Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Ιωάννη Βαμβάκου
Αντιπτέραρχου (Ι) ε.α.
Οι αποστολές έρευνας – διάσωσης (Ε-Δ), είναι επιχειρήσεις μεγίστης σημασίας, για την καθημερινότητα των πολιτών και τη φυσική υπόσταση της ανθρώπινης κοινωνίας. Έχουν ως θεματικό αντικείμενο το ύψιστο από ανθρωπιστικής πλευράς αγαθό, τη διάσωση της ανθρώπινης ζωής. Ειδικά για την Ελλάδα, έχουν μεγάλη και σημαντική επίδραση στην υλοποίηση της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής της Χώρας σε διεθνές επίπεδο, αναφορικά με την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων σε όλο το εύρος του Ελληνικού FIR, με έμφαση στον ευαίσθητο χώρο του Αιγαίου.
Η εναέρια Ε-Δ, αποτελεί αρμοδιότητα και καθήκον της Πολεμικής Αεροπορίας. Ειδική της Μονάδα είναι υπεύθυνη (μαζί με ΓΕΑ και ΕΘΚΕΠΙΧ), για το συντονισμό και τη διαχείριση των επιχειρήσεων Ε-Δ, που αφορούν σε αεροπορικά περιστατικά, για συνδρομή σε ναυτικά, προς επιβοήθηση του Λιμενικού Σώματος και για συνδρομή σε χερσαία, κατόπιν αιτήματος της ΓΓΠΠ, σε ολόκληρη την περιοχή ευθύνης (Search and Rescue Region/SRR), η οποία βάσει Νόμου (1844/1989) συμπίπτει με το Athinai FIR. Επίσης για τη συνδρομή διάθεσης μέσων σε όμορα κράτη, κατόπιν αιτήματος.
Για την εκτέλεση επιχειρήσεων εναέριας Ε-Δ, αξιοποιούνται ελικόπτερα AS-332 (Super Puma), ΑΒ-205 και Β-212 (ΠΑ), S-70 Sikorsky (ΠΝ) και αεροσκάφη C-130, C-27 και CL-415 (ΠΑ).
Ο χρόνος απόκρισης των μέσων σε ένα περιστατικό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο του συστήματος. Κρίνει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχή έκβαση μιας επιχείρησης. Τα συγκεκριμένα Αεροναυαγοσωστικά μέσα βρίσκονται σε βάσεις διασποράς/ετοιμότητας σε όλη την Ελληνική επικράτεια (κάτωθι εικόνα FIR) με σκοπό την ταχύτερη και πλήρη κάλυψη ολόκληρου του FIR Αθηνών, στο συντομότερο δυνατό χρόνο.
Ο συνδυασμός της αναγκαιότητας εκτέλεσης όπως και μοναδικότητας κάθε αποστολής, με αστάθμητους παράγοντες που εμφανίζονται κατά τη διεξαγωγή επιχειρήσεων, με τις πολλαπλές απαιτήσεις που δημιουργούνται από την αυξημένη εναέρια και θαλάσσια κυκλοφορία στο χώρο των συμβάντων, τις τρέχουσες εξελίξεις στο μεταναστευτικό/προσφυγικό θέμα, αλλά και την έκταση που λαμβάνει σήμερα κάθε περιστατικό λόγω της ταχύτητας μετάδοσης των νέων από τα ΜΜΕ, καθώς αφορά στο ανθρωπιστικό πεδίο, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, που πρέπει να διαχειριστεί με απόλυτη επιτυχία το προσωπικό των εναερίων μέσων και των φορέων που διαχειρίζονται/συντονίζουν τις αποστολές.
