Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Ανδρέα Μαζαράκη
Η Ευρωζώνη στα Σχέδια της Διεθνούς Καπιταλιστικής Κυριαρχίας – Οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και οι περισσότεροι διεθνείς αναλυτές συμφωνούσαν ότι οι συνέπειες από μία διάλυση της Ευρωζώνης θα ήταν καταστροφικές, τόσο για τα ίδια τα κράτη-μέλη της, όσο και για την παγκόσμια οικονομία. Για τις ίδιες τις χώρες της Ευρωζώνης το κόστος της διάλυσης θα ανέρχονταν στο 254% του ΑΕΠ για τις ισχυρές, και περίπου στο 50% για τις πιο αδύναμες οικονομικά χώρες. Σύμφωνα με τον τότε πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Μάριο Ντράγκι, οι κίνδυνοι που θα αντιμετώπιζαν οι χώρες της ΕΕ από μια πιθανή διάσπαση της Ευρωζώνης θα ήταν από μεγάλοι έως ανυπολόγιστοι.
Εξάλλου, όποιες χώρες θα αποχωρούσαν από την Ευρωζώνη, παρότι θα υποτιμούσαν αναγκαστικά τα νομίσματά τους, δεν θα μπορούσαν να ξεφύγουν από τις σκληρές, αν και απαραίτητες, δομικές μεταρρυθμίσεις στην οικονομία τους, αυτές που κάνουν ακριβώς τώρα εντός της Ευρωζώνης. Από την άλλη μεριά, όσες χώρες θα μείνουν στη Ευρωζώνη (όπως αυτή θα διαμορφωνόταν), θα αντιμετώπιζαν την κατάρρευση των νόμων της ΕΕ και κανείς δεν ξέρει πού θα τελείωνε αυτό.
Την ίδια άποψη είχε και ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΟΟΣΑ, Πιέρ Κάρλο Παντσάν, που επίσης θεωρούσε την πιθανή διάλυση της Ευρωζώνης ένα πολύ αρνητικό γεγονός με «τεράστιο κόστος, που θα επηρεάσει όχι μόνον την ίδια, αλλά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία». Ειδικότερα για την Ελλάδα, επικρατούσε η άποψη ότι «το οποιοδήποτε όφελος θα προέκυπτε από την πιθανή αποχώρησή της από το Κοινό νόμισμα θα αντισταθμιζόταν από τα υψηλότερα επίπεδα χρέους και την επακόλουθη ύφεση».
Κερκόπορτα
Από την άλλη μεριά, η αποχώρηση οποιασδήποτε χώρας από το ευρώ θα αποτελούσε την «κερκόπορτα» για την τελική διάλυση όλης της Ευρωζώνης, Αντίστοιχα, ο περιβόητος δισεκατομμυριούχος επενδυτής Τζορτζ Σόρος, είχε προειδοποιήσει ότι τυχόν κατάρρευση του ευρώ θα οδηγούσε αναπόφευκτα στη διάλυση της ίδιας της ΕΕ και αυτό θα ήταν καταστροφικό, όχι μόνο για την Ευρώπη, αλλά και για ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η ΙΝG, η μεγαλύτερη Τράπεζα της Ολλανδίας, προέβλεπε ότι στην περίπτωση εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη η ισοτιμία του ευρώ ως προς το δολάριο θα έπεφτε στο 1 προς 1, ενώ μια γενικότερη κατάρρευση του ευρώ θα το έριχνε στα 0,85 δολάρια και θα εξαφάνιζε το 12% του ακαθάριστου προϊόντος της Ευρωζώνης μέσα σε δύο χρόνια! Η διάλυση επίσης της Ευρωζώνης θα προκαλούσε πτώση των χρηματιστηριακών τιμών και θα απαιτούσε τεράστια κεφάλαια για τη διάσωση των Τραπεζών. Ειδικότερα για την Ελλάδα, η πρόβλεψη της Τράπεζας ήταν ότι η εγκατάλειψη του ευρώ θα ήταν πολύ πιο αρνητική από την παραμονή της στη Νομισματική Ένωση, στην τρέχουσα μορφή της,
