Η Τεχεράνη ανεβάζει κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στην Ευρώπη και στέλνει ένα μήνυμα που μοιάζει με προειδοποίηση, αλλά ακούγεται σαν ωμή απειλή. Σε δηλώσεις που αποδίδονται σε εκπρόσωπο του ιρανικού ΥΠΕΞ προς ισπανικό τηλεοπτικό δίκτυο, αναφέρεται ότι τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης «θα πληρώσουν το τίμημα, αργά ή γρήγορα», εάν παραμείνουν σιωπηλά απέναντι στην αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν. Την ίδια στιγμή, η ιρανική πλευρά επιχειρεί να “μαζέψει” συγκεκριμένες κατηγορίες για επεισόδια εκτός συνόρων, αρνούμενη πως βρίσκεται πίσω από περιστατικά που έχουν προκαλέσει αναταράξεις, ενώ το πολεμικό σκηνικό εξαπλώνεται με χτυπήματα, αναχαιτίσεις και παράπλευρες απώλειες. Το αποτέλεσμα είναι ένα εκρηκτικό μείγμα, όπου τα διπλωματικά μηνύματα, οι στρατιωτικές εξελίξεις και τα σενάρια για το πυρηνικό πρόγραμμα μπλέκονται, δημιουργώντας έναν κύκλο πίεσης προς όλες τις κατευθύνσεις.
Ιράν και Ευρώπη: Η απειλή «θα πληρώσετε το τίμημα» και το πολιτικό μήνυμα
Η φράση «θα πληρώσετε το τίμημα» δεν πέφτει τυχαία στο τραπέζι. Η Τεχεράνη δείχνει να θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή στάση, είτε ως ουδετερότητα είτε ως σιωπηρή ανοχή, λειτουργεί ως παράγοντας νομιμοποίησης της επίθεσης που δέχεται. Έτσι, μεταφέρει την πίεση από το πεδίο της μάχης στο πεδίο των διεθνών σχέσεων, επιχειρώντας να καταστήσει την Ευρώπη “μέρος του προβλήματος”, ακόμη και αν δεν είναι επιχειρησιακά εμπλεκόμενη.
Παράλληλα, το μήνυμα έχει και δεύτερη ανάγνωση. Η Τεχεράνη επιχειρεί να δημιουργήσει κόστος, πολιτικό και οικονομικό, σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη παρακολουθεί με ανησυχία τις επιπτώσεις στην ενέργεια, τις μεταφορές, τις αγορές, αλλά και τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης της σύγκρουσης. Όσο ανεβαίνει η ένταση, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να πιεστούν εσωτερικά από ανατιμήσεις, αβεβαιότητα και φόβους ασφάλειας.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η τοποθέτηση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, που εμφανίζεται να μιλά για το Ιράν ως παράγοντα που ήταν «κοντά» στο να εξελιχθεί σε απειλή και για την Ευρώπη, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να κρατήσει τη συζήτηση μακριά από σενάρια ενεργοποίησης συλλογικών ρητρών, παρά τα περιστατικά που αγγίζουν το ΝΑΤΟϊκό αποτύπωμα.
Ιράν, Αζερμπαϊτζάν και Τουρκία: Αρνήσεις, αναχαιτίσεις και το μέτωπο που «ξεχειλώνει»
Την ώρα που η διπλωματική σύγκρουση με την Ευρώπη δυναμώνει, η Τεχεράνη επιμένει σε αρνήσεις για περιστατικά που επεκτείνουν τη γεωγραφία της κρίσης. Από τη μία, επαναλαμβάνεται ότι δεν προέρχεται από το Ιράν ο πύραυλος που αναχαιτίστηκε στον τουρκικό εναέριο χώρο, με την ιρανική πλευρά να προβάλλει ότι δεν στοχεύει την Τουρκία και ότι τα πλήγματα της αφορούν συγκεκριμένους στρατιωτικούς στόχους. Από την άλλη, σε ό,τι αφορά το Αζερμπαϊτζάν, η Τεχεράνη απορρίπτει ότι βρίσκεται πίσω από χτύπημα με drone, την ώρα που το Μπακού μιλά για παραβίαση κυριαρχίας και προειδοποιεί ότι θα απαντήσει.
Το κρίσιμο εδώ είναι πως κάθε τέτοιο επεισόδιο, είτε επιβεβαιώνεται είτε διαψεύδεται, αυξάνει την πιθανότητα “ατυχήματος” που θα μπορούσε να τραβήξει νέους παίκτες στο κάδρο. Η ένταση δεν περιορίζεται πλέον σε δύο ή τρία σημεία, αλλά δημιουργεί ζώνες αστάθειας που ανοίγουν από τον Περσικό Κόλπο έως τον Καύκασο.
Στο ίδιο επικίνδυνο μοτίβο εντάσσονται και οι εξελίξεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου αναφέρθηκαν περιστατικά πτώσης πυραύλου και drones εντός της χώρας και τραυματισμοί από συντρίμμια, μετά από αναχαιτίσεις. Οι παράπλευρες απώλειες σε τέτοιες περιπτώσεις ενισχύουν το κλίμα ότι ο πόλεμος δεν μένει “μακριά” από τους ουδέτερους ή τους λιγότερο εμπλεκόμενους.
Ιράν και πυρηνικό πρόγραμμα: Το “παζάρι” που ξαναμπαίνει στη συζήτηση
Μέσα σε όλα αυτά, επανέρχεται στο προσκήνιο και ένα σενάριο που λειτουργεί σαν αντίβαρο στην απειλή. Ιρανός αξιωματούχος φέρεται να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εγκατάλειψης του πυρηνικού προγράμματος με ένα «καλό αντάλλαγμα» από τις ΗΠΑ, κάτι που παρουσιάζεται ως πιθανή διέξοδος, έστω και υπό όρους. Το μήνυμα είναι αντιφατικό, από τη μία απειλές προς την Ευρώπη, από την άλλη ένα “παράθυρο” διαπραγμάτευσης προς την Ουάσινγκτον, όμως στο πεδίο της πολιτικής αυτό συχνά μεταφράζεται ως διπλή στρατηγική, πίεση και ταυτόχρονα διαπραγμάτευση.
Η ουσία είναι ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να διαμορφώσει την εικόνα πως δεν είναι “κλειδωμένη” σε μία μόνο επιλογή. Θέλει να εμφανίζεται ικανή να σκληρύνει, αλλά και ικανή να διαπραγματευτεί, ανάλογα με το τι θα κερδίσει.
Σουηδία και «μετρητά στο σπίτι»: Το σήμα φόβου που ταξιδεύει στην Ευρώπη
Τέλος, δεν περνά απαρατήρητο και το σήμα που έρχεται από τη βόρεια Ευρώπη. Η κεντρική τράπεζα της Σουηδίας προτρέπει τους πολίτες να έχουν στο σπίτι ένα ποσό σε μετρητά, ως “μαξιλάρι” για βασικές ανάγκες μιας εβδομάδας, σε περίπτωση πολέμου, κυβερνοεπίθεσης ή άλλης κρίσης. Είναι μια κίνηση που δείχνει πώς ο φόβος ασφάλειας και διαταραχών μεταφέρεται από τα σύνορα της Μέσης Ανατολής στην καθημερινότητα της Ευρώπης, όχι με σειρήνες, αλλά με οδηγίες επιβίωσης.
