Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
του Δημήτρη Γιαννακόπουλου
Dgiankop@yahoo.gr
Η ποινική δίκη ως δυναμική διαδικασία διεκδικεί τη μοναδικότητά της ανάλογα με το κατηγορητήριο, το αποτέλεσμα της προδικασίας, την έκβασή της στη δικαστική αίθουσα και βεβαίως την ετυμηγορία, κυρίως σε δεύτερο βαθμό, αργότερα. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις (σ.σ., όχι πάντα), όπως της σιδηροδρομικής τραγωδίας των Τεμπών με τους 57 νεκρούς και τους δεκάδες τραυματίες, συγκροτείται τριμελές εφετείο κακουργημάτων από ανώτερους δικαστικούς λειτουργούς ώστε, με την εμπειρία, τη νομομάθεια και την επαγγελματική τους δεινότητα, να διασφαλίσουν πάνω απ’ όλα τη διεξαγωγή της Δίκαιης Δίκης. Ό,τι δηλαδή δεν συμβαίνει ούτε πρόκειται να συμβεί στον χώρο εκδηλώσεων ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ, εντός της πανεπιστημιακής κοινότητας της Λάρισας.
Την ερχόμενη Τετάρτη, εφόσον διατηρηθεί το κλίμα αντεγκλήσεων και καχυποψίας, η κατάσταση θα είναι χειρότερη και η έδρα θα οδηγηθεί εκ νέου σε αδιέξοδο, όπως συνέβη την περασμένη Δευτέρα, 23 Μαρτίου, όταν η πρόεδρος Γ. Στεφανίδου ξεκίνησε να εκφωνεί τα ονόματα και, στον 5ο εκ των 36 κατηγορουμένων, ανακοίνωσε, υπό φωνές και συνθήματα από όλες τις πλευρές, ότι θα επανέλθει την 1η Απριλίου, έχοντας μέχρι εκείνη τη στιγμή διακόψει 6 φορές.
Δυστυχώς, δεν πρόκειται για «πρωτόγνωρα φαινόμενα». Σε όλες τις μεγάλες δίκες των τελευταίων δεκαετιών, οι συγχύσεις, οι εξωθεσμικές παρεμβάσεις, η βραδύτητα και η μέτρια ικανότητα ή διστακτικότητα αρκετών δικαστών και εισαγγελέων επιφέρουν ανεπούλωτα πλήγματα στη Δικαιοσύνη και, πάνω απ’ όλα, στις ψυχές και την υπόληψη των διαδίκων.
Ρικομέξ
Το μεσημέρι της 7ης Σεπτεμβρίου 1999, ο ισχυρός σεισμός των 5,9 Ρίχτερ πλήττει την Αττική, με συνέπεια να χάσουν τη ζωή τους 145 άνθρωποι, εκ των οποίων 39 εργαζόμενοι στο εργοστάσιο της Ρικομέξ στο Μενίδι. Οι οικογένειες των θυμάτων του ερειπίου αποζημιώθηκαν 13 χρόνια μετά, το 2012, από την Περιφέρεια Αττικής… τιμής ένεκεν, κυριολεκτικά (!), με το ποσό των 13 εκατ. ευρώ περίπου. Τούτο διότι οι υπηρεσίες, σε προγενέστερους ελέγχους, δεν είχαν διαπιστώσει κανένα πρόβλημα στατικότητας στην κατασκευή, ενώ στα δικαστήρια απαλλάχθηκαν όλοι οι κατηγορούμενοι, επιστρέφοντας κανονικά στις εργασίες τους. Το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο συνήλθε με 5 χρόνια καθυστέρηση, το 2004, παρότι στο σκεπτικό της πρότασής της η εισαγγελέας Πρωτοδικών Γ. Αδειλίνη (μετέπειτα εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) χαρακτήριζε «οιωνεί τάφο» το εργοστάσιο. Στο εδώλιο του κατηγορουμένου κάθισαν 4 άτομα. Αρχικώς είχαν προταθεί 11, όμως το Συμβούλιο Εφετών έκρινε 6 ως υπαίτιους και άλλοι 2 στην πορεία πέτυχαν τη μη παραπομπή τους. Πρωτοβάθμια αθωώνονται οι 2 και ο αρχιτέκτονας με τον μηχανικό καταδικάζονται σε φυλάκιση 5 ετών, καθώς το δικαστήριο μετέτρεψε το κακούργημα της εκ προθέσεως ανθρωποκτονίας σε πλημμεληματική αμέλεια. Οι ιδιοκτήτες της Ρικομέξ πτωχεύουν την επιχείρηση, αρνούμενοι να καταβάλουν αποζημιώσεις. Στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο, το 2007, κηρύσσονται αθώοι και οι 2 κατηγορούμενοι. Οι επιχειρηματίες δεν λογοδότησαν ποτέ και για τίποτα.