Παρότι η ING πίστευε ότι η Ευρωζώνη δε θα διαλυθεί ενημέρωσε τους πελάτες της, πως μια πλήρης κατάρρευση του ευρώ θα ήταν πολύ πιο καταστροφική από την κατάρρευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008 και οι χώρες που θα πλήττονταν περισσότερο από αυτήν θα ήσαν οι γειτονικές χώρες, η Βρετανία και οι οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Σε αυτήν την περίπτωση η δραχμή στην οποία θα επανερχόταν η Ελλάδα, θα υποτιμούνταν κατά 80% και σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της ING, Mark Cliffe, «σε σύγκριση με τα υποτιθέμενα μακροπρόθεσμα οφέλη, η έκταση των οικονομικών ζημιών κατά τα πρώτα δύο έτη θα είναι πολύ μεγάλη». Ο ίδιος προειδοποιούσε πως οποιαδήποτε χώρα θα έπρεπε να σκεφτεί πολύ σοβαρά πριν αποτολμήσει καν να συζητήσει «ελαφρά τη καρδία» την πιθανότητα εξόδου της από την Νομισματική Ένωση…
Η άποψη ωστόσο της UBS, της μεγαλύτερης Ελβετικής Τράπεζας,ήταν ότι το ευρώ «δεν δουλεύει με τη σημερινή του δομή και τα σημερινά κράτη-μέλη του» και πρέπει επομένως «είτε η δομή του να αλλάξει ή τα κράτη-μέλη του να αλλάξουν». Αποτιμούσε όμως ότι η διάσωση της Ευρωζώνης είναι πολύ φθηνότερη από τη διάλυσή της κι επομένως, παρότι η Ευρωζώνη ήταν εξ αρχής ελαττωματική, η καλύτερη λύση πλέον δεν ήταν η διάλυσή της, αλλά η διόρθωσή της. Αν και δεν πίστευε ότι η Ευρωζώνη θα διαλυόταν, η Τράπεζα πρότεινε εντούτοις με χιούμορ στους πελάτες της, στην περίπτωση διάλυσής της, να αγοράσουν χρυσό, τρόφιμα σε κονσέρβες και ένα… όπλο μικρού διαμετρήματος για την προστασία τους.
Οι Επιπτώσεις στην Ελλάδα
Σε σχέση με τις αδύναμες οικονομικά χώρες, όπως η Ελλάδα, οι αναλυτές της UBS εκτιμούσαν ότι οι συνέπειες από μια πιθανή διάλυση της Eυρωζώνης περιλαμβάμβαναν, εκτός των άλλων, την πιθανότητα κήρυξης στάσης πληρωμών, την χρεοκοπία επιχειρήσεων, και την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος και του εξωτερικού εμπορίου. Από την άλλη μεριά -υποστήριζε η Τράπεζα- η υποτίμηση του εθνικού νομίσματος, που παρουσιάζεται συνήθως ως «λύση», πολύ δύσκολα θα βοηθούσε, αφού τα χρέη του Ιδιωτικού τομέα προς τα ξένα πιστωτικά ιδρύματα θα έπρεπε να αποπληρωθούν σε ευρώ.
Έτσι, μια αναμενόμενη υποτίμηση του νέου νομίσματος γύρω στο 60%, θα οδηγούσε τον ελληνικό Ιδιωτικό τομέα στα πρόθυρα της κατάρρευσης, Οι ελληνικές επιχειρήσεις πολύ δύσκολα θα επιβίωναν κάτω από το βάρος των χρεών τους σε ευρώ προς ξένες Τράπεζες και ομολογιούχους, με αποτέλεσμα την κατάρρευση του Ιδιωτικού τομέα, την εξαφάνιση των πιστώσεων και την πτώση της οικονομίας σε μόνιμη ύφεση. Επιπλέον, η πτώση της δραχμής θα εκτίνασσε στα ύψη τον πληθωρισμό και θα επέφερε ακόμα περισσότερη μείωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.
