Γράφει ο Δημήτριος Βουδούρης *
Κατανοώ απόλυτα τη φράση «σιχαίνομαι την άσκηση». Την ακούω συχνά, και δεν τη θεωρώ ούτε ένδειξη τεμπελιάς ούτε έλλειψη χαρακτήρα. Συνήθως πίσω της υπάρχει μια ή και περισσότερες άβολες εμπειρίες. Για πολλούς, η άσκηση συνδέθηκε με ντροπή στο σχολείο, με σύγκριση, με ένα σώμα που «δεν ήταν αρκετό». Για κάποιους άλλους, με φωνές, πίεση, τιμωρητική λογική, εξάντληση χωρίς νόημα. Έτσι, η κίνηση έπαψε να είναι φυσική λειτουργία και έγινε κάτι απειλητικό. Δεν είναι λίγες οι φορές επίσης που άνθρωποι που φροντίζω μου μεταφέρουν τις εμπειρίες τους από τις προηγούμενες «ενήλικες» προσπάθειές τους για άσκηση. Προγράμματα άσκησης δίχως εξατομίκευση, δίχως προηγούμενη λήψη αναλυτικού ιστορικού και αξιολόγησης. Προγράμματα τα οποία τους έφτασαν να πιάνονται, να πονάνε και να νιώθουν ανεπαρκείς.
Κι όμως, το σώμα μας είναι σχεδιασμένο για κίνηση. Οι μύες υπάρχουν για να ενεργοποιούνται, οι αρθρώσεις για να φορτίζονται, το νευρικό σύστημα για να ρυθμίζεται μέσω της φυσικής δραστηριότητας και αντίστροφα. Η καθιστική ζωή δεν είναι ουδέτερη επιλογή, είναι βιολογική επιβάρυνση. εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο που συχνά παραβλέπεται: η εμπειρία της άσκησης καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή πραγματοποιείται. Η σχέση με τον προπονητή, το κλίμα του χώρου, η απουσία κριτικής και η παρουσία ασφάλειας δεν είναι «δευτερεύοντα» στοιχεία. Είναι θεμέλια.
Ένας επικριτικός, συγκριτικός, ανταγωνιστικός χώρος μπορεί να ενισχύσει το τραύμα και να παγιώσει την αποστροφή. Αντίθετα, ένα φιλικό, μη απειλητικό περιβάλλον, όπου ο άνθρωπος νιώθει αποδοχή ανεξαρτήτως επιπέδου, μπορεί να μεταμορφώσει τη σχέση του με την κίνηση. Η άσκηση δεν χρειάζεται να βιώνεται ως δοκιμασία αξίας. Μπορεί να βιωθεί ως διαδικασία ενδυνάμωσης.
Η σχέση με τον προπονητή έχει ιδιαίτερη σημασία. Όχι ως σχέση εξουσίας, αλλά ως σχέση καθοδήγησης. Ο ρόλος του δεν είναι να επιβάλλει, αλλά να «διαβάζει», να κατανοεί, να προσαρμόζει, να χτίζει εμπιστοσύνη. Να εξηγεί το «γιατί» πίσω από κάθε ερέθισμα, να διαμορφώνει μια προοδευτική προσέγγιση, με τρόπο τέτοιο ώστε το σώμα εκτίθεται σταδιακά σε φορτίο, με σεβασμό στη φυσιολογία αλλά και στην ψυχολογία του ασκούμενου. Η πρόοδος δεν χρειάζεται να είναι θεαματική, κυρίως χρειάζεται να είναι βιώσιμη. Κατανοώ πως το σύγχρονο δομικό μοτίβο των κοινωνιών μας απαιτεί παντού και με κάθε αφορμή ταχύτητα και γρήγορες αποκρίσεις και αποτελέσματα αλλά…
Ίσως λοιπόν το ερώτημα να μην είναι «πώς θα αγαπήσω την άσκηση», αλλά «σε ποιο πλαίσιο μπορώ να νιώσω ασφαλής ώστε να της δώσω μια δεύτερη ευκαιρία». Γιατί όταν το περιβάλλον είναι φιλικό, η καθοδήγηση επιστημονική και η προσέγγιση προοδευτική, η αποστροφή συχνά υποχωρεί. Και στη θέση της εμφανίζεται κάτι πιο ήσυχο: η αίσθηση ότι το σώμα σου δεν είναι αντίπαλος, αλλά σύμμαχος.
