Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Κώστα Τσιτούνα
Στο πολιτικό ρεπορτάζ υπάρχουν δύο «αιώνια» σενάρια που επιστρέφουν σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια: οι πρόωρες εκλογές και ο ανασχηματισμός. Κάθε φορά που οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν μεταβολές, κάθε φορά που μια κρίση –οικονομική, κοινωνική ή θεσμική– ανεβάζει τη θερμοκρασία, τα σενάρια φουντώνουν. Τα επιτελεία μετρούν, οι βουλευτές ζυγίζουν, οι αναλυτές αποκωδικοποιούν ακόμη και τις… σιωπές.
Στο Μέγαρο Μαξίμου, η επίσημη γραμμή παραμένει σταθερή: εκλογές στο τέλος της τετραετίας. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επανειλημμένα απορρίψει το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, επιμένοντας στη θεσμική κανονικότητα και στη σταθερότητα. Ωστόσο, στο παρασκήνιο, τα σενάρια δεν λείπουν και κυκλώνουν τις ημερομηνίες του φθινοπώρου του 2026. Κι αυτό διότι η πολιτική είναι κατεξοχήν πεδίο συσχετισμών – και οι συσχετισμοί αλλάζουν.
Σενάριο πρώτο: «Απόδραση προς τα εμπρός»
Εάν οι δημοσκοπήσεις καταγράψουν σαφή ανάκαμψη της κυβέρνησης ή αδυναμία της αντιπολίτευσης να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά, κάποιοι εισηγούνται ότι μια αιφνιδιαστική κίνηση θα μπορούσε να «κλειδώσει» τον πολιτικό χρόνο. Η λογική είναι απλή: πριν συσσωρευτούν νέα μέτωπα ή κοινωνικές αντιδράσεις, η κάλπη λειτουργεί ως επανεκκίνηση. Πρόκειται για κλασική τακτική που έχει εφαρμοστεί στο παρελθόν από κυβερνήσεις που διέγνωσαν ευνοϊκό παράθυρο.
Σενάριο δεύτερο: «Αναγκαστική προσφυγή»
Εδώ, η πρόωρη κάλπη δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αποτέλεσμα πίεσης. Μια μεγάλη κρίση –οικονομική αναταραχή, εθνικό θέμα ή παρατεταμένη κοινωνική ένταση– θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα. Αν η πολιτική φθορά ξεπεράσει ένα κρίσιμο όριο, η κάλπη εμφανίζεται ως διέξοδος εκτόνωσης.
Σενάριο τρίτο: «Κάλπες μετά τον ανασχηματισμό»
Υπάρχει και η ενδιάμεση εκδοχή: πρώτα ένας σαρωτικός ανασχηματισμός και, αν δεν ανατραπεί το κλίμα, προσφυγή στις κάλπες. Ο ανασχηματισμός λειτουργεί ως πολιτικό «ηλεκτροσόκ» – ανανέωση προσώπων, μετατόπιση βαρών, μήνυμα επανεκκίνησης. Αν όμως δεν αλλάξει τη δυναμική, η εκλογική λύση επανέρχεται.
Οι τελευταίες μετρήσεις δείχνουν σταθερό προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας, αλλά και αυξημένο ποσοστό αναποφάσιστων. Αυτό το τμήμα του εκλογικού σώματος είναι που κρατά τα κλειδιά. Αν κινηθεί προς την αποχή, ενισχύει τη ρευστότητα. Αν στραφεί προς την αντιπολίτευση, αλλάζει το παιχνίδι. Αν, αντιθέτως, επιστρέψει στην κυβερνητική παράταξη, εδραιώνει τον σημερινό συσχετισμό.
Πολιτική ψυχολογία και πραγματικότητα
Η αλήθεια είναι ότι τα σενάρια πρόωρων εκλογών συχνά εξυπηρετούν και επικοινωνιακούς σκοπούς. Κρατούν σε εγρήγορση τα κομματικά στελέχη, πειθαρχούν εσωκομματικές φωνές, συσπειρώνουν τη βάση. Όμως η απόφαση για πρόωρη κάλπη είναι πάντοτε ρίσκο. Ιδίως σε περιβάλλον διεθνούς αβεβαιότητας και οικονομικών πιέσεων, η σταθερότητα αποτελεί ισχυρό επιχείρημα.
Πρακτικά μιλώντας και χωρίς ακόμα έχει να έχουν ξεδιπλωθεί τα πολιτικά αφηγήματα του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού έχει μικρές πιθανότητες η προκήρυξη εκλογών εντός του 2026. Αν υποθέσουμε ότι η πρώην πρόεδρος του συλλόγου θυμάτων των Τεμπών αναμένεται να προχωρήσει στην ίδρυση πολιτικού φορέα εντός του καλοκαιριού, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός πρόκειται να ανακοινώσει το κόμμα του τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα ήταν πολιτικά παράδοξο ο Κυριάκος Μητσοτάκης να τους κάνει «δώρο» τις πρόωρες εκλογές στα εγκαίνια των κομμάτων τους. Η λογική λέει ότι μάλλον θα αφήσει το χρόνο να κυλήσει μέχρι την άνοιξη του 2027 για να φθαρεί ο αρχικός ενθουσιασμός.
Γιατί στην πολιτική, ο χρόνος δεν είναι ποτέ ουδέτερος. Είναι εργαλείο.