Οι κυριότερες προκλήσεις/δυσχέρειες, είναι οι εξής:
α. Διαθεσιμότητα Εναερίων Μέσων
β. Διαθεσιμότητα Πληρωμάτων Εναερίων Μέσων
γ. Ασάφεια Πληροφοριών
δ. Πολυπλοκότητα – Διαφορετικότητα Αποστολών
ε. Ψυχολογική και σωματική κατάσταση κινδυνευόντων
Στ. Συντονισμός με Μέσα άλλων Φορέων
ζ. Καιρικές Συνθήκες
η. Μεγάλο Εύρος FIR
θ. Επικοινωνία με Κέντρα Διάσωσης Όμορων Κρατών
ια. Έξαρση μεταναστευτικού/προσφυγικού ζητήματος
Προκλήσεις στο Πεδίο Εθνικής Κυριαρχίας και Αμυντικής Πολιτικής
Ο τομέας της Ε-Δ, είναι ένα από τα πεδία που η γείτων έχει εστιάσει την επιθετική ρητορική και τις επεκτατικές της βλέψεις. Το 1988, εξέδωσε τον Κανονισμό 1988/13559 ορίζοντας ως περιοχή ευθύνης της για παροχή υπηρεσιών Ε-Δ, τμήμα του FIR Αθηνών μέχρι το μέσο του Αιγαίου, εγκλωβίζοντας μεγάλο τμήμα της ελληνικής επικράτειας θεωρώντας το τουρκική περιοχή Ε-Δ.
Το 2020, με νεότερο Κανονισμό της (3095/2020), επέκτεινε την περιοχή ευθύνης της στην Μεσόγειο εντός του FIR Αθηνών, δυτικά μέχρι τον 25ο Μεσημβρινό στα όρια των χωρικών υδάτων της Κρήτης, καταλαμβάνοντας ακόμα μεγαλύτερο τμήμα ελληνικής επικράτειας (Κάσο/Κάρπαθο), καθώς και ελληνικής περιοχής Ε-Δ.
Οι τουρκικές ενέργειες των 1988/2020, σαφώς παραβιάζουν την κυριαρχία της Ελλάδας και σχετικές Διεθνείς Συμβάσεις (ICAO & IMO). Παράλληλα στερούνται επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας.
Η ετοιμότητα αντίδρασης, η υποδειγματική λειτουργία της Ελληνικής Εναέριας Διάσωσης, η άρτια εκπαίδευση πληρωμάτων και η ικανότητα άμεσης επέμβασης σε όλα τα περιστατικά Ε-Δ από τα εναέρια μέσα της Χώρας μας, ελικόπτερα και αεροπλάνα, αποτελούν την καλύτερη απάντηση. Έχουμε διαχρονικά αποδείξει ότι μπορούμε να φέρουμε σε πέρας όλες τις αποστολές και επιχειρήσεις Ε-Δ, διασώζοντας χιλιάδες συνανθρώπους μας σε ολόκληρο το Ελληνικό FIR.
Παράλληλα, οι Συμφωνίες με γειτονικές χώρες (Ιταλία/2000, Μάλτα/2008, Κύπρος/2014, Αίγυπτος 2022), ύψιστης σημασίας, για την εφαρμογή της Εθνικής μας πολιτικής και στρατηγικής αναφορικά με θέματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων σε ολόκληρο το FIR Αθηνών, εξαφανίζουν στην πράξη το έωλο αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Σημασία της Αποτελεσματικής Εναερίας Έρευνας – Διάσωσης
Η αποτελεσματική και επιτυχής διαχείριση των περιστατικών αεροπορικής Ε-Δ είναι εξέχουσας σημασίας και ανυπολόγιστης αξίας, για την καθημερινότητα του Έλληνα πολίτη, ή επισκέπτη και για την εξυπηρέτηση εθνικών σκοπών και προάσπιση εθνικών συμφερόντων της Χώρας. Επηρεάζει μεγάλο φάσμα δραστηριοτήτων και πλήθος ανθρώπων, καθώς και εναέριων, πλωτών και χερσαίων μέσων σε ολόκληρο το Ελληνικό FIR, σε χερσαίο και θαλάσσιο χώρο αφορώντας άμεσα:
- Το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων (πιλότους μαχητικών, στελέχη του ΠΝ, λιμενικούς κτλ) που συμμετέχει σε αεροπορικές, ναυτικές αλλά και χερσαίες αποστολές, επιχειρήσεις, ασκήσεις ή εκπαιδεύσεις.
- Τις πτήσεις της Πολιτικής Αεροπορίας.
