Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Δημήτρη Καμπουράκη
Το 2026 προβάλλει ως μια χρονιά που, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια αλλεπάλληλων κρίσεων, υπόσχεται κάτι πιο απτό από απλές προσδοκίες. Μια συνδυαστική βελτίωση των εισοδημάτων για μεγάλο μέρος των μισθωτών. Όχι μόνο μέσω αυξήσεων μισθών, αλλά και μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων, αλλαγών στο θεσμικό πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων και προσαρμογών στον κατώτατο μισθό. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη παρέμβαση που, αν και δεν μετατρέπει την Ελλάδα σε μισθολογικό παράδεισο, επιχειρεί να μετακινήσει ουσιαστικά το επίπεδο των καθαρών αποδοχών προς τα πάνω. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, όλες αυτές οι παρεμβάσεις συμπίπτουν χρονικά και λειτουργούν σωρευτικά.
Μετά από δεκαπέντε χρόνια μνημονίων, πανδημίας, ενεργειακής κρίσης και πληθωριστικών σοκ, το βασικό ζητούμενο της οικονομικής πολιτικής δεν είναι πλέον μόνο η δημοσιονομική σταθερότητα, αλλά η αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης. Η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει σε αυτό το αίτημα όχι με ένα μόνο μέτρο, αλλά με μια βεντάλια εργαλείων. Μείωση άμεσων φόρων, αύξηση του κατώτατου μισθού, επανενεργοποίηση των συλλογικών συμβάσεων, καθώς και (αλλού) οριζόντιες και (αλλού) στοχευμένες αυξήσεις στο Δημόσιο. Η εικόνα που προκύπτει είναι εκείνη μιας πολιτικής που δεν στηρίζεται σε ένα θεαματικό άλμα, αλλά σε πολλές μικρότερες μετατοπίσεις οι οποίες, αθροιστικά, παράγουν ένα αισθητό αποτέλεσμα στο καθαρό εισόδημα.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τέθηκε σε ισχύ νέα φορολογική κλίμακα φυσικών προσώπων. Η ουσία της δεν είναι μια δραματική ανατροπή συντελεστών, αλλά μια στοχευμένη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης σε χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, με μεγαλύτερα οφέλη για οικογένειες με παιδιά. Στην πράξη αυτό σημαίνει χαμηλότερη παρακράτηση φόρου σε κάθε μισθοδοσία και αύξηση του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος χωρίς να αλλάζει ο μικτός μισθός. Για έναν μισθωτό χωρίς παιδιά με μικτό μισθό 1.500 ευρώ τον μήνα, το καθαρό όφελος από τη φορολογική ελάφρυνση εκτιμάται γύρω στα 25–35 ευρώ μηνιαίως. Για έναν μισθωτό με δύο παιδιά και τον ίδιο μικτό μισθό, το όφελος μπορεί να φτάνει τα 70–90 ευρώ τον μήνα, δηλαδή πάνω από 1.000 ευρώ ετησίως. Αυτό το στοιχείο έχει μεγάλη πολιτική σημασία, γιατί η κυβέρνηση μπορεί να μιλά για «μείωση φόρων», αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για καθαρή αύξηση μισθού που καταγράφεται απευθείας στο εκκαθαριστικό της μισθοδοσίας.
Το δεύτερο θεμέλιο
Το δεύτερο θεμέλιο των αυξήσεων είναι η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού που προγραμματίζεται για το 2026. Με βάση τις έως τώρα εξαγγελίες και τον κυβερνητικό στόχο των 950 ευρώ έως το 2027, όλα δείχνουν ότι ο κατώτατος μισθός θα κινηθεί το 2026 στην περιοχή των 910–930 ευρώ μικτά. Αυτό αυξάνει άμεσα το εισόδημα περίπου 600–700 χιλιάδων χαμηλόμισθων και συμπαρασύρει προς τα πάνω μισθολογικές κλίμακες σε κλάδους που «πατούν» πάνω στον κατώτατο. Ένας εργαζόμενος που αμείβεται σήμερα με 880 ευρώ μικτά θα δει αύξηση περίπου 40–50 ευρώ μικτά τον μήνα, που μεταφράζεται σε 30–35 ευρώ καθαρά. Αν σε αυτό προστεθεί και η φορολογική ελάφρυνση, το συνολικό καθαρό όφελος μπορεί να φτάσει τα 55–70 ευρώ τον μήνα. Σε ετήσια βάση, αυτό σημαίνει περίπου έναν «δέκατο τρίτο μισθό» σε καθαρούς όρους.
