Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Του Δημ. Γιαννακόπουλου
Η 23η Δεκεμβρίου 1975 ήταν η αρχή, η συνέχεια και το τέλος τριών διαφορετικών καταστάσεων. Η αρχή της τρομοκρατίας του αίματος, με την εκτέλεση του σταθμάρχη της CIA Ρίτσαρντ Γουέλς στις 10.30 το βράδυ, στην είσοδο της πρεσβευτικής βίλας στην οδό Β. Φρειδερίκης 5 στο Παλαιό Ψυχικό, ενώπιον της συζύγου και του σοφέρ του. Η βιαιότερη συνέχιση του εξτρεμισμού που εμφανίστηκε δυναμικά την περίοδο της δικτατορίας, με την τοποθέτηση 174 βομβών μόνο στην Αθήνα από τις οργανώσεις Κίνημα 20ής Οκτώβρη, ΕΑΝ, Δημοκρατική Άμυνα, ΠΑΚ, ΕΔΚ, ΔΕΑ, Ελληνική Μαχητική Αντίσταση, ΑΑΑ, Μακρυγιάννης, ΛΑΕ και ΛΑΟΣ.
Και το τέλος των καμουφλαρισμένων παρακρατικών-παραστρατιωτικών μηχανισμών που επί δεκαετίες κλειδαμπάρωναν τον κόσμο στα σπίτια, καταστέλλοντας την κοινωνική αντίδραση. Έως τις 29 Ιουνίου 2002 οι τρομοκράτες της 17Ν δολοφόνησαν 23 ανθρώπους και διέπραξαν πολυάριθμες βομβιστικές ενέργειες. Τελευταία φορά που σήκωσαν όπλο ήταν για να σκοτώσουν τον Βρετανό ακόλουθο Στίβεν Σόντερς στις 8 Ιουνίου 2000 στη Λ. Κηφισίας και η τελευταία ενέργειά τους, πλησίον ναυτιλιακής εταιρείας στο λιμάνι του Πειραιά, απέτυχε και το κουβάρι ξετυλίχθηκε τους επόμενους δύο μήνες.
Σήμερα παραμένουν στις φυλακές οι Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, Δημήτρης Κουφοντίνας, Σάββας Ξηρός, ο αδελφός του Χριστόδουλος και ο Βασίλης Τζωρτζάτος. Έως σήμερα η προσέγγιση της οργάνωσης υπήρξε αποσπασματική, στηριζόμενη κυρίως σε εικοτολογίες των υπηρεσιών για την «Άννα», την «εντυπωσιακή ξανθιά του πίσω καθίσματος στο Simca», τους πολιτικούς βραχίονες, τους «ανατολικούς εντολείς της 17Ν» κτλ.
Η συγκέντρωση των 300
Τον Αύγουστο του 1974, λίγο μετά την επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή, πραγματοποιείται στο αμφιθέατρο Γκίνη του Πολυτεχνείου η πρώτη συγκέντρωση των περίπου 300 του αντιδικτατορικού αγώνα, σε κλίμα βαθιάς αγωνίας. Οι συνεχείς απόπειρες των χουντικών ανατροπής της εύθραυστης κυβέρνησης, τα γεγονότα της Κύπρου, η ταλαντευόμενη στάση των ΗΠΑ λόγω και της παραίτησης Νίξον και η αιφνίδια έξοδος από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, που καθιστούσε τη χώρα ευάλωτη στην «κομμουνιστική απειλή», διαμόρφωναν καταστάσεις αμφίβολης εξέλιξης. Μόνη κοινή απόφαση ήταν η διάλυση των προηγούμενων οργανώσεων, τουλάχιστον έως ότου ξεκαθαριστεί η κατάσταση. Η μακρά συζήτηση δεν κατέληξε σε συμπεράσματα και επαναλήφθηκε έπειτα από τις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974.
Η ρήξη
Τότε επήλθε η ρήξη. Για την ακρίβεια, η αποχώρηση των περισσότερων από τον εξτρεμισμό. Όσοι συνέχισαν μπήκαν στον ΕΛΑ (Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας), που ξεκίνησε την πλατιά του δράση πριν από τη 17Ν με επιθέσεις περιορισμένης έντασης εναντίον κτιρίων, εγκαταστάσεων, υποδομών, πρεσβειών, εφοπλιστικών επιχειρήσεων, ξένων εταιρειών κτλ., και με την εκτεταμένη διάδοση των ιδεών του από το περιοδικό «Αντιπληροφόρηση», που εκδιδόταν συστηματικά. Πάντως, στην εν ψυχρώ εκτέλεση του αστυνόμου-βασανιστή της επταετίας Πέτρου Μπάμπαλη, στις 31 Ιανουαρίου 1979 στη Νέα Σμύρνη, φάνηκε «πολιτική συγγένεια» μεταξύ του ΕΛΑ και της πρωτοεμφανιζόμενης «Ιούνης ’78», που δεν απασχόλησε ξανά την επικαιρότητα.