- Άπαντες ναυτιλόμενους, σε ολόκληρο το Ελληνικό FIR.
- Τη λειτουργία ναυταθλητικών σχολών και σωματείων, θαλασσίων αθλημάτων, ενοικίασης σκαφών.
- Λουόμενους, αλιείς, υποβρύχιους αλιείς, δύτες.
- Την καθημερινότητα των συνανθρώπων μας στον ηπειρωτικό χώρο (διασώσεις ορειβατών, κτηνοτρόφων, πεζοπόρων, χωρικών, σε ορεινές, απομακρυσμένες/δύσβατες περιοχές).
Επηρεάζει με θετικό τρόπο, ιδιαίτερα τα τουριστικά δρώμενα, κυρίως τους θερινούς μήνες, για Έλληνες και ξένους, δημιουργώντας επί της ουσίας συνθήκες διαφήμισης της Ελλάδας.
Η σημασία της για το κοινωνικό σύνολο, καταδείχθηκε πρόσφατα στην κακοκαιρία Daniel που έπληξε τη Θεσσαλία. Το σύνολο των διαθέσιμων ελικοπτέρων της Πολιτικής Προστασίας, της ΠΑ και του ΣΞ, στο πλαίσιο μιας συντονισμένης διακλαδικής και πολύπλευρης επιχείρησης, έφεραν σε αίσιο πέρας πληθώρα απαιτητικών αποστολών, διασώζοντας δεκάδες συμπολίτες μας από πλημμυρισμένα σπίτια και χωριά, μεταφέροντας τους σε ασφαλή σημεία.
Η αποδεδειγμένα αποτελεσματική διαχείριση των περιστατικών Ε-Δ, καθιστά τη χώρα μας αξιόπιστη αποτρέποντας οποιαδήποτε προσπάθεια δημιουργίας αμφισβητήσεων και τετελεσμένων από γειτονικές χώρες, συμβάλλοντας στην εδραίωση της κυριαρχίας μας στο Αιγαίο. Αποδεικνύει καθημερινά τις δυνατότητες του ελληνικού συστήματος και τις ικανότητες των πληρωμάτων, προσδίδοντας τα εχέγγυα για αποφυγή διεκδικήσεων και αμφισβητήσεων, από πλευράς Τουρκίας σε οργανισμούς (ΝΑΤΟ, ΟΗΕ, ΕΕ κτλ) και διμερείς σχέσεις. Η παροχή βοηθείας και συνδρομής σε όμορες χώρες, αποτελεί διαφήμιση για τις ικανότητες και δυνατότητες του συστήματος παροχής υπηρεσιών Ε-Δ της Χώρας μας, εκτός της αμιγούς ανθρωπιστικής προσφοράς.
Η άμεση αντίδραση και η αποτελεσματικότητα μας δρα αποτρεπτικά, επιβαρύνοντας την ψυχολογία των ιπταμένων της γείτονος που εκτελούν παραβιάσεις/παραβάσεις. Ξέρουν ότι αν βρεθούν στη θάλασσα, θα τους διασώσει ελληνικό μέσο και αυτό επιδρά αρνητικά. Ενδεικτικά επισημαίνουμε, τη διάσωση Τούρκων Ιπταμένων, που έπεσαν με αλεξίπτωτα στο Αιγαίο, μετά από επιτυχείς εγκαταλείψεις αεροσκαφών, σε τρεις περιπτώσεις (δεκαετία 1990 περιοχές Ρόδου, Λήμνου και Χίου) από ελληνικά ελικόπτερα AB-205, γεγονός που θορύβησε ιδιαίτερα την Τουρκική ΠΑ.
Για τη βελτίωση των υπηρεσιών εναέριας διάσωσης, η Χώρα μας πρέπει να προβεί άμεσα στα:
Αύξηση διαθεσιμότητας ελικοπτέρων Super Puma
Τα ελικόπτερα AS-332, από το 2000, αποτελούν τα κύρια μέσα εναέριας Ε-Δ, έχοντας διασώσει μεγάλο αριθμό συνανθρώπων μας, εκτελώντας επιτυχώς εκατοντάδες αποστολές μέρα και νύκτα, σε όλες τις καιρικές συνθήκες. Η αύξηση της διαθεσιμότητάς τους αποτελεί άμεση, επιτακτική και ανελαστική απαίτηση.
