Η γεωπολιτική ένταση στην ευρύτερη περιοχή επαναφέρει ένα παλιό, ξεχασμένο ερώτημα: τι απέγιναν τα αντιαεροπορικά καταφύγια της Αθήνας; Πού βρίσκονται, πόσους μπορούν να φιλοξενήσουν και σε τι κατάσταση είναι σήμερα;
Πόσα είναι και πού εντοπίζονται
Σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές, στην Αττική κατασκευάστηκαν περίπου 200 δημόσια καταφύγια κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πολλά σώζονται έως σήμερα, αν και σε διαφορετικά επίπεδα συντήρησης.
Σημαντικά σημεία στην Αθήνα:
-
Λυκαβηττός
-
Αρδηττός
-
Πολύγωνο
-
Οδός Κοραή 4 (κτίριο Εθνικής Ασφαλιστικής)
Στον Πειραιά:
-
Δραπετσώνα
-
Καστέλα
-
Προφήτης Ηλίας
Στα προάστια:
-
Βούλα (ΠΙΚΠΑ)
-
Γλυφάδα
-
Κηφισιά
-
Παπάγου
-
Ψυχικό
-
Ραφήνα
-
Σούνιο
Επιπλέον, καταφύγια υπάρχουν σε εμβληματικά κτίρια όπως το ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία, η Τράπεζα της Ελλάδος και το Μέγαρο του Αρείου Πάγου.
Το ιστορικό καταφύγιο της Κοραή
Στο υπόγειο της οδού Κοραή 4, σε βάθος περίπου έξι μέτρων, λειτουργούσε ένα από τα πιο σύγχρονα καταφύγια της εποχής. Κατά την Κατοχή μετατράπηκε σε φυλακή της γερμανικής Kommandatur. Στους τοίχους σώζονται ακόμη χαραγμένα ονόματα και μηνύματα κρατουμένων, ζωντανά ίχνη μνήμης.
Το στρατιωτικό «φρούριο» του Λυκαβηττού
Κατασκευασμένο γύρω στο 1936, το καταφύγιο του Λυκαβηττού εκτείνεται περίπου 100 μέτρα μέσα στον βράχο. Διαθέτει δύο εισόδους, αίθουσες επιχειρήσεων, συστήματα εξαερισμού, δεξαμενές νερού και τηλεφωνικό κέντρο εποχής.
Σήμερα ανήκει στην υπηρεσία Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών. Είναι από τα ελάχιστα που βρίσκονται σε καλή κατάσταση.
Πόσους χωρούσαν;
Η χωρητικότητα διαφέρει ανάλογα με το μέγεθος:
-
Μικρά πολυκατοικιακά καταφύγια: 50 έως 70 άτομα
-
Μεσαία δημόσια καταφύγια: 100 έως 300 άτομα
-
Μεγάλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις: πολύ περισσότερους, ανάλογα με τη διαρρύθμιση
Για παράδειγμα, το καταφύγιο στην Κυψέλη (Πιπίνου – Επτανήσων) είχε χωρητικότητα 63 ατόμων.
Σε τι κατάσταση βρίσκονται σήμερα;
Η εικόνα είναι μικτή:
-
Ορισμένα, όπως του Λυκαβηττού ή της Βούλας, διατηρούν βασικές υποδομές.
-
Άλλα, κυρίως στον Πειραιά και στη Γλυφάδα, είναι εγκαταλελειμμένα ή επικίνδυνα λόγω καταπτώσεων.
-
Πολλά έχουν σφραγιστεί ή ενσωματωθεί σε ιδιωτικά κτίρια.
Δεν υπάρχει ενιαίο, δημόσια προσβάσιμο, σύγχρονο μητρώο λειτουργικών καταφυγίων για μαζική χρήση. Τα περισσότερα αποτελούν ιστορικά μνημεία και όχι ενεργά καταφύγια πολιτικής προστασίας.
