Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Του Δημ. Γιαννακόπουλου
Σημάδια εκτόνωσης της έντασης, τουλάχιστον στο μεγάλο αγροτικό μέτωπο της Κρήτης, διαφαίνονται τις τελευταίες ώρες, ενώ σήμερα το μεσημέρι στη Νίκαια της Λάρισας εκπρόσωποι των περίπου 90 μπλόκων της επικράτειας θα καταρτίσουν ενιαίο πλαίσιο αιτημάτων που θα θέσουν στον πρωθυπουργό Κυρ. Μητσοτάκη την επόμενη εβδομάδα. Περισσότερα από 10.000 τρακτέρ έχουν αποκλείσει το σύνολο των εθνικών οδών, από την Κρήτη, την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, την Ήπειρο, τη Μακεδονία έως τη Θράκη, και παράλληλα χιλιάδες αγρότες πραγματοποιούν καταλήψεις λιμανιών, αεροδρομίων και συνοριακών σταθμών.
Τίποτα δεν έχει κριθεί∙ ωστόσο, από τις επαφές του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κ. Χατζηδάκη με τους εκπροσώπους των κτηνοτρόφων και των καλλιεργητών, διαφάνηκε διάθεση α) για καταβολή του συνόλου των αποζημιώσεων, παρακάμπτοντας τη «τεχνική λύση», β) διευθέτηση του μείζονος ζητήματος των βοσκότοπων και γ) αντιμετώπιση των πολύ δύσκολων εκκρεμοτήτων με τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Κοινά αιτήματα
Τα κοινά αιτήματα των αγροτών παραμένουν σταθερά και αφορούν πρωτίστως τη μείωση του κόστους παραγωγής, το οποίο –όπως οι ίδιοι τονίζουν– έχει καταστήσει πολλές εκμεταλλεύσεις μη βιώσιμες. Ζητούν αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία, πλαφόν στο αγροτικό ρεύμα και συνολική μείωση των τιμών σε αγροεφόδια και ζωοτροφές. Παράλληλα, διεκδικούν κατώτατες εγγυημένες τιμές που να καλύπτουν το πραγματικό κόστος παραγωγής και να εξασφαλίζουν αξιοπρεπές εισόδημα. Σταθερό αίτημα αποτελεί και η άμεση καταβολή όλων των οφειλόμενων ενισχύσεων και αποζημιώσεων, καθώς και η ριζική αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ, ώστε να αποζημιώνεται στο 100% η παραγωγή από όλους τους φυσικούς κινδύνους.
Διαφορετικές θέσεις
Υπάρχουν όμως και πολλές διαφωνίες μεταξύ των αγροτών για τη στάση τους έναντι της κυβέρνησης, όπως για παράδειγμα οι αντιδράσεις των κτηνοτρόφων της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας, των αλιέων, των ελαιοπαραγωγών – μόλις 250.000 από το 1,2 εκατομμύριο τη δεκαετία του ’90 κτλ. Περισσότερο μαχητικοί σε σχέση με άλλες χρονιές απαιτούν να τους καταβληθεί το σύνολο των καθυστερούμενων από το 2024 ποσών και να περιοριστούν οι «αστερίσκοι» στις κυβερνητικές εξαγγελίες «που γεννούν αντιδράσεις και κοινωνικούς αυτοματισμούς».
Προειδοποιήσεις
Τίποτα δεν έχει κριθεί· γι’ αυτό και η Πανελλαδική Επιτροπή των Μπλόκων προειδοποιεί «πρόθυμους “δούρειους ίππους” να μην διανοηθούν να παίξουν παιχνίδια πίσω από τις πλάτες των μπλόκων, τρέχοντας να κάνουν συνάντηση με την κυβέρνηση τώρα που πιέζεται». Οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια –συνεχίζει στην ανακοίνωση που εξέδωσε χθες– «υπονομεύει την ίδια την επιβίωση των αγροτών–κτηνοτρόφων–μελισσοκόμων–αλιέων», υπογραμμίζοντας ότι «κανείς δεν πρέπει να υποκύψει στους εκβιασμούς της κυβέρνησης και στην τρομοκρατία. Να ενισχύσουν αποφασιστικά τα μπλόκα και να συμμετέχουν μαχητικά στις δράσεις που όλοι μαζί αποφασίζουμε. Λέμε για άλλη μια φορά: “Νόμιμο είναι αυτό που συμφέρει τον λαό”». Και καταλήγει: «Ο αγώνας μας είναι θέμα ζωής και θανάτου, γιατί είμαστε απλήρωτοι, έχουμε πουλήσει τα προϊόντα μας κάτω από το κόστος παραγωγής, ενώ η ακρίβεια πνίγει τον λαό και εμάς και δεν έχουμε εισόδημα, ενώ οι κτηνοτρόφοι έχασαν τα ζώα τους».
