Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Γιάννη Καντέλη
Το τελευταίο δεκαπενθήμερο ο κ. Μητσοτάκης με τον κ. Πιερρακάκη έχουν σχεδόν καθημερινή επικοινωνία προσπαθώντας να αποκρυπτογραφήσουν τις διαστάσεις των επιπτώσεων στην οικονομία και την ενέργεια από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Μία πολύ δύσκολη άσκηση εν μέσω παγκόσμιας αναταραχής που οδηγεί σχεδόν καθημερινά σε αλλαγή των δεδομένων.
Η κυβέρνηση έχει συσσωρευμένη εμπειρία από τη διαχείριση κρίσεων κατά τη διάρκεια της θητείας της, όμως, οι αβεβαιότητες που έχουν προκύψει από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν δημιουργούν ένα πρωτόγνωρο περιβάλλον. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ και η απροσδιοριστία για το τέλος των συγκρούσεων καθιστούν επίφοβη οποιαδήποτε πρόβλεψη, ενώ, την ίδια ώρα, οι τιμές στα καύσιμα και την ενέργεια αυξάνονται αλματωδώς. «Μπορεί να δούμε τιμές που δεν τις φανταζόμασταν στην αρχή του πολέμου. Και πρέπει να είμαστε έτοιμοι ακόμα και για το χειρότερο σενάριο», σημειώνει στην ΤΡ αρμόδια πηγή, εκφράζοντας τη γενικότερη ανησυχία που υπάρχει στο κυβερνητικό επιτελείο.
Στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Πηγή με γνώση των κυβερνητικών σχεδιασμών αναφέρει στην ΤΡ πως υπάρχει η δυνατότητα να δοθούν από το υπερπλεόνασμα του προϋπολογισμού έως 2 δισ. ευρώ προκειμένου να στηριχθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ο σχεδιασμός του οικονομικού επιτελείου σε συνεργασία με τον Πρωθυπουργό περιλαμβάνει διαφορετικά σενάρια χρησιμοποίησης του ποσού αυτού. Είτε ολόκληρου είτε μέρους του. «Για να μπορέσουμε να διαθέσουμε και τα 2 δισ. θα πρέπει να μας επιτρέψει η Ε.Ε. να ξεπεράσουμε την οροφή δαπανών. Χρήματα έχουμε, αλλά υπάρχουν και οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί», προσθέτει η ίδια πηγή. Δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Μητσοτάκης έθεσε δημόσια την ανάγκη «να υπάρξει μια περιορισμένη ρήτρα διαφυγής για τους φόρους αυτούς, ώστε να μπορούν οι κυβερνήσεις να τους μειώνουν χωρίς το δημοσιονομικό κόστος να προσμετράται στο έλλειμμα ή στους στόχους για πλεονάσματα».
Δεύτερος παράγοντας για την υλοποίηση του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι ο σωστός χρονισμός. Τον τόνο έδωσε ο κ. Πιερρακάκης προσερχόμενος την Πέμπτη στο Eurosummit για να ενημερώσει τους ηγέτες της Ευρωζώνης ως πρόεδρος του Eurogroup. «Είναι πολύ νωρίς για να ληφθούν δραστικά μέτρα με σκοπό τη μείωση των τιμών της ενέργειας», είπε. Η βασική μεταβλητή είναι ο χρόνος επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, που παραμένουν ουσιαστικά κλειστά λόγω των απειλών του Ιράν κατά της ναυτιλίας. Η διάρκεια και το μέγεθος της διαταραχής θα καθορίσουν ποια εργαλειοθήκη θα χρησιμοποιηθεί και ανάλογα την εξέλιξη της κρίσης θα καθοριστεί εν τέλει αν οι απαντήσεις στην κρίση θα είναι κυρίως εθνικές ή περισσότερο ευρωπαϊκές, όπως εκτιμά ο κ. Πιερρακάκης.
Στο τραπέζι η δημοσιονομική χαλάρωση
Η ελληνική πλευρά έχει θέσει στο τραπέζι, εμμέσως προς το παρόν, τη δημοσιονομική χαλάρωση προκειμένου οι χώρες να μπορέσουν να διαθέσουν χρήματα για τη συγκράτηση των τιμών σε καύσιμα και ενέργεια. Επίσης, θέλει να υπάρχει στο τραπέζι το πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου, όπως εφαρμόστηκε το 2022, χωρίς αυτή τη φορά να χρειαστούν μήνες συζητήσεων για να ληφθεί η απόφαση από τη στιγμή που τιμές θα «ξεφύγουν».