Όλα αυτά τα αρνητικά γεγονότα δεν μπορούσανν να αντισταθμιστούν μονάχα από την ήπια αύξηση της ανταγωγιστικότητας που αναμφίβολα θα προέρχονταν από την υποτίμηση του νέου εθνικού νομίσματος. Έτσι, θεωρείται ότι το βασικό επιχείρημα των υποστηρικτών της «επιστροφής στη δραχμή» –για ανάκαμψη μέσω της αύξησης της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων που θα προέρχονταν από την υποτίμηση του εθνικού μας νομίσματος και η οποία θα αντικαθιστούσε την εσωτερική υποτίμηση που επιχειρείτο τώρα με τη μείωση του κόστους εργασίας– καθίσταται έωλο, πόσο μάλλον όταν δεν υπάρχει παραγωγική βάση στη χώρα μας.
Εξάλλου, πολλά από τα εξαγόμενα προϊόντα μας περιλαμβάνουν σε Μεγάλο βαθμό διάφορα εισαγόμενα ενδιάμεσα προϊόντα, που είναι απαραίτητα για την παραγωγή τους, και των οποίων το κόστος, θα αυξάνονταν σημαντικά με τη μεγάλη υποτίμηση της δραχμής, μειώνοντας έτσι ή και ακυρώνοντας την, υπεραισιόδοξη γι’ αυτό το σενάριο, ανταγωνιστικότητά τους. Ένας ξαφνικός, βίαιος, μαζικός περιορισμός των εισαγωγών θα επηρέαζε πολύ αρνητικά χιλιάδες επιχειρήσεις που εισάγουν προϊόντα, τα οποία αποτελούν σημαντικό μέρος της παραγωγικής τους διαδικασίας.
Από την άλλη μεριά, το εξαγωγικό δυναμικό της χώρας μας ποτέ δεν είχε υπερβεί τον μονοψήφιο αριθμό ως προς το ακαθάριστο εθνικό προϊόν (ΑΡΤ), παραμένοντας πάντοτε χαμηλότερο απ’ όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες (7% του ΑΕΠΙ). Είναι χαρακτηριστικό ότι το σύνολο των ελληνικών εξαγωγών μόλις επαρκούσε για να καλύψει τις εισαγωγές καυσίμων! Άλλη επίσης ήταν η παραγωγική δύναμη, της χώρας μας πριν το ευρώ και άλλη θα ήταν μετά το ευρώ, οπότε και θα έπρεπε να εισάγουμε, τουλάχιστον για αρκετό χρόνο μέχρι να δημιουργηθεί μια παραγωγική βάση στη χώρα μας, τα περισσότερα πράγματα από το εξωτερικό και μάλιστα σε σκληρό νόμισμα και σε μεγαλύτερες τιμές, λόγω της μεγάλης υποτίμησης του νέου νομίσματός μας έναντι του ευρώ. Το αναμενόμενο αποτέλεσμα σε μια τέτοια περίπτωση ήταν η σημαντική μείωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, με μεγάλο κοινωνικό κόστος και απρόβλεπτες κοινωνικές αντιδράσεις.
Οι επιπτώσεις μιας χρεοκοπίας
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι επιπτώσεις μιας χρεοκοπίας περιλαμβάνουν γενικά, εκτός από την κατάρρευση των Τραπεζών και των επιχειρήσεων του Ιδιωτικού τομέα, απολύσεις, ύφεση, τεράστια ανεργία, μεγάλη πτώση της τιμής των ακινήτων, αδυναμία αποπληρωμής των δόσεων των δανείων, φτώχεια, εγκληματικότητα, κοινωνικές αναταραχές, μέχρι και εμφυλίους πολέμους! Οι αναμενόμενες αναταραχές θα εκδηλώνονταν αρχικά με διωγμούς και απελάσεις μεταναστών με την αιτιολογία «εδώ δεν έχουμε να ταΐσουμε τον εαυτό μας, θα ταΐζουμε και αυτούς», ενώ ακραίες απόψεις και συμπεριφορές θα έβρισκαν πολιτική έκφραση.