Οι μαχητικοί
Υπό το ως άνω πρίσμα, οι παραγωγοί δίνουν δυναμικό παρόν στις πολυήμερες κινητοποιήσεις, που σε αρκετές περιοχές της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, της Στερεάς και της Δυτ. Ελλάδας παραμένουν ακλόνητες. Στην πρώτη γραμμή του Κάμπου παραμένει ο επί δεκαετίες συνδικαλιστής Χρήστος Σιδερόπουλος, ο οποίος ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά τον χειμώνα του 1996 στον «κόμβο της Βιοκαρπέτ» και έκτοτε συνεχίζει δυναμικά. Ο Ρίζος Μαρούδας, ο Σωκράτης Αλειφτήρας, ο Κώστας Τζέλας από τον «Ε65» της Καρδίτσας, ο Λευτέρης Μπαλούκας από τους κτηνοτρόφους και ο Χρήστος Παντζιος από τις Μικροθήβες ηγούνται των μπλόκων της περιφέρειας αυτής.
Στη Μακεδονία ο Στέργιος Λίτος και ο Γιάννης Παναγής από τις Σέρρες απέκλεισαν δρόμους και σύνορα στον Προμαχώνα, συντονισμένα και άμεσα, όπως αντίστοιχα ο Χάρης Κουμπαρίδης στην Ορεστιάδα. Η έκπληξη φέτος ήλθε από τη Δυτική Μακεδονία, όπου 700 τρακτέρ σε πρώτη φάση και 1.300 σήμερα από Κοζάνη, Γρεβενά, Βόιο, κατέλαβαν το οδόστρωμα στον κόμβο της Σιάτιστας, με εκπροσώπους τη Διαμάντω Κρητικού από τον συνεταιρισμό του Αμύνταιου, τον Σούλη Αϊβαζίδη από την Εορδαία και τον Κυριάκο Λωτίδη από το Βέρμιο.
Πιο κάτω, στα Μάλγαρα, εκατοντάδες τρακτέρ δημιουργούν εδώ και 10 μέρες συμπαγές φράγμα και στις δύο κατευθύνσεις προς Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με επιτελείς τον Κώστα Ανεστίδη και τον Τάσο Χαλκίδη από τη Βέροια.
Στην Αιτωλοακαρνανία, ο Σπύρος Κοτοπούλης, πρόεδρος των αγροτικών συνεταιρισμών του νομού, έχει αναλάβει την κινητοποίηση χιλιάδων αγροτών, όπως και ο Δήμος Ρηγόπουλος, ο Νεκτάριος Σιώζος πιο ψηλά, ενώ στη Θεσπρωτία πρωταγωνιστεί η Μυρτώ Λύκα του συλλόγου των κτηνοτρόφων.
Στην Πελοπόννησο το κύριο βάρος φέρουν ο Γιάννης Μποδιώτης από το Αίγιο και η Αθηνά Ηλιοπούλου από την Ερυμάνθεια.
Στον μακρύ κατάλογο περιλαμβάνεται το όνομα του Παναγιώτη Περράκη, επί σειρά ετών προέδρου των αλιέων, που πριν λίγες μέρες με 100 καΐκια απέκλεισε από τη θάλασσα το λιμάνι του Βόλου.
Εισφορές ΕΛΓΑ
Βασικό πεδίο αντιπαράθεσης αποτελεί ο ΕΛΓΑ, ο οποίος αφαίρεσε αυτόματα από τους λογαριασμούς των αγροτών το αναλογούν ποσό των ασφαλιστικών εισφορών τους. Δεδομένου ότι φέτος οι αγρότες πληρώθηκαν λιγότερα σε σχέση με το 2024 –και πολλά από αυτά τα χρήματα δεν τα έχουν λάβει ακόμη– το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εισήγαγε σειρά ρυθμίσεων για την εισφορά και τη διαχείριση των ζημιών του 2025.
