Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Κωνσταντίνου Μπούρα
Η διακεκριμένη συγγραφέας παιδικής Λογοτεχνίας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μελβούρνη Αυστραλίας. Στην εφηβεία μετακόμισε στην Ελλάδα. Σήμερα ζει στην Αθήνα με τον σύζυγό της και τα δύο της παιδιά
Είναι καθηγήτρια Αγγλικών και παράλληλα ασχολείται με την επιμέλεια υπό έκδοση αγγλικών εκπαιδευτικών βιβλίων.
Χάρη στη μετεκπαίδευσή της, ασχολείται με τη διδασκαλία στο διαδίκτυο σε μαθητές από όλον τον κόσμο (Online Teaching). Καθημερινά ταξιδεύει από ήπειρο σε ήπειρο, γνωρίζοντας διαφορετικούς πολιτισμούς, όμορφες πόλεις και χωριά και υπέροχους ανθρώπους, ακούγοντας τις δικές τους ιστορίες.
Η παιδική Λογοτεχνία είναι περισσότερο απαιτητική από τη συγγραφή έργων για ενήλικες;
Δεν θα έλεγα ότι είναι απαραίτητα πιο εύκολη ή πιο δύσκολη, αλλά διαφορετικά απαιτητική. Η παιδική λογοτεχνία απαιτεί απλότητα, ειλικρίνεια, ψυχική καθαρότητα και πολλή φαντασία — στοιχεία που δεν είναι καθόλου απλά να κατακτηθούν.
Διαβάζουν οι νέοι σήμερα;
Οι νέοι διαβάζουν με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι παλαιότερα. Εκτιμώ ότι διαβάζουν λιγότερα λογοτεχνικά βιβλία και δεν κρατούν πάντα ένα παραδοσιακό βιβλίο στο χέρι, όμως διαβάζουν αρκετά — μέσα από οθόνες, άρθρα, κόμικς ή ηλεκτρονικά βιβλία.
Η εικονογράφηση ενός παιδικού ή νεανικού βιβλίου είναι βαρύνουσας σημασίας;
Είναι η πρώτη “φωνή” που φτάνει στον μικρό αναγνώστη, πριν ακόμη διαβάσει τις λέξεις. Δημιουργεί ατμόσφαιρα, χτίζει συναισθήματα και βοηθά το παιδί να κατανοήσει και να φανταστεί την ιστορία. Η εικονογράφηση είναι μια δεύτερη ανάγνωση του κειμένου. Συχνά αποκαλύπτει πράγματα που οι λέξεις απλώς υπαινίσσονται. Και όταν συγγραφέας και εικονογράφος καταφέρουν να «συνομιλήσουν» δημιουργικά, τότε το βιβλίο αποκτά μια ξεχωριστή μαγεία.
Ποια ήταν η σχέση σας με τα βιβλία όταν ήσασταν μικρή;
Γεννήθηκα στη Μελβούρνη, Αυστραλίας. Σε μια κοινωνία που ανέκαθεν αγαπούσε το βιβλίο. Μεγάλωσα, λοιπόν, σε ένα περιβάλλον που διάβαζε πολύ. Διάβαζε παντού. Συνεπώς το βιβλίο ήταν πάντα ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής μου. Στο σχολείο ο ρόλος της λογοτεχνίας ήταν βασικός στο καθημερινό εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το βιβλίο και το διάβασμα, να μας ακολουθεί και στην υπόλοιπη ζωή μας. Θυμάμαι ακόμα και τώρα με τι λαχτάρα τρέχαμε στη σχολική δανειστική βιβλιοθήκη για να πάρουμε κάποιο βιβλίο.
Πώς ξεκίνησε αυτός ο συγγραφικός μαραθώνιος;
Κάπου ανάμεσα στα πρώτα χρόνια της μητρότητας και της διδασκαλίας ήρθε η κρυφή επιθυμία να γράψω ολοκληρωμένες ιστορίες. Τις πρώτες, και ήταν αρκετές, τις έγραψα στα αγγλικά και τις ενσωμάτωσα στα μαθήματά μου. Παρατηρούσα τις αντιδράσεις των μαθητών, αν τους άρεσαν, αν γελούσαν, αν τις έβρισκαν ανιαρές. Κάποια στιγμή απέκτησα το θάρρος και έστειλα τα πρώτα μου κείμενα. Στη συνέχεια, πήραν το δρόμο για το τυπογραφείο. Κάπως έτσι έγινε η αρχή, το ξεκίνημα.
