Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
της Αγάπης Κόρμπε*
*Οικονομολόγος/Διεθνολόγος, με εξειδίκευση στην Πολιτική Επικοινωνία & τα Media
Υπήρξε μια εποχή που με 500 δραχμές ένιωθες άρχοντας. Έφταναν για να φας, να πιεις και να αφήσεις και φιλοδώρημα στον σουβλατζή, που σε ήξερε με το μικρό σου όνομα.
Σήμερα, το πιτόγυρο έφτασε να κοστίζει 5 ευρώ. Και μαζί του, κοστίζει και η ψευδαίσθηση ότι ζούμε ακόμα στην Ελλάδα της ανεμελιάς. Το εθνικό μας fast food δεν είναι απλώς φαγητό. Είναι πολιτισμός, είναι ταυτότητα, είναι το θερμόμετρο της τσέπης μας. Και τώρα πια, αυτό το θερμόμετρο δείχνει πυρετό.
Το πιτόγυρο υπήρξε το τελευταίο αποκούμπι κάθε φοιτητή όταν τελείωνε το πενηντάευρο πριν τα μέσα του μήνα. Η τελευταία χαρά κάθε μισθωτού μετά από υπερωρία. Η πρώτη κίνηση του μεθυσμένου στις 3 τα ξημερώματα. Το φαγητό που δεν σε πρόδιδε ποτέ. Ανέβαιναν οι φόροι, ανέβαιναν τα καύσιμα, ανέβαιναν τα ενοίκια, αλλά το σουβλάκι στεκόταν εκεί, σαν βράχος μέσα στη θύελλα. Σου έλεγε «εγώ είμαι εδώ, πάρε με με 2,50€ και όλα θα πάνε καλά».
Κι όμως, ήρθε η μέρα που αυτός ο βράχος έλιωσε μέσα σε λαδοτύλιχτο χαρτί. Στα 5 ευρώ το πιτόγυρο, η Ελλάδα ξαφνικά έχασε το τελευταίο της μέτρο σύγκρισης. Γιατί αν υπάρχει ένα σταθερό μέγεθος στη ζωή του Έλληνα, δεν είναι το ευρώ, δεν είναι το Σύνταγμα, δεν είναι ούτε οι εθνικές εκλογές. Είναι το πόσο κάνει το πιτόγυρο στη γειτονιά του.
Το σουβλάκι είναι ο ανεπίσημος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή. Δεν χρειάζεσαι ΕΛΣΤΑΤ, δεν χρειάζεσαι οικονομολόγους, δεν χρειάζεσαι τον Στουρνάρα. Πας στο σουβλατζίδικο, ρωτάς «πόσο έχει το πιτόγυρο;» και ξέρεις αν ζεις σε κρίση, σε ανάπτυξη ή σε επισιτιστικό πόλεμο. Αν είναι κάτω από 3 ευρώ, όλα καλά. Στα 3,50€ αντέχουμε. Στα 4, κάτι δεν πάει καλά. Στα 5, βάζουμε υποψηφιότητα για ΔΝΤ ξανά.
Και να σου οι δικαιολογίες: το κρέας ανέβηκε, το ηλιέλαιο ανέβηκε, το ρεύμα ανέβηκε, το delivery ανέβηκε. Ναι, αλλά μαζί μ’αυτά ανέβηκε και η πίεση. Γιατί αν το πιτόγυρο έγινε είδος πολυτελείας, τότε η ψυχολογία του Έλληνα βυθίζεται. Γιατί το σουβλάκι δεν είναι πολυτέλεια, είναι το ψυχοφάρμακο που τρώγεται. Είναι το Xanax με τζατζίκι.
Θυμάστε τότε που πηγαίναμε για δύο πίτες και μια CocaCola με 5 ευρώ; Σήμερα με τα ίδια λεφτά παίρνεις μία πίτα και πίνεις νερό βρύσης. Και το χειρότερο: δεν τολμάς να παραγγείλεις δεύτερη, γιατί ξέρεις ότι θα χρειαστείς δάνειο καταναλωτικό.
Αυτό δεν είναι πια ακρίβεια, είναι επίθεση στην εθνική μας ψυχολογία. Δεν μπορείς να μας παίρνεις το πιτόγυρο, όπως δεν μπορείς να μας παίρνεις το καλοκαίρι. Είναι η τελευταία γραμμή άμυνας. Γιατί όταν θα φτάσουμε να συζητάμε αν θα βάλουμε πατάτες ή όχι για να γλιτώσουμε 20 λεπτά, τότε δεν θα έχουμε χάσει μόνο το πιτόγυρο. Θα έχουμε χάσει την ίδια την αίσθηση ότι μπορούμε να χαρούμε με κάτι απλό.
Το πιτόγυρο των 5 ευρώ είναι η πιο σκληρή πολιτική καταγγελία. Είναι η απόδειξη ότι η Ελλάδα του 2025 ζει σε μια φούσκα ακρίβειας, όπου ακόμα και το πιο λαϊκό, το πιο αγαπημένο φαγητό, έγινε προνόμιο. Και αν δεν καταλαβαίνουν οι κυβερνήσεις τι σημαίνει αυτό, ας πάνε μια βόλτα στην ουρά του σουβλατζίδικου στις 2 το πρωί. Εκεί θα καταλάβουν τι είναι πραγματική κοινωνική οργή.
Παλιά η μεγάλη εθνική διαμάχη δεν ήταν για την τιμή, αλλά για την ονομασία. Στην Αθήνα «σουβλάκι» σήμαινε πίτα με γύρο, στη Θεσσαλονίκη το ξυλάκι. Και η κόντρα είχε ένταση. Οι Αθηναίοι έβλεπαν το «καλαμάκι» σαν ύβρη, οι Θεσσαλονικείς το «σουβλάκι-πίτα» σαν διαστροφή. Κι όμως, τότε τσακωνόμασταν για το όνομα, όχι για το αν θα έχουμε λεφτά να το πάρουμε.
Δεν έχει σημασία αν το λες σουβλάκι ή πιτόγυρο. Σημασία έχει ότι το λες με βαριά καρδιά: 5 ευρώ.