Ναυάγιο Σάμινα
Λίγα λεπτά μετά τις 10 τη νύχτα της 26ης Σεπτεμβρίου 2000, το πλοίο «Εξπρές Σάμινα», που είχε αναχωρήσει με 472 επιβάτες και 61 άτομα πλήρωμα από το λιμάνι του Πειραιά, με τελικό προορισμό τους Λειψούς, προσκρούει στις βραχονησίδες «Πόρτες» έξω από την Πάρο και βυθίζεται σε διάστημα μόλις 25 λεπτών. Οι ψαράδες του νησιού ανοίγονται αμέσως στο πέλαγος και, μαζί με λιμενικούς και στρατιώτες, πάλευαν επί ώρες, στα 8 μποφόρ, να σώσουν όσους περισσότερους μπορούσαν. Τελικά πνίγηκαν 81 άνθρωποι. Η τότε κυβέρνηση Σημίτη, με τον Χρ. Παπουτσή υπουργό Ναυτιλίας, προσπαθούσε μανιασμένα να κουκουλώσει το ναυάγιο. Και το πέτυχε. Την επομένη του δυστυχήματος, η εισαγγελία Σύρου άσκησε διώξεις για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο. Στις 3 Οκτωβρίου προφυλακίζονται ο πλοίαρχος και ο υποπλοίαρχος και, στις 29 Νοεμβρίου, ο διευθύνων σύμβουλος της πλοιοκτήτριας Minoan Flying Dolphins, Παντελής Σφηνιάς, βάζει τέλος στη ζωή του, πέφτοντας από τον 6ο όροφο του κτιρίου της εταιρείας του, στην ακτή Μιαούλη. Το πόρισμα του Ανώτατου Συμβουλίου Ναυτικών Ατυχημάτων εκδόθηκε έπειτα από 3 χρόνια (Ιούλιος 2003) και η δίκη του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων διεξήχθη στο Εφετείο Πειραιά από τον Μάιο του 2005 έως τον Φεβρουάριο του 2006. Εκτός του πλοιάρχου και του υποπλοιάρχου, οι υπόλοιποι 4 καταδικασθέντες άσκησαν έφεση και αφέθηκαν ελεύθεροι. Το 2007, στο Πενταμελές Εφετείο, οι ποινές τους μειώθηκαν περαιτέρω και, το 2010, ο Άρειος Πάγος μετέτρεψε σε 5,5 έτη την εφετειακή καταδίκη των 12 ετών του πλοιάρχου. Το 2014, το Συμβούλιο της Επικρατείας επιδίκαζε ακόμη αποζημιώσεις σε συγγενείς θυμάτων.