Όμως, το πιο πολιτικά ενδιαφέρον και δυνητικά πιο ισχυρό εργαλείο για αυξήσεις μισθών το 2026 είναι η επανενεργοποίηση των συλλογικών συμβάσεων. Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί, στο πλαίσιο και των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων της χώρας, για ενίσχυση της κάλυψης των εργαζομένων από κλαδικές συμβάσεις, διευκόλυνση της επέκτασης μιας σύμβασης σε ολόκληρο τον κλάδο και αποκατάσταση ενός πιο «φιλικού» πλαισίου για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αν αυτό προχωρήσει ουσιαστικά, οι αυξήσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα το 2026 δεν θα είναι μόνο 2% ή 3%, αλλά σε ορισμένους κλάδους μπορεί να φτάσουν 10%, 15% ή και παραπάνω. Ένας υπάλληλος γραφείου στον ιδιωτικό τομέα με μικτό μισθό 1.200 ευρώ, που θα ενταχθεί σε κλαδική σύμβαση με αύξηση 8%, θα δει τον μικτό μισθό του να ανεβαίνει στα 1.296 ευρώ. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 65–70 ευρώ καθαρά τον μήνα. Αν προστεθεί και το όφελος από τη φορολογική κλίμακα, το συνολικό καθαρό κέρδος μπορεί να ξεπεράσει τα 90 ευρώ μηνιαίως.
Ελληνικό Δημόσιο
Για τους δημοσίους υπαλλήλους, το 2026 προβλέπει έναν πιο ήπιο αλλά καθολικό μηχανισμό αυξήσεων. Προβλέπεται οριζόντια αύξηση αποδοχών από την άνοιξη του 2026, που εκτιμάται γύρω στα 35–40 ευρώ μικτά τον μήνα, καθώς και αυτόματη προσαρμογή του εισαγωγικού μισθού λόγω της αύξησης του κατώτατου. Σε αυτά προστίθεται και η φορολογική ελάφρυνση. Ένας δημόσιος υπάλληλος κατηγορίας ΤΕ με μικτό μισθό 1.350 ευρώ μπορεί να δει 35 ευρώ μικτά από τη μισθολογική αύξηση και περίπου 30–40 ευρώ καθαρά από τη μείωση φόρου. Συνολικά, το καθαρό του όφελος μπορεί να πλησιάσει τα 70–80 ευρώ τον μήνα, δηλαδή περίπου 900 ευρώ ετησίως. Για έναν χαμηλόμισθο νεοδιόριστο στο Δημόσιο, το όφελος μπορεί να είναι μικρότερο σε απόλυτους αριθμούς, αλλά αναλογικά σημαντικό, της τάξης του 6%–8% στο καθαρό εισόδημα.
Το πακέτο των αυξήσεων δεν είναι κοινωνικά ουδέτερο. Κερδίζουν περισσότερο οι χαμηλόμισθοι και τα μεσαία εισοδήματα, οι οικογένειες με παιδιά και οι εργαζόμενοι σε κλάδους που θα αποκτήσουν συλλογικές συμβάσεις. Κερδίζουν λιγότερο τα υψηλά εισοδήματα, λόγω μικρότερης φορολογικής ελάφρυνσης αναλογικά, οι εργαζόμενοι σε κλάδους χωρίς συνδικαλιστική οργάνωση και οι ελεύθεροι επαγγελματίες που δεν επηρεάζονται από μισθολογικές αυξήσεις. Με απλά λόγια, το 2026 είναι σχεδιασμένο ως χρονιά ενίσχυσης της μισθωτής εργασίας.
Το ερώτημα
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν το 2026 θα υπάρξουν αυξήσεις. Θα υπάρξουν. Το ερώτημα είναι αν θα αρκούν για να καλύψουν τις απώλειες αγοραστικής δύναμης της περιόδου 2021–2024, το στεγαστικό κόστος και τις αυξήσεις σε τρόφιμα και υπηρεσίες. Η απάντηση είναι, μερικώς. Για έναν εργαζόμενο που έχει χάσει 15%–20% αγοραστική δύναμη μέσα στην τελευταία τετραετία, μια καθαρή αύξηση 80–120 ευρώ τον μήνα είναι σημαντική, αλλά όχι επανορθωτική.
Το 2026 δεν είναι απλώς μια οικονομική χρονιά. Είναι και μια πολιτική χρονιά. Η κυβέρνηση επιχειρεί να στήσει το αφήγημα ότι η λιτότητα τελείωσε, ότι η ανάπτυξη επιστρέφει στους πολίτες και ότι η εργασία ξαναπαίρνει μερίδιο από την πίτα. Αν οι αυξήσεις αποδειχθούν ορατές στο πορτοφόλι και όχι μόνο στα δελτία τύπου, τότε το 2026 μπορεί να εξελιχθεί σε χρονιά αναστροφής του κοινωνικού κλίματος. Αν όχι, θα προστεθεί απλώς στη μακρά λίστα των ετών όπου οι προσδοκίες ξεπέρασαν την πραγματικότητα.
Συμπερασματικά, το 2026 φέρνει την πιο συντονισμένη προσπάθεια αύξησης εισοδημάτων της τελευταίας δεκαετίας. Δεν πρόκειται για θαύμα, αλλά για μια πραγματική, μετρήσιμη βελτίωση για εκατομμύρια μισθωτούς. Το αν αυτή η βελτίωση θα αποδειχθεί επαρκής, θα κριθεί όχι στα ποσοστά, αλλά στο σούπερ μάρκετ και στο ενοίκιο.
