της Αγάπης Κόρμπε* (Instagram: @agapikorbe Fb: Agapi Korbe)
Έχεις δει ποτέ ριάλιτι που να ξέρεις από το πρώτο επεισόδιο ποιος θα το πάρει;
Δεν έχει σημασία πόσο καλά είναι στημένο, ποιοι παίζουν ή τι υποτίθεται ότι κρίνεται. Κάπου μέσα σου ξέρεις απ’την αρχή πού πάει το πράγμα. Ε, για κάτι τέτοιο θέλω να μιλήσω σήμερα, απλώς εδώ ο νικητής δεν παίρνει τρόπαιο. Παίρνει δημόσιο χρήμα.
Υπάρχει κάτι προκλητικ μαγικό στον τρόπο που κινείται το δημόσιο χρήμα στην Ελλάδα. Δεν κάνει θόρυβο, δεν προκαλεί, απλώς βρίσκει τον δρόμο του.
Και τι σύμπτωση, ο δρόμος αυτός είναι συνήθως στρωμένος με διαγωνισμούς.
Οι διαγωνισμοί είναι ένας εξαιρετικός, θεσμικά κατοχυρωμένος τρόπος να διαχέεται το χρήμα. Με κανόνες, με προδιαγραφές και με μια σπάνια ικανότητα να ταιριάζουν απόλυτα σε εκείνον που τελικά θα τους κερδίσει.
Κάποιοι τους λένε φωτογραφικούς, εγώ τους λέω φωτογενείς.
Στην Ελλάδα οι διαγωνισμοί δεν είναι διαδικασία. Είναι κανονική παραγωγή. Έχουν κόνσεπτ, σενάριο, κάστινγκ, ρόλους και φινάλε. Και το φινάλε, μυστήριο πράγμα ρε παιδί μου, δεν αλλάζει ποτέ.
Υπάρχουν συμμετέχοντες που μπαίνουν για να παίξουν, υπάρχουν και συμμετέχοντες που μπαίνουν για να υπάρχουν.
Η ιστορία ξεκινά πάντα κάπως αθώα. Κάπου, κάποιος, κάποτε αποφασίζει ότι πρέπει να τρέξει ένα έργο. Ψηφιακό, εκπαιδευτικό, καινοτόμο, βάζει εκεί λέξεις που ακούγονται ωραία, κοστολογούνται ακόμη καλύτερα και δεν χρειάζεται να καταλαβαίνεις ακριβώς τι σημαίνουν. Και ξαφνικά, εμφανίζονται εκατομμύρια!
Σαν να υπήρχαν από πάντα και απλώς περίμεναν τα κατάλληλα χέρια.
Και πριν καν γραφτεί η πρώτη λέξη της προκήρυξης, υπάρχει ήδη μια μικρή κατηγορία ανθρώπων που δεν αγχώνεται. Απλώς περιμένει.
Το έργο ανακοινώνεται, οι προδιαγραφές γράφονται, οι ενδιαφερόμενοι ενημερώνονται. Άλλοι με email, άλλοι με ένστικτο.
Όλα τα στάδια προχωρούν με τέτοια τάξη κι αλφαδιά, που σχεδόν σε πείθουν ότι υπάρχει αγωνία. Είναι η λεγόμενη, άψογη σκηνοθεσία.
Γιατί ο διαγωνισμός δεν χρειάζεται να είναι δίκαιος για να λειτουργήσει. Χρειάζεται να μοιάζει δίκαιος. Κι αυτό, στην Ελλάδα, το έχουμε κάνει επιστήμη.
Οι προσφορές κατατίθενται, οι φάκελοι ανοίγουν, οι αξιολογήσεις τρέχουν.
Ο ανάδοχος ανακοινώνεται διακριτικά, μην και τον ματιάσουν.
Και η ζωή (κι η ανάπτυξη) συνεχίζεται.
Όσοι παρακολουθούν αυτά τα έργα, δεν αναρωτιούνται αν θα γίνει διαγωνισμός. Αναρωτιούνται ποιος θα τον πάρει.
Όχι με καχυποψία, με εκείνη τη σιγουριά που αποκτάς όταν έχεις δει αρκετές φορές το έργο για να ξέρεις τι θα παιχτεί.
Και όμως, κάθεσαι και το βλέπεις, μπας και αυτή τη φορά αλλάξει κάτι.
Εμ δεν θ’αλλάξει.
Το σύστημα δεν προσπαθεί καν να πείσει, αφού έχει καταφέρει κάτι πολύ πιο βολικό. Σε έχει συνηθίσει. Σ’έχει εκπαιδεύσει να βλέπεις τα εκατομμύρια να περνούν από μπροστά σου και να μην αντιδράς. Να τα αντιμετωπίζεις σαν κάτι που δε σε αφορά πραγματικά. Σαν να μην είναι δικά σου.
Κι όμως, είναι.
Αλλά δεν ρωτάς. Ή ρωτάς χωρίς να περιμένεις απάντηση.
Μέχρι που σταματάς να ρωτάς.
Και όταν σταματάς να ρωτάς, τίποτα δεν χρειάζεται να εξηγηθεί.
Τα έργα προχωρούν, τα χρήματα βρίσκουν τον δρόμο τους, οι τυχεροί ανακοινώνονται. Όλα με μια τάξη που σχεδόν σε καθησυχάζει.
Μόνο που υπάρχει ένα στοιχείο που δεν μπαίνει ποτέ, ούτε κατά λάθος στους όρους της προκήρυξης. Η εμπιστοσύνη.
Και όταν αυτή λείπει, το ερώτημα δεν είναι τι θα γίνει, αλλά ποιος τον παίρνει.
Μπράβο Ρούλα! Είσαι η καλύτερη.
*H Aγάπη Κόρμπε είναι Οικονομολόγος/Διεθνολόγος, με εξειδίκευση στην Πολιτική Επικοινωνία & τα Media
