Οι σχέσεις Ελλάδας και Ηνωμένες Πολιτείες μετρούν σχεδόν οκτώ δεκαετίες στενής στρατιωτικής συνεργασίας. Από το 1947, όταν η αμερικανική πολεμική αεροπορία εγκαταστάθηκε στο Ελληνικό, έως σήμερα, το αποτύπωμα των ΗΠΑ στον ελληνικό χάρτη άλλαξε μορφή αλλά δεν εξαφανίστηκε.
Η «καρδιά» στη Σούδα
Επίσημα, η μοναδική πλήρως αναγνωρισμένη αμερικανική βάση στην Ελλάδα είναι η Ναυτική Βάση της Ναυτική Βάση Σούδας στην Κρήτη. Πρόκειται για στρατηγικό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου, με δυνατότητες:
-
ανεφοδιασμού πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών
-
φιλοξενίας αεροπλανοφόρων
-
υποστήριξης επιχειρήσεων σε Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική
Η Σούδα λειτουργεί στο πλαίσιο της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA), που τέθηκε σε ισχύ το 1990 και ανανεώνεται σε τακτική βάση.
Τι άλλαξε τα τελευταία χρόνια
Αν και παλαιότερες βάσεις όπως το Ελληνικό, η Νέα Μάκρη και οι Γούρνες έκλεισαν, η αμερικανική παρουσία δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη Σούδα.
Μετά τις τροποποιήσεις της MDCA, οι ΗΠΑ έχουν αποκτήσει διευρυμένη πρόσβαση και μόνιμη επιχειρησιακή παρουσία σε στρατηγικά σημεία:
-
Αλεξανδρούπολη: Το λιμάνι χρησιμοποιείται για μεταφορά στρατιωτικού υλικού προς Ανατολική Ευρώπη. Έχει εξελιχθεί σε κομβικό διαμετακομιστικό σταθμό.
-
Λάρισα: Φιλοξενεί αμερικανικά UAVs και υποδομές επιτήρησης.
-
Βόλος (Στεφανοβίκειο): Χρησιμοποιείται για ανάπτυξη ελικοπτέρων και ασκήσεις.
-
Άκτιο: Νατοϊκή βάση όπου σταθμεύουν ιπτάμενα ραντάρ AWACS.
Από σημεία ανεφοδιασμού σε επιχειρησιακά κέντρα
Η νέα μορφή συνεργασίας μετατρέπει τις εγκαταστάσεις από απλά «σημεία διέλευσης» σε κόμβους επιχειρησιακής ετοιμότητας. Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφικής θέσης, λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Βαλκανίων, Μαύρης Θάλασσας και Μέσης Ανατολής.
Η παρουσία αυτή ενισχύει τη γεωστρατηγική σημασία της χώρας, αλλά ταυτόχρονα την τοποθετεί στο επίκεντρο ευρύτερων γεωπολιτικών εξελίξεων.
Το ιστορικό πλαίσιο
Η πρώτη συμφωνία για τις βάσεις υπογράφηκε το 1953, έναν χρόνο μετά την ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ. Έκτοτε, το καθεστώς μεταβλήθηκε αρκετές φορές, όμως η στρατηγική συνεργασία παρέμεινε σταθερή.
