της Αγάπης Κόρμπε* (Instagram: @agapikorbe Fb: Agapi Korbe)
Υπάρχει μια παλιά θεωρία στην οικονομία που λέγεται δημιουργική καταστροφή. Η ιδέα είναι πως για να γεννηθεί κάτι νέο, πρέπει πρώτα να διαλυθεί το παλιό. Μ’αυτόν τον τρόπο εξελίσσονται οι αγορές, οι τεχνολογίες και απ’ ό,τι φαίνεται και η γεωπολιτική.
Το γνωστό σύνθημα του Ντόναλντ Τραμπ «Make America Great Again» (aka MAGA), φαίνεται πως πήρε φόρα και απέκτησε διεθνείς φιλοδοξίες. Σαν κάθε πετυχημένο brand, δεν έμεινε στην εγχώρια αγορά. Έγινε franchise. Αν δούλεψε στην Αμερική, γιατί να μη δοκιμαστεί και αλλού; Στον κόσμο της γεωπολιτικής, άλλωστε, τα συνθήματα ταξιδεύουν πιο γρήγορα από τις ιδέες.
Το χθεσινό σατιρικό εξώφυλλο του Time είπε να το πάει ένα βήμα παραπέρα. Το MAGA πλέον εξάγεται κανονικά. «Make Iran Great Again», «Make Syria Great Again» και αντίστοιχα μια παρέλαση από χώρες όπως η Σομαλία, το Ιράκ, η Υεμένη, το Εκουαδόρ, η Βενεζουέλα και η Νιγηρία. Αλλάζει η σημαία, αλλά το σλόγκαν μένει ίδιο. Σαν αλυσίδα fast food, μόνο που αντί για μπέργκερ σερβίρονται μπόμπες.
Το μήνυμα είναι ειρωνικό, αλλά ξεκάθαρο. Για να ξαναγίνουν μεγάλες (;) αυτές οι χώρες, πρέπει πρώτα να καταστραφούν και να φάνε κι ένα γερό reset. Το καθεστώς της Τεχεράνης, η επιρροή του Άσαντ, οι εύθραυστες ισορροπίες στο μισό πλανήτη. Ένα δημιουργικό χάος. Πρώτα γκρεμίζεις, μετά βλέπεις τι θα χτίσεις. Σαν το δικό μας ”πάμε κι όπου βγει”.
Το MAGA άλλωστε, αν το ακούσεις ελληνικά, θυμίζει λίγο «μάγκα». Και στην πολιτική του μάγκα, η λογική είναι μερακλίδικη. Μπαίνεις στο μαγαζί φουριόζος, κάνεις φασαρία, αναποδογυρίζεις δυο τραπέζια να καταλάβουν όλοι ποιος κάνει κουμάντο και μετά ανακοινώνεις ότι ήρθες για να βάλεις τάξη.
Το παράδοξο, βέβαια, είναι ότι ο Τραμπ είχε εκλεγεί υποσχόμενος ότι θα τελειώσει τους πολέμους της Αμερικής, ότι θα φέρει πίσω τους στρατιώτες, ότι η χώρα του θα σταματήσει να παίζει τον παγκόσμιο μπάτσ αστυνόμο.
Αντί να τελειώσει τους πολέμους, άνοιξε νέα αγορά. Μέσα σε λίγους μήνες εγκρίθηκαν επιθέσεις σε οκτώ διαφορετικές χώρες. Τρεις από αυτές μπήκαν για πρώτη φορά στο μενού. Και μέσα σ’ένα χρόνο ενέκρινε περισσότερες αεροπορικές επιθέσεις απ’ όσες ο προκάτοχός του σε τέσσερα (!). Εκρηκτική επιστροφή.
Στην εποχή των social media, η πολιτική αγαπά τα συνθήματα. Τέσσερις λέξεις, ένα καπέλο, μια φωτογραφία. Όταν όμως τα συνθήματα πάνε αγκαζέ με βομβαρδισμούς, η καμπάνια παύει να είναι φωτογενής.
Το εξώφυλλο του Time δεν κοροϊδεύει μόνο τον Τραμπ. Κοροϊδεύει και την ιδέα ότι η παγκόσμια πολιτική χωράει σε ένα καπέλο και τέσσερις λέξεις.
Γιατί στην πραγματικότητα, η ιστορία έχει δείξει κάτι άλλο. Ότι οι χώρες που περνούν από δημιουργικό χάος, σπάνια βγαίνουν απ’αυτό πιο μεγάλες. Συνήθως βγαίνουν πιο φτωχές, πιο ασταθείς και πιο οργισμένες.
Αλλά τα συνθήματα δεν μπαίνουν σε τέτοιες λεπτομέρειες. Τα συνθήματα είναι συνθήματα και πρέπει να είναι αισιόδοξα. Να λένε ότι μετά το γκρέμισμα έρχεται η πρόοδος, μετά τον βομβαρδισμό η ειρήνη. Ότι το χάος είναι απλώς η αρχή της ευημερίας.
Η γεωπολιτική του 21ου αιώνα αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο με διαφημιστική καμπάνια. Κι όπως σε κάθε καμπάνια, το σύνθημα είναι πάντα πιο εντυπωσιακό από το προϊόν.
Στον κόσμο του marketing αυτό λέγεται rebranding. Στον κόσμο της γεωπολιτικής λέγεται πόλεμος.
Μόνο που, σε αντίθεση με τις διαφημίσεις, εδώ το προϊόν δοκιμάζεται πάνω σε ολόκληρες χώρες. Και τα ψιλά γράμματα γράφονται με νεκρούς κι ερείπια.
Αλλά αυτά δεν χωράνε στα καπέλα.
*H Aγάπη Κόρμπε είναι Οικονομολόγος/Διεθνολόγος, με εξειδίκευση στην Πολιτική Επικοινωνία & τα Media