Η Φύση, το Περιβάλλον, η Ηθική, ο Πολιτισμός είναι στο επίκεντρο τής φιλοσοφίας σας. Τι άλλο; Πως διαλέγετε το θέμα για τα βιβλία σας;
Πέρα από τα παραπάνω, άλλα θέματα είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, η σχέση των παιδιών με το σχολείο, την οικογένεια και το κοινωνικό περιβάλλον. Συνήθως το θέμα προκύπτει τυχαία. Κάτι θα σταθεί σαν αφορμή, όπως η επικαιρότητα, ένα σχόλιο, μια εικόνα, μια τυχαία φράση κλπ. για να γεννηθεί μια νέα ιστορία, να ξεκινήσει ένα καινούριο συγγραφικό ταξίδι.
Υπάρχουν θέματα “απαγορευτικά” ή “ταμπού” για τα οποία δεν μπορεί να γράψει ένας συγγραφέας παιδικών βιβλίων;
Θα έλεγα πως τα θέματα «ταμπού» είναι αυτά που εμείς οι ίδιοι, οι ενήλικες δυσκολευόμαστε να αγγίξουμε, να διαχειριστούμε. Ένα θέμα «ομπρέλα», που καλύπτει πολλά είναι αυτό της διαφορετικότητάς. Παρά την όποια δική μας άποψη όμως ότι τα παιδιά ίσως να μην μπορούν να κατανοήσουν άμεσα και σε βάθος τέτοια ζητήματα, αυτά διαθέτουν ένα τρομερό ένστικτο στο να αντιλαμβάνονται και να εξοικειώνονται γρήγορα με την οποιαδήποτε διαφορετικότητα, αρκεί να κληθούν από μικρή ηλικία να την γνωρίσουν και να μάθουν να ζουν με αυτήν. Η ποικιλία, ο πολύχρωμος καμβάς της διαφορετικότητάς είναι η ομορφιά της ζωής και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να τα εμποδίσουμε την γνωρίσουν. Στεγανά ενημέρωσης, μόνο ζημιά μπορούν να κάνουν στην συγκρότηση των χαρακτήρων τους, διότι αναγκαστικά θα κληθούν σε ώριμη ηλικία να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Η δε κατανόηση των αναγκών των συνανθρώπων τους και η ικανότητα να “μπαίνουν στα παπούτσια” των άλλων, πρέπει να χτίζεται από πολύ νωρίς ώστε αφενός να αντιλαμβάνονται έγκαιρα το εκάστοτε περιβάλλον που καλούνται να εγκλιματιστούν και αφετέρου να είναι πιο άμεσα/ουσιαστικά στις σχέσεις τους και εν τέλει πιο ανθρώπινα στην καθημερινή τριβή τους με διάφορες προσωπικότητες και χαρακτήρες. Ο πιο άμεσος και αποτελεσματικός τρόπος, είναι να έχουν καθημερινά συνεχή διαφορετικά βιώματα και παραδείγματα από το άμεσο κοινωνικό και σχολικό περιβάλλον. Επιπλέον, η συζήτηση, το βιβλίο και το δημιουργικό παιχνίδι μπορούν να λειτουργήσουν θετικά.
Έχετε σκεφτεί να γράψετε βιβλία για μεγάλους;
Προς το παρόν, όχι. Μέχρι στιγμής με εκφράζει και με καλύπτει απόλυτα η παιδική λογοτεχνία. Στο μέλλον δεν το αποκλείω, ίσως.
Το θέατρο είναι στους δημιουργικούς σας στόχους;
Ναι, το θέατρο είναι σίγουρα μέσα στους δημιουργικούς μου στόχους. Με γοητεύει η άμεση και η ζωντανή επαφή με το κοινό και η δύναμη του λόγου πάνω στη σκηνή. Είναι κάτι που θα ήθελα σίγουρα να εξερευνήσω δημιουργικά.
Το Διαδίκτυο είναι εργαλείο ή πρόβλημα;
Θεωρώ ότι το Διαδίκτυο είναι κυρίως ένα εργαλείο. Μπορεί να γίνει πηγή γνώσης, έμπνευσης και επικοινωνίας, να ανοίξει δρόμους που παλιότερα δεν υπήρχαν. Από την άλλη όμως, κρύβει και πολλούς κινδύνους: απομόνωση, παραπληροφόρηση, υπερβολική ταχύτητα που δεν αφήνει καθόλου χώρο για σκέψη. Είναι σημαντικό να μάθουμε να το χρησιμοποιούμε συνειδητά και δημιουργικά, χωρίς να χάνουμε την -πέρα από την οθόνη- επαφή με τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω μας.
Ποια είναι τα συγγραφικά σας σχέδια για το μέλλον;
Περιμένω έναν νέο τίτλο σε λίγες μέρες και ξεκινούν ενδιαφέροντα project. Συνεχώς με βασανίζουν γλυκά καινούριες ιδέες. Ελπίζω να τα καταφέρω, ώστε να αποκτήσουν υπόσταση.
