Ένας από τους πιο επικίνδυνους –και ελάχιστα γνωστούς– βιοχημικούς μηχανισμούς του ανθρώπινου σώματος ενεργοποιείται όταν συνδυάζονται κοκαΐνη και αλκοόλ. Από αυτή τη μίξη δεν προκύπτει απλώς πιο έντονη ευφορία, αλλά μια νέα, εξαιρετικά τοξική ουσία: η κοκααιθυλένη (cocaethylene). Πρόκειται για έναν μεταβολίτη που δεν υπάρχει στη φύση· παράγεται αποκλειστικά μέσα στον οργανισμό και θεωρείται πολύ πιο επικίνδυνος από την ίδια την κοκαΐνη.
Παρά τη σοβαρότητά της, η κοκααιθυλένη παραμένει ουσιαστικά άγνωστη στο ευρύ κοινό και υποτιμημένη ακόμη και από πολλούς επαγγελματίες υγείας. Κι όμως, ο συνδυασμός αλκοόλ–κοκαΐνης είναι από τους πιο διαδεδομένους στους χρήστες. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες άνθρωποι εκτίθενται χωρίς να το γνωρίζουν σε έναν «αόρατο» κίνδυνο που μπορεί να οδηγήσει σε αιφνίδια καρδιακή ανακοπή, βαριά νευρολογική βλάβη ή ακόμη και θάνατο.
Πώς δημιουργείται η κοκααιθυλένη – Ένα βιοχημικό φαινόμενο με φονικές συνέπειες
Κανονικά, η κοκαΐνη μεταβολίζεται στο ήπαρ σε σχετικά αδρανείς ουσίες. Όταν όμως στο αίμα κυκλοφορεί αλκοόλ, ο οργανισμός ακολουθεί μια εναλλακτική οδό: μέσω διεστεροποίησης δημιουργεί την κοκααιθυλένη, έναν υπερενισχυμένο «συγγενή» της κοκαΐνης.
Το αποτέλεσμα;
-
παραμένει στον οργανισμό πολύ περισσότερο
-
κυκλοφορεί σε μεγαλύτερες ποσότητες
-
έχει πιο παρατεταμένη και ισχυρή ψυχοδραστική δράση
Η από του στόματος χρήση κοκαΐνης μαζί με αλκοόλ παράγει τις υψηλότερες συγκεντρώσεις κοκααιθυλένης, ξεπερνώντας ακόμη και την ενδοφλέβια χρήση.
Γιατί είναι πιο επικίνδυνη από την κοκαΐνη
Η κοκααιθυλένη και η κοκαΐνη δρουν παρόμοια στον εγκέφαλο, αναστέλλοντας την επαναπρόσληψη ντοπαμίνης – τον νευροδιαβιβαστή της ανταμοιβής. Όμως η κοκααιθυλένη:
-
έχει διπλάσιο χρόνο ημιζωής
-
είναι πιο εκλεκτική για τους ντοπαμινεργικούς υποδοχείς
-
προκαλεί μεγαλύτερη ευφορία
-
αυξάνει δραματικά την πιθανότητα εθισμού και υπερδοσολογίας
Αυτό που ο χρήστης θεωρεί «παρατεταμένη δράση» είναι στην πραγματικότητα η δράση μιας τοξικής ουσίας που το σώμα δεν μπορεί να αποβάλει γρήγορα.
Η καρδιά δεν προλαβαίνει να αντέξει – Τοξικότητα που σοκάρει
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος βρίσκεται στο καρδιαγγειακό σύστημα. Η κοκααιθυλένη:
-
προκαλεί εντονότερη αύξηση αρτηριακής πίεσης
-
προκαλεί πιο σοβαρές αρρυθμίες
-
μπλοκάρει παρατεταμένα τα κανάλια νατρίου στον καρδιακό μυ
-
έχει αποδειχθεί σε μελέτες ότι είναι πολύ πιο καρδιοτοξική από την κοκαΐνη
Ακόμη και μικρές ποσότητες αλκοόλ, όταν συνυπάρχουν με κοκαΐνη, αρκούν για να δημιουργηθεί κοκααιθυλένη. Αυτό κάνει τον κίνδυνο απρόβλεπτο και εκθετικά αυξημένο.
Τραυματισμοί, επείγοντα περιστατικά και ΜΕΘ: Η σκοτεινή πλευρά της πολυχρησίας
Τα νοσοκομεία καταγράφουν όλο και περισσότερα περιστατικά τραυματισμών όπου υπάρχει κοκαΐνη και αλκοόλ. Όταν ανιχνεύεται κοκααιθυλένη, οι ασθενείς:
-
έχουν βαρύτερα τραύματα
-
χρειάζονται συχνότερα εισαγωγή σε ΜΕΘ
-
παρουσιάζουν αυξημένη νοσηρότητα
-
έχουν χειρότερη πρόγνωση
Σε πολλές περιπτώσεις ο τραυματίας δεν έχει ιδέα ότι στο σώμα του υπάρχει κοκααιθυλένη και οι γιατροί δυσκολεύονται να καταλάβουν γιατί η κατάσταση επιδεινώνεται τόσο γρήγορα.
Νευρολογικές βλάβες και μακροχρόνιες συνέπειες
Η κοκααιθυλένη δεν προκαλεί μόνο άμεσο καρδιακό κίνδυνο. Έρευνες δείχνουν ότι:
-
διαταράσσει τη νευρογένεση
-
προκαλεί νευροεκφύλιση
-
αλλοιώνει τη δομή του εγκεφάλου
-
επηρεάζει τη μνήμη, τη συναισθηματική σταθερότητα και τη γνωσιακή λειτουργία
Η μακροχρόνια χρήση οδηγεί σε βαθιά νευρολογική φθορά που συχνά δεν γίνεται αντιληπτή μέχρι να είναι αργά.
Γιατί οι χρήστες αγνοούν τον κίνδυνο
Πολλοί θεωρούν ότι:
-
το αλκοόλ «ισορροπεί» την κοκαΐνη
-
η δράση της κοκαΐνης «πέφτει» και χρειάζεται ενίσχυση
-
«δεν έγινε και τίποτα» να πιει κανείς ενώ έχει κάνει χρήση
Στην πραγματικότητα, ο χρήστης πιστεύει ότι η κοκαΐνη έχει σταματήσει να δρα, ενώ η κοκααιθυλένη συνεχίζει να επηρεάζει τον οργανισμό και να επιβαρύνει επικίνδυνα την καρδιά.
Ένας αόρατος κίνδυνος που απαιτεί ενημέρωση
Η κοκααιθυλένη είναι ίσως η πιο υποτιμημένη απειλή της πολυχρησίας. Δημιουργείται εύκολα, δρα περισσότερο, είναι πιο τοξική και αυξάνει δραματικά την πιθανότητα αιφνίδιου θανάτου.
Για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, χρειάζεται:
-
εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας
-
ενημερωτικές καμπάνιες προς το κοινό
-
στοχευμένη έρευνα
-
σαφής προειδοποίηση ότι ο συνδυασμός κοκαΐνης–αλκοόλ δεν είναι «διασκέδαση», αλλά χημική παγίδα που σκοτώνει