Χρυσή Αυγή
Στις 18 Σεπτεμβρίου 2013, ο ακτιβιστής καλλιτέχνης Παύλος Φύσσας πέφτει νεκρός στο Κερατσίνι από τα δολοφονικά χτυπήματα με μαχαίρι του Γιώργου Ρουπακιά, ενεργού και έμμισθου μέλους της Χρυσής Αυγής. Η κινητοποίηση της πολιτείας, στο ανώτατο επίπεδο και υπό τη συνεχή επίβλεψη του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, δεν έχει προηγούμενο. Σε διάστημα μιας εβδομάδας, ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Νίκος Δένδιας, ως έμπειρος νομικός, και ο υπουργός Δικαιοσύνης, τ. αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου, Χ. Αθανασίου, σε συνεργασία με την ηγεσία των ανώτατων δικαστικών και αστυνομικών αρχών, «φτάνουν» στη σύλληψη του προέδρου του κόμματος Ν. Μιχαλολιάκου και βουλευτών του, οι οποίοι προφυλακίζονται μαζί με τον δολοφόνο και τους άμεσους εντολείς του. Μέρος του υλικού των 32 δικογραφιών που συνδέθηκαν με τη Χρυσή Αυγή είχε δοθεί από τον Μανώλη Γλέζο, ο οποίος συνέτρεξε στις προσπάθειες των ιδεολογικών του αντιπάλων. Σε διάστημα μικρότερο του έτους (Αύγουστος 2014), οι εφέτες ειδικές ανακρίτριες σχημάτισαν δικογραφία σε βάρος 78 κατηγορουμένων, εκ των οποίων προφυλακίστηκαν οι 30. Τον Ιανουάριο του 2015, η κυβέρνηση Σαμαρά χάνει τις εκλογές και το σκηνικό αλλάζει άρδην. Κανείς πλέον δεν βιάζεται. Η έναρξη της δίκης ορίζεται για τον Απρίλιο του 2015 και το Τριμελές Εφετείο «σέρνεται» έως το καλοκαίρι του 2019. Στις 7 Οκτωβρίου 2020 καταδικάζονται ομόφωνα 42 κατηγορούμενοι και οι περισσότεροι φυλακίζονται. Πρόσφατα, στις 5 Μαρτίου, οι ποινές επικυρώνονται και από το Εφετείο, με συνέπεια τη φυλάκιση 4 επιπλέον. Αν δεν μεσολαβούσε η άπρακτη περίοδος 2015-2019, οι δίκες θα είχαν ολοκληρωθεί σε όλους τους βαθμούς τουλάχιστον 7-8 χρόνια νωρίτερα και με πολύ βαρύτερες των 13 ετών ποινές.
Πυρκαγιά Μάτι
Το απόγευμα της 23ης Ιουλίου 2018 ξεσπά πυρκαγιά στον Νέο Βουτζά, η οποία, βοηθούντος του ισχυρού ανέμου, εξαπλώνεται στις πλαγιές και, αφού ξεπερνά το ασφάλτινο «εμπόδιο» της Λεωφόρου Μαραθώνος, μπαίνει στο Μάτι, στέλνοντας στον θάνατο 104 ταυτοποιημένους ανθρώπους και 14 αταυτοποίητους. Κανείς, μα κανείς, δεν προφυλακίζεται και κανείς δεν έρχεται αντιμέτωπος με τη Δικαιοσύνη. Χρειάστηκε να περάσουν 4 χρόνια ώσπου να ξεκινήσει, στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, η δίκη με 22 κατηγορουμένους. Έξι από αυτούς (επιτελείς της Πυροσβεστικής και της Πολιτικής Προστασίας) καταδικάστηκαν σε ποινές έως 111 έτη το 2024, αλλά για κανέναν δεν άνοιξε η πόρτα της φυλακής. Χαροκαμένοι συγγενείς και εκατοντάδες πληγέντες φώναζαν στο δικαστήριο: «Αίσχος, μας ξανακάψατε…». Με τα πολλά, η εισαγγελία Εφετών ζήτησε επανεξέταση των ποινών και των αθωώσεων. Τον περασμένο Ιούνιο, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων δεν αναγνώρισε ελαφρυντικά σε 4 ανώτατους πρώην αξιωματούχους και οδηγήθηκαν στη φυλακή (εκτιτέα 5 έτη). Κι επειδή πολλά λέγονται σε βάρος της κοινωνίας από τους θεματοφύλακες των θεσμών, από τα ως άνω συνάγεται αυθόρμητα πως το αυγό του φιδιού δεν εκκολάπτεται στις φωλιές του λαού αλλά στα παρασκήνια της εκάστοτε εξουσίας.