ΕΛΓΑ – τροπολογία
Σύμφωνα με τις προβλέψεις νέας τροπολογίας, η ειδική ασφαλιστική εισφορά του ΕΛΓΑ για το έτος 2025 θα μπορεί να καταβληθεί έως τις 30 Ιουνίου 2026, δίνοντας επιπλέον χρόνο στους παραγωγούς να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα χορήγησης προκαταβολών αποζημιώσεων ακόμη και σε παραγωγούς που δεν έχουν εξοφλήσει την εισφορά του ίδιου έτους, αρκεί να έχουν τακτοποιήσει τις οφειλές των ετών 2023 και 2024. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΛΓΑ θα μπορεί, έως τις 31 Μαρτίου 2026, να εγκρίνει προκαταβολές έως και 80% της εκτιμηθείσας ζημιάς.
Η τροπολογία προβλέπει επίσης ότι οι προκαταβολές και αποζημιώσεις που θα καταβληθούν για ζημιές του 2025 θεωρούνται νόμιμες και θα καλύπτονται από τον προϋπολογισμό του ΕΛΓΑ, εντός των ταμειακών του διαθεσίμων. Επίσης, με άλλη διάταξη προβλέπεται ότι οι παραγωγοί που οφείλουν ειδική ασφαλιστική εισφορά στον ΕΛΓΑ των ετών 2020, 2021 και 2022 θα μπορούν να την εξοφλήσουν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2026 και μέχρι τότε δεν θα βεβαιωθούν οι οφειλές τους στην ΑΑΔΕ.
ΟΠΕΚΕΠΕ
Στο επόμενο διάστημα, μέχρι τέλος Δεκεμβρίου, σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ΟΠΕΚΕΠΕ, αναμένονται η εξόφληση Βασικής Ενίσχυσης, η αναδιανεμητική ενίσχυση και η ενίσχυση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας (πρόγραμμα Young). Επίσης θα πληρωθούν κτηνοτρόφοι βάσει κατανομής βοσκοτόπων με παραγωγικά κριτήρια και θα δοθούν η Εξισωτική Ενίσχυση 2025, τα κονδύλια του 2024 για βιολογική γεωργία και οι Επενδυτικές Δαπάνες Υπαίθρου, και θα εξοφληθούν κι άλλες εκκρεμότητες του 2024 (Πυλώνας ΙΙ κτλ.).
Ειδικά μέτρα
Στα ειδικά μέτρα ενίσχυσης περιλαμβάνονται η μείωση ΦΠΑ στις ζωοτροφές από το 13% στο 6% από το 2021 και η μείωση 50% του φόρου εισοδήματος κατά κύριο επάγγελμα αγροτών που διαθέτουν το προϊόν τους μέσω συνεταιρισμών ή συμβολαιακής γεωργίας από το 2022. Για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης πετρελαίου κίνησης αποφασίστηκε η επιστροφή του από το 2022 με παράλληλη επιστροφή 50% των ανώτατων ορίων ανά καλλιέργεια. Από 1/1/2025 εφαρμόζεται νέο σύστημα βάσει τιμολογίων με επιστροφή έως 100% των ανώτατων ορίων ανά καλλιέργεια, ενώ τον Νοέμβριο του 2025 ανακοινώθηκε ότι πλέον η επιστροφή γίνεται στο 150% των ανώτατων ορίων (καταλαμβάνει αναδρομικά όλο το έτος 2025 και επόμενα έτη).
Από το 2022 μειώθηκε στο 6% από το 13% ο ΦΠΑ στα λιπάσματα και από το 2023 κατέστη μόνιμη η μη καταβολή του τέλους επιτηδεύματος για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες του κανονικού καθεστώτος και τους αλιείς παράκτιας αλιείας που εκμεταλλεύονται –είτε ατομικά είτε με τη μορφή συμπλοιοκτησίας ή κοινωνίας αστικού δικαίου– αλιευτικά σκάφη μέχρι 12 μέτρων μεταξύ καθέτων. Ομοίως μειώθηκαν γενναία οι τιμές στο ρεύμα.