Προμήθεια νέων ελικοπτέρων SAR – C/SAR – Αντικατάσταση ΑΒ-205
Τα ελικόπτερα ΑΒ-205 αποτελούσαν από το 1974, τη ραχοκοκαλιά του συστήματος εναέριας Ε-Δ, έχοντας εκτελέσει χιλιάδες αποστολές Ε-Δ και αεροδιακομιδών, αλλά και άλλων απαιτήσεων. Έχουν διασώσει χιλιάδες συνανθρώπους μας, Έλληνες και αλλοδαπούς, επιτελώντας μοναδικό και ανυπολόγιστης αξίας ανθρωπιστικό έργο. Όμως, έχουν φθάσει στο επιχειρησιακό τους όριο έχοντας κατά πολύ ξεπεραστεί από τις εξελίξεις. Η απόσυρσή τους αποτελεί επιτακτική ανάγκη και η αντικατάστασή τους από σύγχρονα ελικόπτερα, μεγαλύτερων δυνατοτήτων και ικανοτήτων, μονόδρομο για τη Χώρα μας.
Τοποθέτηση ελικοπτέρων σε επιπλέον βάσεις διασποράς
Η τοποθέτηση ελικοπτέρων με επιχειρησιακές δυνατότητες ημέρας και νύκτας στα αεροδρόμια της Δυτικής Ελλάδας Άραξο, Άκτιο και Καλαμάτα, θα προσδώσει σημαντικές δυνατότητες εκτέλεσης αποστολών Ε-Δ στο Ιόνιο, με άμεσο αντίκτυπο στην αντιμετώπιση αεροπορικών και ναυτικών περιστατικών στην περιοχή Επτανήσων και Αδριατικής και χερσαίων σε Ήπειρο και Δυτική Πελοπόννησο.
Συνεργασία με ΓΓΠΠ
Η Ε-Δ σε χερσαίο χώρο, εκτός αεροπορικών περιστατικών, αποτελεί αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας. Σε περιπτώσεις που απαιτείται συνδρομή για εναέρια διάσωση, συχνά η ΓΓΠΠ αιτείται συνδρομής εναερίων μέσων των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το 2022 ξεκίνησε προσπάθεια ολικής αναδόμησης και εκσυγχρονισμού των δυνατοτήτων Ε-Δ σε ηπειρωτικό χώρο αρμοδιότητας ΓΓΠΠ, η οποία επέφερε την ψήφιση του Νόμου 5075/2023 στον οποίο προστέθηκαν και οι αεροδιακομιδές από χερσαίο χώρο. Οι προϋποθέσεις του είναι σαφείς, όμως δεν έχει εισέτι λάβει χώρα υλοποίηση, ούτε προβλέπεται σύντομα. Συνεπώς, η συνεργασία του Πολιτικής Προστασίας με τις Ένοπλες Δυνάμεις για την εκτέλεση αποστολών Ε-Δ, απαιτείται να συνεχισθεί στο άμεσο και στο απώτερο μέλλον.
Επίλογος
Τα πληρώματα των εναερίων μέσων Ε-Δ, Ιπτάμενοι, Μηχανικοί, Κυβερνήτες, σε συντονισμό και αγαστή συνεργασία με το προσωπικό των Μονάδων Επιφανείας του ΠΝ και του ΛΣ, αγρυπνούν και απογειώνονται άμεσα, μέρα και νύχτα, απλώνοντας δίχτυ προστασίας σε όποιον έχει ανάγκη, ιπτάμενο, ναυτιλόμενο, πολίτη ή στρατιωτικό, Έλληνα ή αλλοδαπό. Η άμεση αντίδραση και η αποτελεσματικότητα μας στο χώρο της εναέριας Ε-Δ, έχει έντονη και ευεργετική επίδραση για την πατρίδα μας από πλευράς εθνικής πολιτικής παρέχοντας παράλληλα ασφάλεια και σιγουριά στην κοινωνία και στην καθημερινότητα των πολιτών.