Παρότι ένα κομμάτι του ελληνικού δημόσιου χρέους θα μειώνονταν από την υποτίμηση τής δραχμής, ένα άλλο μεγάλο κομμάτι, που είναι σε ευρώ και υπόκειται στο διεθνές δίκαιο, αντιθέτως, θα υπερμεγεθύνονταν από αυτήν, αναιρώντας έτσι τα προηγούμενα οφέλη και προκαλώντας ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα για τη βιωσιμότητα της ελληνικής οικονομίας και μεγαλύτερη αναξιοπιστία της χώρας στις διεθνείς αγορές, Ας μην ξεχνάμε ότι η δανειακή σύμβαση των 110 δισ. ευρώ του Α΄ Μνημονίου το 2010 διέπετο όχι από το ελληνικό αλλά από το αγγλικό (διεθνές) δίκαιο και επομένως το χρέος αυτό θα έπρεπε να αποπληρωθεί σε ευρώ.
Η Ελλάδα δεν είχε μόνο μεγάλο κρατικό έλλειμμα, αλλά και τεράστιο δημόσιο χρέος (κατά κάποιους: 162% του ΑEΠ). Είχε επίσης έλλειμμα 8,4% στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο χρηματοδοτείτο, ουσιαστικά εξ ολοκλήρου, από το Μνημόνιο, Ακόμα λοιπόν και αν μηδενιζόταν το εξωτερικό δημόσιο χρέος μας, θα έπρεπε γα αντιμετωπίσουμε αυτό το έλλειμμα, το οποίο, στις παρούσες τότε συνθήκες, δεν μπορούσε να εξυπηρετηθεί από πουθενά, εκτός από εξωτερική βοήθεια.
Συνοψίζοντας θα λέγαμε πως οι περισσότεροι σοβαροί αναλυτές υποστήριζαν ότι η μονομερής έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα οδηγούσε σε αλλεπάλληλες υποτιμήσεις της δραχμής, στάση πληρωμών, μεγάλες κοινωνικές αναταραχές και εγκληματικότητα. Μερικοί μιλούσαν για δελτίο στα καύσιμα και στα τρόφιμα και για συνθήκες ανάλογες με αυτές μετά τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου! Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν προβλέπεται η έξοδος μιας χώρας από το ευρώ, αλλά μόνον από την ΕΕ, η οποία είναι ωστόσο αρκετά χρονοβόρα (έως και δυο χρόνια).
Σε όλο αυτό το διάστημα, όσο καιρό δηλαδή θα αναμένεται η έξοδος, οι καταθέτες προφανώς θα ορμούσαν και θα άδειαζαν τις ελληνικές Τράπεζες (bank run) για να μεταφέρουν τα κεφάλαιά τους στο εξωτερικό. Η μαζική αυτή εκροή κεφαλαίων θα έδινε και το τελειώτικό χτύπημα στον τραπεζικό κλάδο. Ακόμη και πριν από την έξοδο, το κρατικό και τραπεζικό σύστημα θα είχε καταρρεύσει, λόγω έλλειψης χρηματοδότησης. Όμως είναι κάτι ακόμα που δεν πρέπει να ξεχνάμε: η δεινή γεωπολιτική θέση της χώρας μας και τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε από τους επιθετικούς γείτονές μας. Κατά κάποιους λοιπόν, με την έξοδό μας από το Ευρώ, η απομόνωσή μας δε θα μας βοηθούσε καθόλου αλλά θα διόγκωνε τα υπάρχοντα προβλήματα…
