Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Του Δ. Γιαννακόπουλου
dgiankop@yahoo.gr
«Δεν είναι επομένως παράξενο που οι μαθητές ξεκινούν χωρίς δυσκολίες και με ενθουσιασμό από την Απόλυτη Γνώση της Πληροφορικής, ενώ αγνοούν όλο και περισσότερο την ανάγνωση που απαιτεί αληθινή κρίση σε όλη την έκταση του κειμένου κι επιπλέον είναι η μόνη που μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση στην τεράστια προθεαματική ανθρώπινη εμπειρία. Διότι η συζήτηση σχεδόν πέθανε και σε λίγο θα πεθάνουν και πολλοί από κείνους που ήξεραν να μιλάνε… Κάθε λόγος που εμφανίζεται στα πλαίσια του θεάματος δεν αφήνει κανένα περιθώριο για απάντηση». Οι οδυνηρές διαπιστώσεις του Γκυ Ντεμπόρ αποτυπώθηκαν το 1988 ως Σχόλια στην Κοινωνία του Θεάματος, που ερχόταν από το 1967 για να ερμηνεύσει τη σημερινή πραγματικότητα. Όσοι πρόλαβαν, πρόλαβαν….
Κανείς δεν μπορεί να κατανοήσει πλέον το μέγεθος της ισοπέδωσης. Ούτως ή άλλως, από το 2010, όταν πρωτοξέσπασε η μνημονιακή θύελλα, τα βιβλιοπωλεία έκλειναν το ένα μετά το άλλο: Εστία, Ελευθερουδάκης, Κάουφμαν, Φλωράς και τώρα πια Λεξικοπωλείον (κλείνει 15 Μαρτίου) , Επί Λέξει, πέρυσι ο Ελεύθερος Τύπος με τον θάνατο του Γιώργου Γαρμπή, τώρα ο Γρηγόρης στη Σολωμού — και έπεται συνέχεια. Η ανάγνωση εκχώρησε τη θέση της στη γεύση. Ολόκληροι δρόμοι στην Αθήνα έχουν μόνο ή σχεδόν μόνο εστιατόρια, καφέ, ψητοπωλεία, wine bar, ζαχαροπλαστεία και μπαρ, όπως στα Εξάρχεια, στο Παγκράτι, στο Σύνταγμα, στην Πλάκα, στο Ψυρρή και στο Μεταξουργείο.
Εξωφρενικοί αριθμοί
Σύμφωνα με την τελευταία καταγραφή του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων και Λόγου (ΟΣΔΕΛ), σε όλη την Ελλάδα λειτουργούν αμιγώς 248 βιβλιοπωλεία, σε σύνολο 2.310 σημείων πώλησης (σ.σ.: τα περισσότερα βιβλιοχαρτοπωλεία).
Εξ αυτών, στον Δήμο Αθηναίων υπάρχουν 289 σημεία πώλησης, το 60% των οποίων είναι βιβλιοχαρτοπωλεία. Μόλις δηλαδή 130 βιβλιοπωλεία — και αν… Τα περισσότερα τα συναντά κανείς στη Σόλωνος, την Ιπποκράτους, στην Ασκληπιού, την Ακαδημίας και τη Σταδίου και στις στοές τους, κάποια στο Κολωνάκι και το Παγκράτι, κι ελάχιστα πλέον στα Εξάρχεια. Το 35% των ερωτηθέντων της έρευνας δήλωσαν ότι δεν διαβάζουν ούτε ένα βιβλίο τον χρόνο, και οι περισσότεροι εξ όσων διαβάζουν επιλέγουν είτε να τα παραγγείλουν από ηλεκτρονικές πλατφόρμες είτε να τα διαβάσουν ηλεκτρονικά.
Στον αντίποδα, βάσει των στοιχείων του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, μόνο την περίοδο 2023-2025 στην Αττική έχουν ανοίξει 77 νέοι φούρνοι, 237 ψητοπωλεία και 655 καφετέριες! Όλοι τρώμε με χέρια και με πόδια, δηλαδή…
Βιβλία
Ο κατήφορος στον κλάδο του βιβλίου αποτυπώθηκε στην τελευταία Έκθεση Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως, όπου το μεγαλύτερο μέρος των εκθετών εμφάνισε παιδικά βιβλία, βιβλία συνταγών μαγειρικής, κόμικς, βιογραφίες, «βίπερ», μεταφράσεις μπεστ σέλερ, ανατυπώσεις παλαιότερων λογοτεχνικών έργων, νέες εκδόσεις δευτερογενών πηγών, ευσύνοπτα αναγνώσματα για τους παγκόσμιους πολέμους, τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και γενικότερα για τη σφαιρική γνώση, «εξωραϊσμένες» διδακτορικές μελέτες και κάποια μυθιστορήματα. Η Ιστορία, η Έρευνα, η Φιλοσοφία, η Ποίηση απουσίαζαν εντελώς, ενώ η προβολή των στοχαστών της Αναγέννησης ή των θεατρικών συγγραφέων προβάλλεται κατά κόρον ως παραμύθι, ως προϊόντα της τεχνητής νοημοσύνης.
Εστίαση
Καινούριο βιβλιοπωλείο δεν έχει ανοίξει κανένα στην Αθήνα την τελευταία δεκαετία. Αντίθετα, ο αριθμός των νέων εστιατορίων ξεπερνά τις 5.000! Εξαιτίας, μάλιστα, του υπερκορεσμού, ο συνολικός κύκλος εργασιών της εστίασης το 2025 διαμορφώθηκε σε 10,73 δισ. ευρώ, έναντι 11,12 δισ. ευρώ το 2024 — μείωση 3,4%, σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή. Πρόκειται για την πρώτη ετήσια πτώση μετά από τέσσερα χρόνια ανόδου. Με δεδομένο ότι οι τιμές αυξήθηκαν κατά 7,4%, η υποχώρηση του τζίρου υποδηλώνει μείωση στον όγκο κατανάλωσης. Στο τέταρτο τρίμηνο του 2025, ο κύκλος εργασιών ανήλθε σε 2,18 δισ. ευρώ, μειωμένος κατά 3,8% σε ετήσια βάση. Η Αττική, που συγκεντρώνει περίπου το 40% της αγοράς, κατέγραψε πτώση 3,6%, από 4,46 δισ. ευρώ σε 4,30 δισ. ευρώ. Μικρή ποσοστιαία μεταβολή, με σημαντικό όμως αντίκτυπο σε απόλυτα μεγέθη.
Νευραλγικό κομμάτι
Συνολικά, ο κλάδος της εστίασης αποτελεί νευραλγικό κομμάτι της ελληνικής οικονομίας, διότι συγκεντρώνει 80.000 επιχειρήσεις, κύκλο εργασιών 9,3 δισ. ευρώ, ενώ απασχολεί 400.000 εργαζομένους. Συνδέεται οργανικά με τομείς-κλειδιά για την ελληνική οικονομία, όπως ο τουρισμός και η αγροδιατροφή, γεγονός που δημιουργεί τη βάση ενός ισχυρού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος τόσο σε επίπεδο αστικών κέντρων όσο και στην περιφέρεια. Καθένα από αυτά τα είδη επιχείρησης είχε περισσότερες ενάρξεις από ό,τι διαγραφές.
