Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
του Κωνσταντίνου Μπούρα
Ποιητές, Λογοτέχνες και Καλλιτέχνες δουλεύουν με το Φως στην κυριολεκτική, συμβολική, μεταφορική, παραβολική εκδοχή του, χρησιμοποιώντας το στοιχείο τής αφηγηματικής υπερβολής ή της αφαιρετικής μεγέθυνσης προκειμένου να δημιουργήσουν το νοητικό πλαίσιο που θα τους επιτρέψει να συγκεντρωθούν στο θέμα τους.
Ειδικά στις μη παραστατικές τέχνες, όπου ο ανθρωπομορφισμός κι ο ανθρωποκεντρισμός δεν διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο είναι σημαντικός ο συνδημιουργικός ρόλο τού επαρκούς θεατή-αναγνώστη που καλείται και δύναται να προβάλλει τα δικά του «κινήματα τής ψυχής» (για να θυμηθούμε τον εθνικό μας Ποιητή Διονύσιο Σολωμό) πάνω στη διάστικτη «οθόνη» τού εικονικού κώδικα ενός άλλου όντος.
Τοιουτοτρόπως, η ποιητική διαδικασία συνενώνεται με την εικαστική αντίληψη σε ένα αξεδιάλυτο αμάλγαμα γλωσσικών και παραγλωσσικών κωδίκων.
Ο Κωστής Τριανταφύλλου έχει τριπλή ιδιότητα: είναι ποιητής με έντονο το δραματικό στοιχείο τής απεύθυνσης, είναι σπουδαγμένος εικαστικός και ταυτόχρονα ενεργός διανοούμενος διαθλών το συγχρονικό Φως τής Πολιτιστικής Επικαιρότητας στο δικό του «ανοικτό» έργο, που επιδέχεται πολλαπλών προσεγγίσεων-αναγνώσεων.
Ακόμα κι οι ανακλαστικές οθόνες, ειδικά όταν στέκεται εμπρός τους ο ίδιος ο αναγεννησιακός αλλά και «κρυπτικός» καλλιτέχνης λειτουργεί σαν ένα ρευστό «μετά-έργο» με άπειρες διακειμενικές υποστρωματώσεις.
Αυτή η ελευθερία τής έκφρασης επιτυγχάνεται χάρη στα αυστηρά χωροχρονικά πλαίσια μέσα στα οποία κινείται το φως, εδώ ανάμεσα σε βαθυγάλανες δίνες που προσομοιάζουν στις μαύρε τρύπες, όπως τις αντιλαμβανόμεθα συνεκδοχικώς εις τον σπειροειδή Γαλαξία μας.
Η συγκεκριμένη κοσμογονική αντίληψη δεν παραπέμπει σε συγκεκριμένη κοσμοθεωρία. Τουναντίον οδηγεί αναπόφευκτα στην εκπεφρασμένη ανάγκη ενός νεότευκτου Πανανθρώπινου Αναγεννησιακού Πολιτισμού, απαλλαγμένου από αγκυλώσεις και simulacra τού παρελθόντος ή του διαφαινομένου μέλλοντος.
Εξατομικευμένη αλλά διϋποκειμενική θέαση μίας «φέτας ζωής» του χωροχρονικού συνεχούς στο οποίο εμβαπτιζόμεθα εκόντες-άκοντες.
Εδώ οι εικόνες διαπνέονται από μια ηλεκτρομαγνητική κινητικότητα ως ζωντανά αλεξικέραυνα, ως οργανισμοί όχι απαραίτητα «φυσικοί», ψυχοσωματικοί όμως οπωσδήποτε.
Αυτή η νοητική υπερδιέγερση παγιδεύει την προσοχή τού φιλοσοφούντος εμβριθούς περιηγητού σε έναν ιδιότυπο διαλογισμό εν κινήσει, ενόσω διατρέχει τα εκθέματα, όπου ο καλλιτέχνης δεν εκτίθεται αλλά κρύπτεσθαι φιλεί.
16 Οκτωβρίου – 15 Νοεμβρίου 2025
«Κ Ω Σ Τ Η Σ – ΜΠΛΕ ΑΛΦΑΒΗΤΟ».
Η Roma Gallery παρουσιάζει την ατομική έκθεση Κ Ω Σ Τ Η Σ – ΜΠΛΕ ΑΛΦΑΒΗΤΟ. Η έκθεση, την οποία επιμελείται η ιστορικός τέχνης Άλια Τσαγκάρη, πραγματεύεται τη συγκρότηση ενός νέου οπτικού αλφαβήτου δομικών μορφών.
Το αλφάβητο αυτό αρθρώνεται μέσα από μια σειρά φωτογραφικών αποτυπώσεων ηλεκτρικών εκφορτίσεων κεραυνών, τους οποίους ο καλλιτέχνης παράγει στο εργαστήριό του, αξιοποιώντας ένα τυπωμένο ηλεκτρονικό κύκλωμα δικής του επινόησης. Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοποριακής διαδικασίας, η αμιγώς λευκή έκρηξη του κεραυνού μεταστοιχειώνεται σε βαθιές μπλε αύρες μέσω ενός κοίλου κατόπτρου Murano. Οι ηλεκτρικές εκκενώσεις αποτυπώνονται ως ριζωματικές μορφές και ηλεκτροφορητικές απολήξεις, συγκροτώντας έναν ιδιότυπο οπτικό κώδικα που υπερβαίνει τη γραμμικότητα της συμβατικής γραφής.
