Η κρίση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν εισέρχεται στις πιο επικίνδυνες ώρες της, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι η διορία που έχει δώσει στην Τεχεράνη λήγει οριστικά το βράδυ της Τρίτης ώρα Ουάσιγκτον και δεν αναμένεται να παραταθεί. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο ορόσημο στις 03:00 τα ξημερώματα της Τετάρτης. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επιλέξει μια ασυνήθιστα ακραία ρητορική, προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα μπορούσε να πληγεί μέσα σε μία νύχτα, εάν δεν προχωρήσει στις κινήσεις που απαιτεί η Ουάσιγκτον, με βασικό ζήτημα την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Πίσω όμως από το δημόσιο ύφος της ακαμψίας, το παρασκήνιο εμφανίζεται πιο σύνθετο. Σύμφωνα με το Axios, οι ΗΠΑ, το Ιράν και μια ομάδα περιφερειακών μεσολαβητών εξακολουθούν να συζητούν ένα πιθανό μοντέλο αποκλιμάκωσης, με πιο χαρακτηριστικό σενάριο μια κατάπαυση του πυρός 45 ημερών που θα άνοιγε τον δρόμο για ευρύτερες διαπραγματεύσεις. Μάλιστα, η Τεχεράνη έχει ήδη αποστείλει αντιπρόταση 10 σημείων, την οποία αμερικανικοί κύκλοι περιγράφουν ως σημαντική μεν, ανεπαρκή δε. Αυτό από μόνο του αποκαλύπτει ότι η κατάσταση δεν είναι απολύτως κλειδωμένη και ότι μέχρι την τελευταία στιγμή μπορεί να υπάρξουν δεύτερες σκέψεις και απόπειρες συμβιβασμού.
Η βασική πίεση των ΗΠΑ συνδέεται με τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου. Η παράλυση ή ο αυστηρός περιορισμός της ναυσιπλοΐας εκεί έχει ήδη ανεβάσει δραματικά τον παγκόσμιο συναγερμό, όχι μόνο λόγω της ενεργειακής διάστασης αλλά και επειδή εγκυμονεί τον κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης. Για τον λόγο αυτό, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμένεται να εξετάσει σχέδιο απόφασης για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, το σχέδιο που προωθείται είναι ήδη πολύ πιο ήπιο σε σχέση με τις αρχικές σκέψεις, αφού, μετά τις αντιδράσεις κυρίως της Κίνας, αφαιρέθηκε η ρητή αναφορά σε εξουσιοδότηση χρήσης βίας. Αντί για αυτό, το κείμενο ενθαρρύνει αμυντικό συντονισμό και συνοδείες πλοίων.
Την ίδια στιγμή, από ιρανικής πλευράς οι αμερικανικές απειλές καταγγέλλονται ως «αλαζονική ρητορική». Η Τεχεράνη εμφανίζεται να απορρίπτει τις ασφυκτικές πιέσεις, επιμένοντας ότι δεν πρόκειται να υπακούσει σε τελεσιγραφικούς όρους, ενώ συνεχίζει να ζητεί μια πιο σταθερή και συνολική διευθέτηση. Αυτή η στάση ενισχύει την αίσθηση ότι η κάθε πλευρά μιλά πλέον όχι μόνο προς τον αντίπαλο, αλλά και προς το δικό της εσωτερικό ακροατήριο, προσπαθώντας να μη δείξει αδυναμία ή υποχώρηση.
Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, είναι αν η ένταση των τελευταίων ωρών αποτελεί προοίμιο μιας νέας, πολύ πιο σκληρής φάσης του πολέμου ή αν χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης για να παραχθεί μια έστω προσωρινή συμφωνία. Το γεγονός ότι ο Τραμπ απορρίπτει μεν τις ιρανικές προτάσεις, αλλά ταυτόχρονα τις αναγνωρίζει ως «σημαντικό βήμα», δείχνει ότι η πόρτα δεν έχει κλείσει οριστικά. Ωστόσο, όσο περνά ο χρόνος χωρίς καθαρό αποτέλεσμα, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να μετρήσει τελικά περισσότερο η λογική της επίδειξης ισχύος από τη λογική της αποκλιμάκωσης. Και αυτό είναι που κάνει τις επόμενες ώρες τόσο κρίσιμες για όλη τη Μέση Ανατολή.
