Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Δημήτρη Γιαννακόπουλου
Σε κατάρρευση και χρεοκοπία του σχεδιαστικού προγράμματος κινδυνεύει να οδηγηθεί η ΕΥΔΑΠ, ακολουθώντας κατά πόδας και με γρήγορο βηματισμό τα ΕΛΤΑ. Από τη μια η απαξίωση που προκαλούν το γερασμένο δίκτυο, η καταγεγραμμένη σε αρκετές περιπτώσεις αποκατάσταση βλαβών και η απραξία στον τομέα των έργων, ώστε να αντιμετωπιστεί ο εφιάλτης της λειψυδρίας. Από την άλλη ο διάχυτος φόβος για ανατιμήσεις στα τιμολόγια, με πολλούς να αναμένουν αυξήσεις της τάξεως των 2, ακόμη και των 4 ευρώ.
Τα «χρυσά συμβόλαια» πάντως της εταιρίας δεν έχουν λόγο να ανησυχούν, για τέτοια… «μικροποσά». Στην Ελλάδα των 830 ευρώ (μεικτού μηνιαίου μισθού), ο διαχρονικός διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης από τις 57.000 ευρώ το 2019, ετήσιες απολαβές όταν πρωτοδιορίστηκε στη θέση ως μάνατζερ διεθνούς εμβέλειας, και τις 128.000 ευρώ το 2021, εκτιμάται πως έχει μάλλον ξεπεράσει —μαζί με τα μπόνους και τα επιδόματα— τις 220.000–250.000 ευρώ.
Αντίστοιχα δηλαδή ποσά με εκείνα του «μάνατζερ των 3 ηπείρων» (σσ. έτσι έγραφε στο βιογραφικό του), Γρηγόρη Σκλήρη, που αποπέμφθηκε προ ημερών κακήν-κακώς από τη διοίκηση των Ταχυδρομείων.
Συγκεκριμένα, στην «Έκθεση Αποδοχών» των μελών του συμβουλίου της ΕΥΔΑΠ (2024) φαίνεται ότι ο κ. Σαχίνης λαμβάνει 170.000 ευρώ χωρίς τα μπόνους, ενώ ανάλογα υψηλές είναι οι αμοιβές ακόμη και μη εκτελεστικών οργάνων.
Πρόσφατα, στη διάρκεια του 41ου εκλογοαπολογιστικού τους συνεδρίου, οι εργαζόμενοι φέροντα να κατήγγειλαν στον αρμόδιο υπουργό Περιβάλλοντος Σταύρο Παπασταύρου όργιο κακοδιαχείρισης και μεροληπτικής διάθεσης κονδυλίων σε δημόσιες σχέσεις, συμβουλευτικές υπηρεσίες και ανύπαρκτα ΜΜΕ, καθώς και πογκρόμ διώξεων εναντίον μη αρεστών υπαλλήλων.
«Τα golden boys επανήλθαν 10 χρόνια μετά κι αν δεν κλείσετε τις πόρτες της διαπλοκής, θα ανοίξουν πάλι οι άλλες, της φυλακής και της απαξίωσης», σημείωσαν ορισμένοι -σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές της TODAY PRESS-, χωρίς να διευκρινίζεται για ποιον ή ποιους χτύπησε τόσο δυνατά η… καμπάνα.
Έμπειροι παρατηρητές σημείωναν ωστόσο πως τόσο ο κ. Παπασταύρου όσο και οι πρωθυπουργικοί επιτελείς κρατούν αποστάσεις από συγκεκριμένα πρόσωπα, προωθώντας με τις διοικητικές υπηρεσίες του ιστορικού φορέα πρόγραμμα βελτίωσης υποδομών για την περαιτέρω διασφάλιση της ποιότητας του νερού και την κατασκευή έργων.
Παπασταύρου
Ενδεικτική είναι η σχετική δήλωση του κ. Παπασταύρου προς τους εργαζόμενους: «Όλα αυτά τα χρόνια άλλαξαν τα πρόσωπα. Άλλαξαν και οι καταστάσεις. Ένα πράγμα έμεινε σταθερό: ο ακούραστος πυλώνας για όλα αυτά τα έργα, που είναι ένας. Είστε εσείς. Είστε οι εργαζόμενοι. Στην καθημερινότητά σας έχετε ένα βαθύ αίσθημα ευθύνης για αυτό που κάνετε για όλους εμάς και γι’ αυτό σας λέω ένα μεγάλο ευχαριστώ για όσα έχετε κάνει», διαβεβαιώνοντας ότι η ΕΥΔΑΠ θα παραμείνει στο Δημόσιο.
