Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου
Την ιατρική πιστοποίηση της ψυχικής υγείας του υποψηφίου οδηγού, πέραν των γνωματεύσεων από τον παθολόγο και τον οφθαλμίατρο, εξετάζουν ως μέτρο οι συναρμόδιοι φορείς σε συνεργασία με την Αστυνομία, καθώς από το 2022, μετά το τέλος της σκληρής καραντίνας λόγω κορονοϊού, αυξήθηκαν υπερβολικά οι χρήστες ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών.
Σύμφωνα με ορισμένες αναφορές της Τροχαίας, οι περισσότεροι εκ των συλληφθέντων για παραβάσεις σχετιζόμενες με κατανάλωση αλκοόλ έχουν παράλληλα λάβει κοκαΐνη ή καπνίσει χασίς, όπως ο 29χρονος οδηγός στη Λούτσα ο οποίος σκότωσε τον ατυχή 24χρονο. Στις νεότερες δε ηλικίες, τα χάπια τύπου έκσταση αποτελούν «συνοδευτικό» των αλκοολούχων ποτών, της μπίρας και των διεγερτικών αναψυκτικών. Η πρόταση για τη διενέργεια ναρκοτέστ παράλληλα με το αλκοτέστ δεν είναι καινούρια και ήδη ο έλεγχος αυτός εφαρμόζεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες όπως στην Αγγλία, τη Γερμανία και πρόσφατα στην Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Η ποινική μεταχείριση όμως των εξ αμελείας εμπλεκόμενων σε ατυχήματα ή δυστυχήματα, όπως και όσων συλλαμβάνονται να οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ και ναρκωτικών, είναι πρόσθετα επιβαρυντική, αφού ούτως ή άλλως η χρήση ναρκωτικών απαγορεύεται. Συνεπώς, η προσωρινή κράτηση όσων συλλαμβάνονται υπό τις ως άνω συνθήκες δεν είναι ενδεχόμενη αλλά σχεδόν βέβαιη, όπως βέβαιο είναι ότι κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα δεν προκύπτει από τη συνεχή αναβάθμιση των κατηγοριών. Γι’ αυτό και η πρόταση της ψυχιατρικής γνωμάτευσης ως προϋπόθεση απόκτησης διπλώματος έχει μπει για τα καλά στο τραπέζι της συζήτησης.
Ο νέος ΚΟΚ
Στον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209/2025) οι κυρώσεις για όσους οδηγούν έχοντας λάβει ναρκωτικά ορίζουν πρόστιμο από 1.200 έως 2.000 €, αφαίρεση διπλώματος από 180 ημέρες έως και δια βίου σε υποτροπή, κατάσχεση ή ακινητοποίηση οχήματος και υποχρεωτική ψυχοτεχνική εξέταση πριν την επαναχορήγηση άδειας. Η κατηγορία είναι πλημμέλημα και προβλέπει αναλόγως της περίστασης φυλάκιση έως 3 έτη ή χρηματική ποινή και αφαίρεση άδειας οδήγησης από 6 έως 24 μήνες. Στις δε περιπτώσεις σωματικής βλάβης ή θανάτου, οι ποινές φυλάκισης (σε όλες εκτιτέες) ξεκινούν από 5 έτη και φτάνουν έως τα ισόβια.
Ανησυχητικά στοιχεία
Οι τελευταίες πανευρωπαϊκές έρευνες (ESPAD) δείχνουν ότι τα ποσοστά εξαρτημένων στην Ελλάδα – ιδίως των νεότερων – είναι πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στους δείκτες που αφορούν τη χρήση κάνναβης, συμπεριλαμβανομένου του πόσο εύκολο θεωρούν ότι είναι να βρουν κάνναβη, σε όλους σχεδόν τους δείκτες που αφορούν την κατανάλωση αλκοόλ (με εξαίρεση τη μέθη για την οποία η Ελλάδα είναι κοντά στον μέσο όρο) και σε όλους σχεδόν τους δείκτες για το κάπνισμα.
Ειδικότερα, στη χρήση ουσιών ένας στους 8 (13%) εφήβους και μετέφηβους στην Ελλάδα έχει κάνει έστω και μία φορά χρήση κάποιας παράνομης ουσίας, στην πλειονότητά τους (11%) κάνναβη. Ένας στους 3 (34%) εφήβους θεωρεί ότι θα του ήταν «αρκετά» ή «πολύ εύκολο» να βρει κάνναβη εάν το θελήσει. Για το σύνολο σχεδόν των 16χρονων στην Ελλάδα (92%) είναι «αρκετά» ή «πολύ» εύκολο να βρουν αλκοόλ εάν το θελήσουν. Σχεδόν εννέα στους 10 (86%) έχουν καταναλώσει οινοπνευματώδη. Πολύ πρόσφατη (μέσα στις 30 τελευταίες ημέρες) κατανάλωση αλκοόλ αναφέρουν οι τρεις στους 5 (59%). Τουλάχιστον ένας στους 3 (37%) έχει πολύ πρόσφατα (μέσα στις 30 τελευταίες ημέρες) πιει υπερβολικά (δηλαδή, διαδοχικά, σε μία περίσταση, 5+ αλκοολούχα ποτά) και ένας στους 8 (13%) έχει μεθύσει κατά την ίδια περίοδο.
Πανευρωπαϊκό φαινόμενο
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, περίπου 30.000 άνθρωποι πεθαίνουν σε τροχαία ατυχήματα κάθε χρόνο, με το αλκοόλ να εξακολουθεί να είναι η νούμερο ένα απειλή για τη ζωή στους δρόμους της Ευρώπης (περίπου το ένα τέταρτο των θανάτων από τροχαία ατυχήματα). Πάνω από 50.000 οδηγοί εξετάστηκαν σε τυχαίες καθ’ οδόν έρευνες για ίχνη 25 ουσιών, συμπεριλαμβανομένων των παράνομων ναρκωτικών, του αλκοόλ και των φαρμάκων. Αλκοόλ ανιχνεύτηκε στο 3,5% των οδηγών, παράνομα ναρκωτικά στο 1,9% των οδηγών και φαρμάκων στο 1,4% των οδηγών. Μίξη ναρκωτικών ή φαρμάκων βρέθηκε στο 0,39% και συνδυασμός αλκοόλ με φάρμακα στο 0,37%.
Η έρευνα έδειξε ότι η κάνναβη είναι η πιο συχνή ουσία από τα παράνομα ναρκωτικά που ανιχνεύτηκε στους οδηγούς, και ακολουθούν η κοκαΐνη και οι αμφεταμίνες. Από τα φάρμακα, οι βενζοδιαζεπίνες ήταν οι πιο συχνές ουσίες που ανιχνεύτηκαν και τα οπιοειδή φάρμακα τα λιγότερο συχνά. Σε όλη την Ευρώπη, η επικράτηση της χρήσης ουσιών αλκοόλ, κοκαΐνης, κάνναβης και οι συνδυασμοί τους βρέθηκαν να είναι υψηλότερη στις χώρες της νότιας και δυτικής Ευρώπης.