Άλλοι, πιο κοντά στον «Πάμπλο», τον Μιχάλη Ράπτη, συνέχισαν τη δράση τους για χρόνια, συμμετέχοντας σε κινήματα στην Πορτογαλία (επανάσταση των γαρυφάλλων), στο Μεξικό, τη Χιλή, στη Β. Ιρλανδία και στην Ιταλία, όπου οι σχέσεις Ελλήνων αντικαθεστωτικών με τις «Ερυθρές Ταξιαρχίες», ιδίως με τον Τζιαφράνκο Σαγκουινέτι, καταγράφονται σε όλα τα δελτία της ΚΥΠ εκείνη την εποχή.
Σκοτεινή ομάδα
Οι πιο σκοτεινοί, τους έλεγαν μονόχνωτους, συγκρότησαν τη 17Ν και για 10 χρόνια, έως το 1985, δολοφονούσαν σχετιζόμενους με το σύστημα εξουσίας των Απριλιανών. Στις 23 Δεκεμβρίου 1975 σκοτώνουν τον Γουέλς, Α΄ γραμματέα της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, και στις 14 Δεκεμβρίου 1976, με πανομοιότυπο τρόπο, τον απότακτο αστυνομικό Ευάγγελο Μάλιο. Σύμφωνα με τη δημοσιοποιηθείσα αστυνομική έκθεση, «η έρευνα έφερε στην επιφάνεια καταπληκτικές ομοιότητες: 1) Και οι δύο δολοφονίες έγιναν σχεδόν την ίδια ώρα τον Δεκέμβριο, την ίδια ημέρα, Τρίτη, και σχεδόν με έναν χρόνο διαφορά. 2) Και οι δύο άνδρες πυροβολήθηκαν κοντά στο σπίτι τους από κοντινή απόσταση με περίστροφο διαμετρήματος κάννης 45 (“45άρι”), με τρεις σφαίρες. 3) Βαλλιστικές έρευνες απέδειξαν ότι χρησιμοποιήθηκε το ίδιο όπλο. 4) Ίδιες προκηρύξεις, γραμμένες στην ίδια γραφομηχανή. 5) Συμμετοχή τουλάχιστον μίας γυναίκας».
Τα δύο φυλλάδια
Στις 24 Δεκεμβρίου 1975, μία ημέρα αργότερα δηλαδή, ο «αριστερίζων δημοσιογράφος» του BBC David Tongue δέχεται τηλεφώνημα από άγνωστο ώστε να λάβει φυλλάδιο με τίτλο «Εκτέλεση αρχηγού της CIA στην Αθήνα». Αντίγραφα εστάλησαν αργότερα σε όλες τις εφημερίδες, ενώ το πρωτότυπο εντοπίστηκε στις σελίδες του περιοδικού «Ταχυδρόμος» στην Ακρόπολη. Ακολούθησε δεύτερο φυλλάδιο στις 26 Δεκεμβρίου, το οποίο επίσης είχε πολύ περιορισμένη δημοσιότητα, αφού οι υπηρεσίες ασφαλείας θεώρησαν ότι «επρόκειτο για ξεκαθάρισμα λογαριασμών μεταξύ πρακτόρων». Επιπλέον, η Εισαγγελία Αθηνών απαγόρευσε τη μετάδοσή του.
Στη Libération
Χρειάστηκε ένας ολόκληρος χρόνος και μία ακόμη δολοφονία, του Μάλλιου, ώστε να μαθευτεί ότι τρομοκράτες, «απλοί λαϊκοί αγωνιστές, μπορούν να χτυπήσουν τον πανίσχυρο αρχηγό της CIA με πανίσχυρα μέσα και με μια στοιχειώδη οργάνωση», δακτυλογραφούσαν.
Στις 24 Δεκεμβρίου 1976 η Libération δημοσιεύει αποκαλυπτικό κείμενο της 17Ν, παράλληλα με την Ελευθεροτυπία, το οποίο περιήλθε στα χέρια του ιδρυτή της, Ζαν-Πολ Σαρτρ, από άγνωστο αποστολέα. Οι αμφιβολίες διαψεύδονται, οι αστυνομικοί επιτελείς εκπλήσσονται πραγματικά με την ευρυμάθεια του συντάκτη, το ύφος, τις πηγές και τις λεπτομέρειες παρακολούθησης των δύο θυμάτων τους.
