Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Του Δ. Γιαννακόπουλου
Ανεξιχνίαστες ανθρωποκτονίες, συμβόλαια θανάτου, διακίνηση όπλων, τηλεφώνων και ναρκωτικών, θάνατοι από ναρκωτικά, οργάνωση εγκληματικών και τρομοκρατικών ενεργειών, αυθαίρετη χορήγηση αδειών και συνωστισμός επικίνδυνων κακοποιών. Αυτή είναι η κρατούσα κατάσταση στα 36 σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας, τα περισσότερα εκ των οποίων παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα στις υποδομές τους και αξεπέραστα θέματα κακοδιοίκησης. Το τραγικό περιστατικό της δολοφονίας του Ζακυνθινού βαρυποινίτη Τόνι (Αντώνη) Παπαδάτου, αργά το απόγευμα της περασμένης Κυριακής, σε «τυφλό» δωμάτιο δίπλα από το αρχιφυλακείο των φυλακών Δομοκού, είναι το δεύτερο κατά σειρά σε διάστημα ενός μήνα, ενώ όπλα έχουν εντοπιστεί ακόμη σε κρατούμενους του Κορυδαλλού και του καταστήματος Μαλανδρίνου.
Η, κατά πολλούς, εμφανής αδυναμία του πέμπτου κατά σειρά από το 2019 γενικού γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής, Αρίστου Περρή, προκαλεί περαιτέρω αρρυθμίες στο ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, λόγω έλλειψης προσωπικού και αλματώδους αύξησης του αριθμού των φυλακισμένων: άνω των 14.000, από 10.000 προ τριετίας.
Από την πλευρά τους, αξιωματούχοι επιτελικών θέσεων της ΕΛ.ΑΣ. αναφέρουν ότι ο υπερπληθυσμός των φυλακών δεν αναιρεί τις ευθύνες του γενικού γραμματέα, ο οποίος, κατά την εκτίμηση υπηρεσιακών παραγόντων, δέχεται έντονη κριτική για την άσκηση των καθηκόντων του.
Για Παπαδάτο
Στην περίπτωση της δολοφονίας του Παπαδάτου, το επικρατέστερο σενάριο είναι ότι κινήθηκε προς τον μοναδικό μη ελεγχόμενο από κάμερες ασφαλείας χώρο της φυλακής, προκειμένου να συναντήσει τον αρχιφύλακα, όμως έπεσε σε ενέδρα θανάτου και εκτελέστηκε εν ψυχρώ από τον Βούλγαρο Ρασβάν. Ο Παπαδάτος είχε σκοτώσει το καλοκαίρι του 2020 τη Χριστίνα Κλουτσινιώτη, σύζυγο του αρχινονού Ντίμη Κορφιάτη, που ήλεγχε δεκάδες κέντρα διασκέδασης, ξενοδοχεία και εστιατόρια στη Ζάκυνθο και σε άλλες περιοχές της δυτικής Ελλάδας, ενώ έναν χρόνο μετά δολοφόνησε και τον Κορφιάτη. Από τη φυλακή ήλεγχε κάποιες από τις επιχειρήσεις του νησιού και τέθηκε στο στόχαστρο αντίπαλων συμμοριών.
Μία εξ αυτών φέρεται να συνδέεται με Αλβανό βαρυποινίτη, για τον οποίο αναφέρεται ότι υπάρχει συγγενική σχέση με στέλεχος της φυλακής, και ο οποίος εξασφάλισε ολιγοήμερη άδεια από τις φυλακές Δομοκού και διέφυγε, πιθανόν στην Αλβανία, απ’ όπου, σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, εξακολουθεί να δίνει κατευθύνσεις.
