Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
του Γιάννη Καντέλη
Η πρώτη συνάντηση των κκ Μητσοτάκη και Ερντογάν πραγματοποιήθηκε το 2019 στο κτίριο του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού. Λίγους μήνες αργότερα η Τουρκία υπέγραψε το μνημόνιο με τη Λιβύη για τις θαλάσσιες ζώνες και ξέσπασε η κρίση στις σχέσεις με την Ελλάδα που είχε ως αποκορύφωμα την υβριδική εισβολή στην Έβρο και τους στόλους των δύο χωρών σε απόσταση βολής στο Αιγαίο. Πόσο πιθανό είναι να οδηγηθούμε σε μία ανάλογη κατάσταση ύστερα από μία ακυρωθείσα συνάντηση στην ίδια πόλη ύστερα από έξι χρόνια; Το ερώτημα αυτό έχει κυριαρχήσει από το απόγευμα της Τρίτης όταν η τουρκική πλευρά ζήτησε την αναβολή του προγραμματισμένου τετ α τετ των δύο ηγετών. Ο αιφνιδιασμός στην ελληνική αντιπροσωπεία ήταν έκδηλος και τα τηλέφωνα των διπλωματών πήραν φωτιά.
Είναι γεγονός πως το κλίμα μεταξύ των δύο χωρών έχει περάσει εδώ και μήνες από τα «ήρεμα» στα «θολά» νερά, καθώς επικρατεί μία ελεγχόμενη ένταση στις σχέσεις τους. Η Άγκυρα δεν κρύβει την ενόχληση της για την άσκηση κυριαρχίας επί του πεδίου από την Ελλάδα και αρχίζει σιγά σιγά να επαναφέρει με ένταση την αναθεωρητική της ατζέντα, χωρίς, όμως, να ανεβάζει ανεξέλεγκτα τους τόνους. Και έχει λόγους γι’ αυτό. Η προσπάθεια της να ενταχθεί στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα εξοπλισμών, να άρει τις αμερικανικές επιφυλάξεις για την αγορά F-16 και να ξαναμπεί στο πρόγραμμα των F-35 δεν επιτρέπει μία νέα κρίση με την Ελλάδα και πολύ περισσότερο επί του πεδίου. Δεν σημαίνει, όμως, πως έχει υπαναχωρήσει από την πρόθεση της να διαδραματίσει ηγεμονικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή με όχημα την «Γαλάζια Πατρίδα». Φρόντισε να το υπενθυμίσει με τη Navtex της περασμένης εβδομάδας και τον επικείμενο απόπλου του τουρκικού ωκεανογραφικού Πιρί Ρέις. Το έκανε από το βήμα του ΟΗΕ ο κ. Ερντογάν όταν επισήμανε για ακόμα μία φορά την πάγια τουρκική θέση πως κανένα ενεργειακό έργο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς να ληφθούν υπ’ όψιν τα συμφέροντα της Τουρκίας και του ψευδοκράτους.
Ο κ. Μητσοτάκης έχοντας χειριστεί την ελληνοτουρκική κρίση το 2020 διατηρεί την ψυχραιμία του. «Σταματήσαμε την οργανωμένη εισβολή μεταναστών από τα χερσαία σύνορα και στείλαμε μήνυμα αποτροπής στο Αιγαίο κινητοποιώντας τον ελληνικό στόλο. Ξέρουμε τι και πως πρέπει να κάνουμε εφόσον χρειαστεί», είναι το κλίμα που μεταφέρουν συνεργάτες του. Χαρακτηριστικά είναι τα …γαλλικά με τα οποία απάντησε σε ερώτηση της WSJ για την πιθανή ενόχληση της Τουρκίας από το ενδιαφέρον της αμερικανικής Chevron για τα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης. «Δεν έχουμε να συζητήσουμε τίποτα με την Τουρκία, ειλικρινά. Ασκούμε τα κυριαρχικά δικαιώματά μας νότια της Κρήτης. Εάν κάποιες φορές, εάν αυτό που κάνουμε προκαλεί κάποια δυσφορία στη Τουρκία, ας είναι. C’est la vie, όπως θα έλεγαν και οι Γάλλοι», είπε ο κ. Μητσοτάκης δείχνοντας το δρόμο στον οποίο θα συνεχίσει η ελληνική κυβέρνηση. Πρόκειται για το δόγμα της εξωτερικής πολιτικής «των πράξεων και όχι των θεωριών», όπως την περιγράφουν αρμόδια κυβερνητικά στελέχη. «Η Τουρκία δεν θα συμμετάσχει στο πρόγραμμα SAFE αν δεν άρει το casus belli» είναι το μήνυμα στην Άγκυρα και κάτι που αναμένεται να επαναλάβει ο κ. Μητσοτάκης κατά την άτυπη Σύνοδο Κορυφής την προσεχή Τετάρτη στην Κοπεγχάγη.
Στην πρωτεύουσα της Δανίας θα βρεθεί την Πέμπτη και ο κ. Ερντογάν για να συμμετάσχει στη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας. Έτσι, δημιουργείται ένα παράθυρο ευκαιρίας να γίνει η ακυρωθείσα συνάντηση της Νέας Υόρκης με τον Πρωθυπουργό. Σύμφωνα με πληροφορίες υπάρχει ανοιχτός διπλωματικός δίαυλος μεταξύ των δύο χωρών που διερευνά το ενδεχόμενο να υπάρξει ένα τετ α τετ των δύο στο περιθώριο της Συνόδου. Άλλωστε, υπάρχουν και οι υποστηρικτές της «Λεπίδας του Όκαμ». Πρόκειται για μία αρχή η οποία αποδίδεται στον Άγγλο σχολαστικό φιλόσοφο του 14ου αιώνα Γουλιέλμο του Όκαμ. Στην πιο εκλαϊκευμένη εκδοχή της αποδίδεται ως εξής: «Η απλούστερη εξήγηση είναι συνήθως η καλύτερη». Όσοι τη δέχονται υποστηρίζουν πως η συνάντηση στη Νέα Υόρκη όντως ακυρώθηκε λόγω της Συνόδου Αραβικών και Μουσουλμανικών κρατών που συγκάλεσε ο κ. Τραμπ, μισή ώρα μετά το προγραμματισμένο τετ α τετ με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, γεγονός που δεν έδινε επαρκή χρόνο για συζήτηση, ενώ στη συνέχεια δεν υπήρχε χρόνος στο πρόγραμμα τους. Βέβαια, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ποτέ δεν πήραν «απλή» μορφή και έμπειροι διπλωμάτες δεν αποκλείουν ο Τούρκος Πρόεδρος να επιδίωκε τη συνάντηση με τον κ. Μητσοτάκη αφού πρώτα θα είχε εξασφαλίσει τη θερμή υποδοχή που έτυχε στον Λευκό Οίκο την Πέμπτη και το πράσινο φως για τα F-35.