Το ρεπορτάζ
Στο παράπλευρο ρεπορτάζ της γαλλικής εφημερίδας την ίδια μέρα υπογραμμίζεται, μεταξύ άλλων:
«Ένα μήνα πριν τη δολοφονία, στις 23 Νοεμβρίου 1975, το όνομα του Ρίτσαρντ Γουέλς δημοσιεύτηκε επικεφαλής ενός καταλόγου υπαλλήλων της CIA, στην αγγλόφωνη εφημερίδα Athens News. Ο κατάλογος αυτός δόθηκε στην εφημερίδα από μυστηριώδη ελληνοαμερικανική επιτροπή, που τον εμφάνιζε ως αρχηγό του σταθμού της CIA στην Ελλάδα. Το όνομά του εμφανίστηκε επίσης τον Ιανουάριο του 1975 σε κατάλογο που περιείχε τα ονόματα 100 αρχηγών του δικτύου της CIA σε όλο τον κόσμο, όταν ο Γουέλς ήταν σταθμάρχης στη Λίμα του Περού, και δημοσιεύτηκε στην αμερικανική επιθεώρηση Counterspy.»
Οι ημερομηνίες
Στο κείμενο της προκήρυξης – «Πώς εκτελέσαμε τον Ρ. Γουέλς» – προς τη Libération, ο συντάκτης της 17Ν ξεκινά:
«Ο προηγούμενος αρχηγός της CIA, Στέισι Χολς, άφησε την Αθήνα στις 30 Μαΐου 1975. Κατοικούσε στο ίδιο σπίτι, στην οδό Β. Φρειδερίκης 5 στο Ψυχικό. Ο Γουέλς έφτασε στις 15 Ιουνίου. Μένει για τρεις εβδομάδες στη βίλα του υπαρχηγού της CIA, Ρόναλντ Ριστ, στον αριθμό 12, πιο κάτω στον ίδιο δρόμο. Εγκαταστάθηκε στο νούμερο 5 στις 9 Ιουλίου… Μάθαμε το όνομα και το επάγγελμά του με έναν απλό τρόπο που δεν θα τον αποκαλύψουμε αυτή τη στιγμή (σ.σ. ποτέ δεν μαθεύτηκε)… Δώσαμε αυτά τα λίγα στοιχεία για να δείξουμε ότι είχαμε αποφασίσει την επιχείρηση και την έρευνα για τον Γουέλς από τη στιγμή που έφτασε στην Αθήνα, πολύ πριν από τη δημοσίευση του γράμματος στην εφημερίδα Athens News στις 23 Νοεμβρίου 1975».
Η έκπληξη
Άρα, δολοφονούν τον Γουέλς στις 23 Δεκεμβρίου, τον οποίο παρακολουθούν – όπως λένε – έξι μήνες νωρίτερα (15 Ιουνίου), αν και το όνομα και η ιδιότητά του έγιναν γνωστά από το δημοσίευμα της Athens News στις 23 Νοεμβρίου. Ακόμη και αν είχαν αποκτήσει πρόσβαση στην υπηρεσιακή επιθεώρηση Counterspy, πώς ήξεραν ότι θα ερχόταν στην Ελλάδα από το Περού; Καμία απάντηση δεν αντέχει στη λογική. Ούτε και σήμερα, στην εποχή της άμεσης πρόσβασης στην πληροφορία μέσω των παγκόσμιων επίσημων ή πλάγιων ενημερωτικών ιστών, μπορεί να γνωρίζει κανείς αξιωματούχους τέτοιας εμβέλειας. Πώς τα κατάφεραν οι οργισμένοι της ένοπλης πάλης μισό αιώνα νωρίτερα;
Ονόματα, γέννηση
Για την ιστορία και μόνο, σε αναλυτικό σημείωμα της ΚΥΠ που περιέχεται στο βιβλίο του Γιώργου Καράμπελα Το ελληνικό αντάρτικο πόλεων 1974–1985 (εκδόσεις ΡΟΠΤΡΟ), περιλαμβάνεται σημείωμα της ΚΥΠ με το όνομα Ελληνίδας με πλούσια αντιδικτατορική δράση, που απεβίωσε το 2024, συζύγου πρώην πολιτικού, και ενός Ελληνοαμερικανού (Ντένις Κ.) «που γεννήθηκε στην Πάτρα το 1951 και σπουδάζει στο Πολυτεχνείο της Νέας Υόρκης». Στο συγκεκριμένο υποστηρίζεται ότι «η 17Ν φτιάχτηκε στο πανεπιστήμιο McGill του Μόντρεαλ, αλλά υπάρχει και μεγάλος αριθμός Ελλήνων ριζοσπαστικών στο Χάρβαρντ και στο MIT που είναι μέλη της 17Ν και έπαιρναν βοήθεια και καθοδήγηση από καθηγητές ελληνικής καταγωγής του Χάρβαρντ και του MIT». Και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «πρόκειται μάλλον για μια μικρή, καλά ελεγμένη και χαλαρά οργανωμένη ομάδα αναρχικών που στρατολογούνται από επαναστατικές γνωριμίες για τις ικανότητες και την αξιοπιστία τους».
Η δολοφονία Γουέλς παραμένει ανεξιχνίαστη…