Διαφωνίες
Όπως γράφτηκε τον Σεπτέμβριο, χωρίς να διαψευστεί, μέλη του Δ.Σ. της εταιρείας ζήτησαν εξηγήσεις από τον κ. Σαχίνη για το ότι «τρώγονται τα μετρητά της εταιρείας… Μπορεί να εμφανίζεται οριακά μειωμένο το κόστος για παροχές προσωπικού, αλλά στον ισολογισμό σχηματίστηκε πρόβλεψη 18,2 εκατ. ευρώ για εκκρεμείς επίδικες υποθέσεις εργαζομένων». Όπως έλεγαν χαρακτηριστικά χρηματιστές: «Ο κ. Σαχίνης ίσως θα πρέπει να αποδράσει από τον μικρόκοσμο που έχει δημιουργηθεί στα γραφεία απέναντι από τα Τουρκοβούνια και να κάνει την αυτοκριτική του, γιατί άφησε να περάσουν τόσα χρόνια, να πλησιάζουν οι εκλογές του 2027, όταν καμία κυβέρνηση δεν πρόκειται να εγκρίνει αύξηση στα τιμολόγια του νερού, αφήνοντας τον χρόνο να κυλάει αβίαστα σαν το νεράκι όταν σπάνε οι αγωγοί της ΕΥΔΑΠ στη λεωφόρο Ποσειδώνος».
Κατασκευές
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Περιβάλλοντος —ο οποίος δεν προβάλλεται από την ΕΥΔΑΠ— θα υπάρξουν υβριδικές κατασκευές με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και αφαλατώσεις. Η αντλησιοταμίευση, όπως χαρακτηρίζεται, θα χρησιμοποιείται τόσο για παραγωγή ενέργειας όσο και ως αποθήκη ενέργειας, καθώς τις ώρες που η ζήτηση ενέργειας θα είναι χαμηλή και η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά υπερβαίνει την κατανάλωση, η περίσσεια ενέργειας θα διοχετεύεται για την επιστροφή του νερού στους ταμιευτήρες, προκειμένου να επαναχρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ρεύματος.
Οι μελέτες θα δείξουν σε ποια σημεία και τι τεχνολογία θα εγκατασταθεί· αν δηλαδή θα είναι έργα ΑΠΕ και αφαλάτωσης —όπου ανάλογα με τη δυναμικότητα της αφαλάτωσης θα εγκατασταθούν δύο με τρεις ανεμογεννήτριες— ή ΑΠΕ–αντλησιοταμίευση–αφαλάτωση, τεχνολογία που, εφόσον πετύχει από πλευράς τεχνικής αβεβαιότητας, προσφέρει σημαντική εξοικονόμηση, αφού ενοποιεί τα κόστη τριών έργων σε ένα.
Ιστορικό και έργα
Τον Ιούλιο του 1991 οι Έλληνες άνοιγαν ανήσυχοι κάθε βράδυ την τηλεόραση για να πληροφορηθούν για πόσες μέρες ακόμη θα είχαν νερό. Ο χρόνος κυλούσε βασανιστικά, ο κόσμος γυρόφερνε με τους κουβάδες, τα ευχέλαια και οι δεήσεις έδιναν κι έπαιρναν στις εκκλησίες, οι αστυνομικοί παρενέβαιναν αμέσως μόλις έβλεπαν κάποιον να καταβρέχει με λάστιχο, οι νοικοκυρές πότιζαν τις γλάστρες με τα απόνερα του πλυντηρίου, τούβλα τοποθετούνταν στα καζανάκια ως φραγμός στο στόμιο του σωλήνα, οι κήποι ξεραίνονταν, τα συντριβάνια είχαν στεγνώσει και οι υπουργοί εναλλάσσονταν σε βάρδιες στον Μόρνο και στον Μαραθώνα μαζί με τους υπαλλήλους της ΕΥΔΑΠ και τους επιστήμονες, καταγράφοντας τα απολήψιμα αποθέματα.