Στην κυβερνητική εργαλειοθήκη βρίσκονται μέτρα που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν όπως το fuel pass και η επιδότηση της τιμής στο ηλεκτρικό ρεύμα. Ενώ, για πρώτη φορά τέθηκε ζήτημα μείωσης του ΕΦΚ στα καύσιμα από τον κ. Μητσοτάκη, βάζοντας, όμως, ως προϋπόθεση την ύπαρξη ευρωπαϊκής ομπρέλας για τέτοιες πολιτικές. Ο ίδιος θεωρεί κρίσιμο να μην δοθεί λάθος μήνυμα στις αγορές και τονίζει επανειλημμένα πως τα μέτρα πρέπει να είναι «δημοσιονομικά ορθά, στοχευμένα και με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα».
«Πρέπει να διαχειριστούμε τις οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις χωρίς να υπονομεύσουμε την πορεία της οικονομίας και τη δυνατότητα να χρηματοδοτούμε τις πολιτικές στήριξης που εφαρμόζουμε», τονίζει σε συνομιλητές του. Η Αθήνα σε κάθε περίπτωση ξορκίζει το κακό παρελθόν και δεν θέλει να δει πίεση από τις αγορές στα κρατικά ομόλογα αν ανοίξει η κάνουλα των παροχών χωρίς ευρωπαϊκές εγγυήσεις.
Αποκηρύσσει τις κάλπες
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα είναι λογικό ο κ. Μητσοτάκης να αποκηρύσσει τα σενάρια πρόωρων εκλογών διαβεβαιώνοντας πως οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027. Μόλις την περασμένη εβδομάδα έβαλε φρένο στα σενάρια που διακινούνται και σε εισηγήσεις που δεχόταν από συνεργάτες του για έναν εκλογικό αιφνιδιασμό. Όμως, όσο η ΝΔ συνεχίζει να καταγράφει δημοσκοπική άνοδο λόγω του εν εξελίξει πολέμου στον Περσικό Κόλπο και των κινήσεων θωράκισης της Κύπρου, όπως αποτυπώθηκε σε δύο ακόμα δημοσκοπήσεις που δημοσιεύτηκαν την Πέμπτη – MRB (Open) και Metron Analysis (Mega) – οι οποίες δίνουν στην κυβερνητική παράταξη 31,1% στην πρόθεση ψήφου, η συζήτηση στο παρασκήνιο συνεχίζεται.
«Αν καταφέρουμε να διαχειριστούμε την κρίση στα καύσιμα και μειώσουμε φόρους τότε γιατί να μην το κεφαλαιοποιήσουμε;» αναρωτιούνται όσοι επιμένουν στον εκλογικό αιφνιδιασμό. Και στο επιχείρημα του κ. Μητσοτάκη περί σταθερότητας σε κρίσιμες περιόδους αντιτείνουν πως οι εκλογές μπορούν να γίνουν «μόλις σταματήσουν αργά ή γρήγορα να πέφτουν πύραυλοι στη Μέση Ανατολή».
Υπέρ των πρόωρων εκλογών δεν τάσσονται μόνο οι υπεραισιόδοξοι, αλλά, και οι ανησυχούντες. Η αναμενόμενη δεύτερη δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ όπου περιέχονται περισσότερα από 10 ονόματα βουλευτών της ΝΔ που κυρίως ζητούν ρουσφέτια για τις πληρωμές ψηφοφόρων τους και η επαναφορά της υπόθεσης των υποκλοπών με ένταση στην πολιτική αντιπαράθεση έχει ανησυχήσει ένα τμήμα της γαλάζιας κοινοβουλευτικής ομάδας. Θεωρούν πως αν επικρατήσει τους επόμενους μήνες ένα τοξικό κλίμα στον δημόσιο διάλογο μπορεί να χαθεί μέρος των δυνάμεων που έχει ανακτήσει η κυβέρνηση και να το πληρώσει εκλογικά. Γι’ αυτό, σύμφωνα με την ανάλυσή τους όσο πιο γρήγορα γίνουν οι εκλογές τόσο μικρότερη θα είναι η φθορά.
Ο κ. Μητσοτάκης φέρεται να μην ασπάζεται αυτούς τους προβληματισμούς. Παραμένει αισιόδοξος για την ανάκαμψη της ΝΔ και δηλώνει μέσω συνεργατών του προσηλωμένος στην αντιμετώπιση μίας ακόμα κρίσης που μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις στην οικονομία. «Έχουμε την ευθύνη να διαφυλάξουμε τα κεκτημένα της χώρας και να στηρίξουμε την κοινωνία», σημειώνουν στενοί συνεργάτες τους. Μεταφέρουν επίσης, πως ο ίδιος πιστεύει πως μόνο να κερδίσει έχει η ΝΔ αν τους επόμενους μήνες η κυβέρνηση καταφέρει να απορροφήσει τους κραδασμούς από τον πόλεμο στο Ιράν και εφαρμόσει το πρόγραμμά της, παρά τις γεωπολιτικές δυσκολίες.