Δεν χρειάζεται να ερωτευτούμε την άσκηση. Αρκεί να τη δούμε ως πράξη φροντίδας. Και η φροντίδα, όταν γίνεται μέσα σε πλαίσιο ασφάλειας και σεβασμού, παύει να μοιάζει με αγγαρεία και αρχίζει να μοιάζει με επιλογή. Και ένα ή δυο χρόνια αργότερα, οι συχνά και συστηματικά επαναλαμβανόμενες επιλογές μας φτάνουν στην κατάσταση αυτή όπου μπορούμε να μιλάμε για το χτίσιμο της συνήθειας. Συχνά πυκνά αναφέρω στους ασκούμενούς μου πως, πολλές φορές κι εγώ προσωπικά δυσανασχετώ όταν είναι να ξεκινήσω την προπόνησή μου. Η αίσθηση αυτή ωστόσο παραμένει έως ότου τελικά ξεκινήσω και, τις περισσότερες φορές, εξαφανίζεται εντελώς μετά τα πρώτα σετ στις 2 πρώτες ασκήσεις. Είναι εντελώς ανθρώπινο και φυσιολογικό. Ζούμε σε συνθήκες καθημερινής πίεσης και ο χρόνος για αυτοφροντίδα κάποιες φορές φαντάζει να μην φτάνει. Κι όταν φτάσει τελικά νιώθουμε να μη φτάνει η ενέργεια. Σε καταλαβαίνω! Πήγαινε στο γυμναστήριό σου, έστω και με την απόφαση να κάνεις τα μισά από τα προγραμματισμένα. Τις περισσότερες φορές θα φτάσεις να τα κάνεις όλα και να ολοκληρώσεις την πλήρη προπόνηση. Κι όταν δε συμβεί, δεν πειράζει. Ειλικρινά δεν πειράζει. Μείνε στη διαδικασία για όσα μπορείς και να θυμάσαι πως, σε κάθε περίπτωση, είσαι πολλαπλά κερδισμένος-η. Είναι η διαδρομή για να χτίσεις, τελικά, τη συνήθεια.
Και ίσως αξίζει να το δούμε ψύχραιμα: το «ξεβόλεμα» τριών ή τεσσάρων ωρών την εβδομάδα δεν είναι στέρηση, είναι επένδυση. Είναι μια ελεγχόμενη, πρόσκαιρη δυσκολία που το σώμα μεταφράζει σε προσαρμογή: περισσότερη μυϊκή μάζα, καλύτερη ρύθμιση σακχάρου, ισχυρότερο καρδιοαναπνευστικό σύστημα, καθαρότερο μυαλό. Είναι λίγες ώρες κόπου που επιστρέφουν ως πολλαπλάσια κέρδη σε ενέργεια, λειτουργικότητα, αντοχή στο στρες και ποιότητα ζωής. Αν το δει κανείς με όρους ισοζυγίου, το τίμημα είναι μικρό και το όφελος εκθετικό. Και σε έναν κόσμο που μας κουράζει διαρκώς, η συστηματική κίνηση δεν μας εξαντλεί — μας θωρακίζει.
* ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒSc, HND, PhDc
O Βουδούρης Δημήτρης γεννήθηκε το Δεκέμβριο του 1972 στην Αθήνα. Πραγματοποιώντας την επιθυμία του, κατόπιν Πανελλήνιων Εισαγωγικών εξετάσεων το 1991 εισήχθη στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Αθηνών απ΄όπου και αποφοίτησε με την ειδικότητα της Ειδικής Φυσικής Αγωγής. Από τα φοιτητικά του, κιόλας, χρόνια μπήκε στην αγορά του Fitness εργαζόμενος σε μεγάλα γυμναστήρια της Αθήνας ως Fitness instructor ενώ περιοδικά εμφανιζόταν σε τηλεοπτικές εκπομπές με σχετική θεματολογία.
Από το 2000 κι έπειτα ασχολήθηκε με την προσωπική εκγύμναση ανθρώπων με σκοπό την βελτίωση της λειτουργικότητάς των ασκούμενων και την βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης. Η δίψα του για νέα γνώση και βελτίωση των επαγγελματικών του δεξιοτήτων τον οδήγησε σε ένα νέο κύκλο σπουδών, 2ετούς διάρκειας, στο Αττικό κολέγιο στην επιστήμη της Διατροφής. Έπειτα από 2 χρόνια σπουδών απέκτησε το HND in Dietetics από το Cambridge Regional College (2013) και ένα χρόνο μετά εκπαιδεύτηκε πάνω στις Διατροφικές Διαταραχές και την Παχυσαρκία μέσω του προγράμματος του National Centre of Eating Disorders στη Μεγάλη Βρετανία (2014), αποκτώντας 6 μήνες μετά τον σχετικό τίτλο.
Το 2018 εισήχθη ως Μεταπτυχιακός φοιτητής στην Ιατρική Σχολή Αθηνών στο πρόγραμμα της Μοριακής και Εφαρμοσμένης Φυσιολογίας απ’ όπου και αποφοίτησε με «Άριστα» (9,7) τον Οκτώβρη του 2020. Από τον Μάη του 2023 συνεχίζει τις σπουδές του ως Διδακτορικός Φοιτητής στην Ιατρική Σχολή Αθηνών με το ερευνητικό του ενδιαφέρον να εστιάζει στην γυναικεία εμμηνόπαυση, την παχυσαρκία και το Healthy Ageing.
Είναι εκπαιδευτής στο Κέντρο Εκπαίδευσης & Αντιμετώπισης Διατροφικών Διαταραχών και συνεχίζει, ακούραστα να γυμνάζει ως προσωπικός trainer στο γυμναστήριό του στο Νέο Ηράκλειο κόσμο και να τους εκπαιδεύει ταυτόχρονα σε ένα φροντιστικό μοντέλο σκέψης.
Eπικοινωνία: voudoudi@med.uoa.gr , Επικοινωνήστε μαζί μου – Βουδούρης Δημήτριος (healthex.gr), Facebook