Διαφήμιση
Τα σλόγκαν «Νερό δεν έχουμε αρκετό» και «Προσέχουμε για να έχουμε» μονοπωλούσαν τα διαφημιστικά διαλείμματα και ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, παρά την ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αποτόλμησε τον υπερτριπλασιασμό των τιμολογίων της ΕΥΔΑΠ, βάζοντας αμέσως μπροστά τα πρώτα σωτήρια έργα: την κατασκευή του φράγματος Αγίου Δημητρίου στον άνω ρου του Εύηνου ποταμού (Αιτωλοακαρνανία) και την εκτροπή των νερών του μέσω σήραγγας στην τεχνητή λίμνη του Μόρνου.
Το εγχείρημα πέτυχε, οι κάτοικοι —κυρίως των αστικών κέντρων— περιόρισαν την κατανάλωση και όποιος «κυκλοφορούσε κι αστραποβολούσε» μέχρι να πιάσουν οι βροχές του Φθινοπώρου (ξεκίνησαν δυνατές τον Οκτώβριο) ήταν δακτυλοδεικτούμενος, καθώς επέδεικνυε «αντικοινωνική συμπεριφορά».
Δύσκολη κατάσταση
Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά, οι συνθήκες είναι ομοίως δύσκολες, σε συνάρτηση δε με το παρατεταμένο κύμα καύσωνα, το οποίο «δίνει» από τα μέσα Ιουνίου θερμοκρασίες άνω των 38–40 βαθμών Κελσίου. Οι πολίτες πάντως σήμερα είναι πιο συνειδητοποιημένοι και, σύμφωνα με την ΕΥΔΑΠ, η κατανάλωση έχει μειωθεί κατά 25% έως 30%. Αν όμως συνεχιστεί το φαινόμενο και την επόμενη διετία, τότε τα πράγματα θα οδηγηθούν στο μη περαιτέρω. Η εταιρεία ύδρευσης έθεσε σε λειτουργία 17 γεωτρήσεις, συμπληρώνοντας το βασικό υδατικό σύστημα Εύηνου–Μόρνου, ενώ σε συνεργασία με το αρμόδιο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει εναλλακτικά σενάρια υδροδότησης, όπως την ένταξη νέων ταμιευτήρων στο υδροδοτικό σύστημα, τον εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφορέα με ανακυκλωμένο νερό από τα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων, την αφαλάτωση αλλά και εκμετάλλευση των βρόχινων υδάτων σε υποδομές συγκέντρωσης ομβρίων.
Συνολικά έχουν διανοιχτεί πάνω από εκατό γεωτρήσεις, με αντλητική ικανότητα 800.000 κ.μ./ημέρα, που λειτουργούν σε ομάδες και χρησιμοποιούνται εφεδρικά. Οι κυριότερες από αυτές τις ομάδες είναι της Βορειοανατολικής Πάρνηθας με αντλητική ικανότητα 210.000 κ.μ./ημέρα, της Μαυροσουβάλας με 100.000 κ.μ./ημέρα, των Ούγγρων με 60.000 κ.μ./ημέρα και του Βοιωτικού Κηφισού και της νοτιοδυτικής Υλίκης με αντλητικές ικανότητες 260.000 και 100.000 κ.μ./ημέρα αντίστοιχα.
Νησιωτική χώρα
Όσον αφορά τη νησιωτική χώρα, σε πολλά νησιά τα υδάτινα αποθέματα ξεπέρασαν το όριο συναγερμού. Στην Κρήτη, τη Νάξο, τη Σίφνο, τη Λέρο, τη Σέριφο, τη Μύκονο, τη Σαντορίνη, η ανομβρία επηρεάζει ήδη την καθημερινότητα των κατοίκων, των καλλιεργητών και των τουριστών. Γενικώς, στις Κυκλάδες το 51% του πληθυσμού πίνει νερό από αφαλατώσεις, δευτερευόντως από υπόγεια υδατικά συστήματα και ένα μικρό ποσοστό από επιφανειακές πηγές. Στο Αιγαίο λειτουργούν συνολικά 57 μονάδες αφαλάτωσης, με πολύ υψηλό ενεργειακό κόστος.
