Η προσπάθεια του ανθρώπου να κατακτήσει το διάστημα θα είναι αέναη. Η ανθρώπινη ιστορία με πρωτόγνωρα επιτεύγματα αλλά και με τραγωδίες που αποκαλύφθηκαν χρόνια αργότερα. Πίσω από τις εικόνες θριάμβου και τις ιστορικές κατακτήσεις, υπήρξαν αποστολές που εξελίχθηκαν σε εφιάλτη. Μία από αυτές ήταν εκείνη που κατέγραψε τον πρώτο θάνατο ανθρώπου κατά τη διάρκεια διαστημικής πτήσης, χαρίζοντας στον Βλαντίμιρ Κομάροφ τον ζοφερό τίτλο ο άνθρωπος που έπεσε από το διάστημα.
Τη δεκαετία του 1960 καταγράφηκαν σημαντικά ορόσημα στην εξερεύνηση του διαστήματος, με τον Γιούρι Γκαγκάριν να γίνεται ο πρώτος άνθρωπος σε τροχιά το 1961 και τους Νιλ Άρμστρονγκ και Μπαζ Όλντριν να πατούν στη Σελήνη το 1969. Ανάμεσα σε αυτά τα επιτεύγματα, η αποστολή Soyuz 1 κατέληξε σε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της διαστημικής ιστορίας.
Ο άνθρωπος που έπεσε από το διάστημα και η αποστολή Soyuz 1
Ο 40χρονος κοσμοναύτης Βλαντίμιρ Κομάροφ πραγματοποίησε μόνος του έναν 24ωρο τροχιακό γύρο της Γης, στην πρώτη επανδρωμένη πτήση του διαστημοπλοίου Soyuz 1. Η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε στις 23 Απριλίου 1967 στο πλαίσιο του σοβιετικού διαστημικού προγράμματος.
Το Soyuz 1 ολοκλήρωσε επιτυχώς 16 τροχιές γύρω από τη Γη πριν φτάσει η κρίσιμη στιγμή της επιστροφής. Εκεί αποκαλύφθηκε η μοιραία βλάβη, καθώς το αλεξίπτωτο δεν λειτούργησε σωστά. Η κάψουλα συνετρίβη κατά την πτώση της, μετατρέποντας τον Κομάροφ στον πρώτο άνθρωπο που έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια διαστημικής αποστολής και καθιερώνοντάς τον ως τον άνθρωπο που έπεσε από το διάστημα.
Η αποτυχία της αποστολής ξεκίνησε νωρίτερα, όταν δύο από τα ηλιακά πάνελ του διαστημοπλοίου δεν άνοιξαν μετά την είσοδο σε τροχιά. Ο εξοπλισμός πλοήγησης υπέστη σοβαρές βλάβες και ο Κομάροφ αναγκάστηκε να προσπαθήσει να προσανατολίσει την κάψουλα προς τον Ήλιο, χωρίς επιτυχία.
Το διαστημόπλοιο άρχισε να μεταδίδει αναξιόπιστα δεδομένα πριν χαθεί η ραδιοεπικοινωνία με τη σοβιετική βάση. Οι οδηγίες για επαναπροσανατολισμό μέσω αισθητήρων ροής ιόντων δεν απέδωσαν, αφήνοντας στον κοσμοναύτη μία και μοναδική ευκαιρία επανεισόδου στην ατμόσφαιρα μετά τη 19η τροχιά. Με το κύριο αλεξίπτωτο πέδησης εκτός λειτουργίας, η πρόσκρουση ήταν αναπόφευκτη.
Ο άνθρωπος που έπεσε από το διάστημα και τα τελευταία λόγια
Σύμφωνα με μαρτυρίες, αμερικανικοί σταθμοί παρακολούθησης στην Τουρκία άκουσαν την τελευταία συνομιλία του Κομάροφ με τον Αλεξέι Κοσίγκιν, υψηλόβαθμο αξιωματούχο της Σοβιετικής Ένωσης. «Αυτό το διάβολο διαστημόπλοιο! Τίποτα απ’ όσα αγγίζω δεν δουλεύει σωστά!» φέρεται να είπε.
Η φράση αυτή καταγράφηκε στο βιβλίο Starman του 2011 από τους Τζέιμι Ντόραν και Πιρς Μπιζόνι. Ωστόσο, επίσημη απομαγνητοφώνηση του Ρωσικού Κρατικού Αρχείου παρουσιάζει διαφορετική εκδοχή της τελευταίας επικοινωνίας. «Νιώθω άριστα, όλα εντάξει. Σας ευχαριστώ για τη μετάδοση. Ο διαχωρισμός έγινε», ανέφερε ο κοσμοναύτης.
Οι συγγραφείς του βιβλίου υποστηρίζουν ότι το Soyuz 1 παρουσίαζε περισσότερα από 200 δομικά προβλήματα πριν την εκτόξευση, ενώ ο αναπληρωματικός πιλότος του Κομάροφ, ο Γιούρι Γκαγκάριν, φέρεται να είχε ζητήσει την αναβολή της αποστολής.
Ο Βλαντίμιρ Κομάροφ σκοτώθηκε στις 24 Απριλίου 1967, όταν η κάψουλα εξερράγη κατά την πρόσκρουση. Τα λείψανά του βρέθηκαν σε κατάσταση που επέτρεψε την αναγνώριση μόνο ενός οστού της φτέρνας, σφραγίζοντας με τον πιο σκληρό τρόπο την ιστορία του ανθρώπου που έπεσε από το διάστημα.