Η συστηματική διερεύνηση των μορφοπλαστικών ιδιοτήτων των κεραυνών αποτελεί, ήδη από το 1989, κεντρικό άξονα της καλλιτεχνικής εργασίας του Κωστή. Σ’ αυτήν, ο κεραυνός δεν αντιμετωπίζεται ως απλό φυσικό φαινόμενο προς καταγραφή, αλλά παράγεται από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, προσλαμβάνοντας ανθρώπινη διάσταση και συνδεόμενος άμεσα με την αισθητηριακή εμπειρία απέναντι στο ηλεκτρικό πεδίο, δηλαδή στην ίδια την ηλεκτρική φύση του σύμπαντος. Πρώτο έργο αυτής της ενότητας υπήρξε ο Λαβύρινθος ή Το Κενό μνημείο (1989), μία σύνθετη εγκατάσταση με διαφανείς καθρέφτες, πέτρινες κατασκευές, πανό διαδήλωσης και ηλεκτρονικό κεραυνό, η οποία παρουσιάστηκε στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών με αφορμή τη διακοσιοστή επέτειο της Γαλλικής Επανάστασης. Το έργο αυτό αποτέλεσε πολυεπίπεδο σχόλιο πάνω στη ζωή και τον θάνατο, την παρουσία και την απουσία, εγκαινιάζοντας παράλληλα τη μακρόχρονη ενασχόληση του Κωστή με τον κεραυνό ως πρωταρχικό μέσο καλλιτεχνικής γραφής.
Αναλογιζόμενη τις εκθεσιακές μεταμορφώσεις του κεραυνού – από τον Λαβύρινθο έως το πρόσφατο έργο – η επιμελήτρια της έκθεσης Άλια Τσαγκάρη επισημαίνει: «Το Μπλε Αλφάβητο του Κωστή απαντά στο αίτημα των θεωρητικών της πρωτοπορίας του 20ού αιώνα για μία νέα «γραφή του φωτός», ενσωματώνοντας την τυχαιότητα και την εφήμερη χρονικότητα της ηλεκτρικής εκκένωσης σε έναν εξωγλωσσικό κώδικα επικοινωνίας. Ο ριζωματικός αυτός κώδικας, μέρος ενός ευρύτερου σώματος οπτικής ποίησης, ενεργοποιεί μία ρέουσα, πολυπολική και μη-γραμμική αισθητηριακή αντίληψη, τόσο του φαινομένου του κεραυνού όσο και της ίδιας της γραφής».
Η μετατροπή της ενέργειας σε μορφή και, εν συνεχεία, σε γραφή καθίσταται εφικτή χάρη σε μια παγκόσμια πρωτοπορία: το τυπωμένο ηλεκτρονικό κύκλωμα που σχεδίασε και υλοποίησε ο Κωστής, μέσω του οποίου παράγει ο ίδιος την ηλεκτρική εκκένωση. Με τον τρόπο αυτό, ο καλλιτέχνης δημιουργεί τον κεραυνό ex nihilo, εγγράφοντας την ηλεκτρική ενέργεια στο πεδίο της τέχνης ως συμπαγές και ολοκληρωμένο φαινόμενο. Αυτή η ηλεκτρισμένη εικονοποιία ριζωματικών μορφών συνιστά δομικό στοιχείο μιας νέας, αστραποβόλας γραφής· μιας αυθεντικής «γραφής του φωτός», η οποία υπερβαίνει την παραδοσιακή εικονογραφία της αστραπής και συγκροτεί το ιδιαίτερο αλφάβητο του Κωστή.
Η εικονογραφική και τεχνολογική σημασία της συμβολής του Κωστή αναδεικνύεται από την ένταξη έργων του σε θεσμικές συλλογές στην Ελλάδα (Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου) και στο εξωτερικό (Musée Electropolis, Μιλούζ), όπου συνυπάρχουν με έργα καλλιτεχνών όπως οι Raoul Dufy, Man Ray και Julio Le Parc. Η διεθνής απήχηση του έργου του επιβεβαιώνεται και από τη συμμετοχή του σε εκθέσεις σε καίρια μουσεία και ιδρύματα (π.χ. Espace Electra, Παρίσι· Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη), καθώς και από τη θεωρητική αναγνώρισή του από διακεκριμένους κριτικούς, μεταξύ των οποίων ο Pierre Restany.
Η έκθεση Κ Ω Σ Τ Η Σ – ΜΠΛΕ ΑΛΦΑΒΗΤΟ πλαισιώνεται από βίντεο κεραυνών σε αργή κίνηση, συνοδευόμενο από πρωτότυπη ηλεκτρονική μουσική σύνθεση του Κώστα Μαντζώρου. Παράλληλα, τεκμηριώνεται με έκδοση η οποία περιλαμβάνει κείμενα του ιστορικού τέχνης Jacques Donguy, της Δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας Μορφίας Μάλλη, καθώς και της ιστορικού τέχνης και επιμελήτριας της έκθεσης Άλιας Τσαγκάρη.
Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών.