Μαλανδρίνο
Μερικές εβδομάδες νωρίτερα, το μεσημέρι της 29ης Ιανουαρίου, στις φυλακές Μαλανδρίνου, Έλληνας κρατούμενος επιτέθηκε και τραυμάτισε σοβαρά τον Αλβανό δολοφόνο με το προσωνύμιο «Δήμος», που είχε μόλις μεταφερθεί από το ψυχιατρικό κατάστημα Κορυδαλλού. Ο «Δήμος» είχε κατηγορηθεί για απόπειρα εκτέλεσης του Γιάννη Λάλα τον Μάιο του 2025 στα Λιόσια. Λίγους μήνες αργότερα, ο Λάλας έπεφτε νεκρός στην Αράχωβα από τα πυρά άλλης ομάδας αλλοδαπών δολοφόνων.
Κορυδαλλός
Στις 19 Ιανουαρίου εντοπίστηκε νεκρός στη Γ΄ πτέρυγα των φυλακών Κορυδαλλού Αλβανός, που εξέτιε ποινή για ανθρωποκτονίες, απόδραση και πλήθος αξιόποινων ενεργειών. Βρισκόταν ψηλά στην ιεραρχία του υποκόσμου της χώρας καταγωγής του, όπου επίσης φερόταν ως ύποπτος για δολοφονίες τη δεκαετία 2014–2024, όταν είχε αποδράσει από ελληνική φυλακή. Δράστης, σύμφωνα με τις αρχές, 28χρονος Έλληνας, ο οποίος φέρεται να τον έπληξε με αυτοσχέδιο μαχαίρι. Ο 28χρονος εκτίει ποινή για τη δολοφονία έτερου αλλοδαπού το 2025 στα Κάτω Πατήσια.
Ως φερόμενος εντολέας του 28χρονου εξετάζεται πρόσωπο που αποκαλείται στον χώρο των φυλακών «βασιλιάς των φυλακών», για το οποίο έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί καταγγελίες περί ιδιότυπης μεταχείρισης εντός και εκτός των τειχών. Το ίδιο πρόσωπο έχει κατηγορηθεί στο παρελθόν, μεταξύ άλλων, και για εμπλοκή στην υπόθεση της δολοφονίας του δικηγόρου Μιχάλη Ζαφειρόπουλου τον Οκτώβριο του 2017, στο γραφείο του επί της οδού Ασκληπιού.
Λίγες μέρες αργότερα, η Αστυνομία έκανε έφοδο στα κελιά και εντόπισε μαχαίρια και άλλα αιχμηρά αντικείμενα, κινητά τηλέφωνα, χρήματα κ.ά. Από τον Ιούνιο του 2025 έχουν βρεθεί τέσσερα πιστόλια, αρκετά κιλά ναρκωτικών και «τρύπες» επικοινωνίας μεταξύ κρατουμένων διαφορετικών πτερύγων.
Αμφιβολίες
Ας μην παρακάμπτεται, δε, ότι το Σύνταγμα (άρθρο 2 παρ. 1) κατοχυρώνει τον σεβασμό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου ως πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας. Παράλληλα, το άρθρο 7 παρ. 2 απαγορεύει κάθε μορφή βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης. Οι συνθήκες υπερπληθυσμού, με περιορισμένο χώρο, ανεπαρκή υγειονομική φροντίδα και έλλειψη προσωπικού, έχουν επανειλημμένα χαρακτηριστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ως μορφή εξευτελιστικής μεταχείρισης, κατά παράβαση του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί στο παρελθόν για τις συνθήκες κράτησης σε σωφρονιστικά καταστήματα, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η αύξηση των κρατουμένων, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των δομών, ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες διεθνείς καταδίκες. Ο δε Σωφρονιστικός Κώδικας (ν. 2776/1999) προβλέπει ότι η κράτηση πρέπει να οργανώνεται με τρόπο που να διασφαλίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ομαλή λειτουργία των καταστημάτων κράτησης. Ειδικότερα, τα άρθρα 9 και 10 επιβάλλουν τον σαφή διαχωρισμό των κρατουμένων ανά κατηγορία, φύλο και ειδικές ανάγκες. Φυσικά, τα παραπάνω, αν δεν αποτελούν γράμμα κενό περιεχομένου, τηρούνται ελάχιστα — κάτι που είναι εντελώς ανήθικο για ανθρώπους που στερούνται την ελευθερία τους, για οποιονδήποτε λόγο.
