Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
του Δημήτρη Γιαννακόπουλου
Μειώσεις 15% – 20% στα ευρωπαϊκά κονδύλια, νέα πρόστιμα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ και διασυρμό για την έκταση της διαφθοράς και της κακοδιαχείρισης, περιλαμβάνονται μεταξύ των συνεπειών που θα υποστεί η χώρα από τις εκτεταμένες έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στον ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίες από το 2024 επεκτάθηκαν και στους φορείς διαχείρισης των κονδυλίων, ύψους 35 δις ευρώ, του Ταμείου Ανάκαμψης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι αρχικοί έλεγχοι στις 10 εταιρείες του τεχνολογικού τομέα οι οποίες ανέλαβαν έργα ύψους 600 εκατ. ευρώ και τέθηκαν στο στόχαστρο της Δικαιοσύνης τον Δεκέμβριο του 2023, επεκτάθηκαν σε αρκετές διασυνδεόμενες (παρένθετες, θυγατρικές) επιχειρήσεις αλλά και πρόσωπα.
Στους πιο πολλούς διαγωνισμούς είχε κατατεθεί μία μόλις προσφορά. Σύμφωνα με τον πίνακα αποτελεσμάτων της ενιαίας αγοράς το ποσοστό των δημοσίων συμβάσεων στην Ελλάδα που ανατέθηκαν στο πλαίσιο διαδικασιών με μόλις έναν υποψήφιο αυξήθηκε στο 48% (έναντι 37% του ευρωπαϊκού μέσου όρου), ενώ το 41,6% των πόρων του Ταμείου διατέθηκε στους 100 μεγαλύτερους αποδέκτες. Οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν φέρεται να είναι ανάλογες με εκείνες του ΟΠΕΚΕΠΕ κι έτσι υπάρχει «άφθονο υλικό από νόμιμες επισυνδέσεις τηλεφώνων» στα οποία φαίνεται ότι μιλούν πολιτικά και μη πολιτικά πρόσωπα, κατά βάση υπηρεσιακοί αξιωματούχοι.
Μεγέθη
Στο τέλος του 2024, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είχε συνολικά 2.666 ενεργές έρευνες, οι οποίες είναι αυξημένες κατά 38% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, με εκτιμώμενη ζημία στον προϋπολογισμό της ΕΕ, να φτάνει στα 24,8 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 22,5% σε σχέση με το 2023. Σε ότι αφορά στην Ελλάδα, η έκθεση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αναφέρει πως είναι ενεργές 84 έρευνες με εκτιμώμενο μέγεθος απάτης το ποσό των 1,71 δισ. ευρώ. Μάλιστα, το 2024 ήταν μια «παραγωγική» χρονιά, καθώς ξεκίνησαν 46 έρευνες, με εκτιμώμενο ύψος απάτης το ποσό των 1,3 δισ. ευρώ. Αυτό απλά σημαίνει ότι πέραν του ποινικού σκέλους της υπόθεσης και των δυνάμενων πολιτικών παρενεργειών, θα επιβληθούν εντόκως οικονομικές κυρώσεις που θα βαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό.
Από το σύνολο των 84 ερευνών που είναι σε εξέλιξη, οι 15 αφορούν στον ΦΠΑ με εκτιμώμενο ύψος απάτης το ποσό των 489 εκατ. ευρώ, ενώ 28 έρευνες έχουν διασυνοριακή διάσταση, καθώς υπάρχει συνεργασία με φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις άλλων χωρών της ΕΕ. Συνολικά ελέγχονται δεκάδες πρόσωπα και μάλιστα σε 5 υποθέσεις φέρονται εμπλεκόμενα 70 άτομα ενώ το ύψος της απάτης (συνολικά) εκτιμάται σε 1,34 δισ. ευρώ.
Ξέπλυμα
Ακόμη, 16 υποθέσεις αφορούν σε ξέπλυμα μαύρου χρήματος, ενώ το περασμένο έτος πάγωσαν περιουσιακά στοιχεία των εμπλεκόμενων προσώπων, για ποσό 7,14 εκατ. ευρώ. Οι τομείς που αφορούν οι απάτες που εντόπισε και διερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, πλην του ΦΠΑ και τους ξεπλύματος χρήματος είναι: 25 για αγροτικές ενισχύσεις, 9 για την περιφερειακή και αστική ανάπτυξη, 2 για προγράμματα εκπαίδευσης και πολιτισμού, 4 για προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, επίσης 4 για θέματα χορήγησης ασύλου και μετανάστευσης και ένα για ασφάλεια – άμυνα.
Οι 10 εταιρείες
Σύμφωνα με τα όσα έχουν δημοσιοποιηθεί τα γραφεία τριών εταιρειών τηλεπικοινωνιών καθώς και πέντε εταιρειών πληροφορικής και δύο εταιρειών συμβούλων δέχτηκαν έφοδο από ερευνητές της ελληνικής επιτροπής ανταγωνισμού τον Μάρτιο του 2024. Η έρευνα ξεκίνησε όταν μια ελληνική εταιρεία λογισμικού και υπηρεσιών πληροφορικής, υπέβαλε καταγγελία τον Νοέμβριο του 2023 στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία επιβλέπει τη διαχείριση του RRF, ισχυριζόμενη ότι ένας δημόσιος διαγωνισμός ήταν μεροληπτικός υπέρ συγκεκριμένων εταιρειών. Όταν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά, ο διαγωνισμός όριζε τον προϋπολογισμό για ένα έργο ψηφιακού εκσυγχρονισμού που συνδέεται με το Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ESIDIS) στα 44 εκατομμύρια ευρώ, ποσό αρκετές φορές μεγαλύτερο από το κόστος ενός εθνικού έργου ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων σε άλλες χώρες της ΕΕ. Για παράδειγμα, στην Ιρλανδία κοστίζει 4,6 εκατομμύρια ευρώ για επτά χρόνια, στην Κύπρο 4,5 εκατομμύρια ευρώ για εννέα χρόνια και 1,3 εκατομμύρια ευρώ στη Μάλτα. Τελικά, μετά από διαμαρτυρίες τεσσάρων εταιρειών, το έργο χωρίστηκε σε δύο διαγωνισμούς με συνολικό προϋπολογισμό 5,7 εκατομμύρια ευρώ και 12 εκατομμύρια ευρώ σε διάστημα δύο ετών.
Υπήρξε επίσης μια καταγγελία για παράτυπη πρόσβαση μη εξουσιοδοτημένων λογαριασμών στα συστήματα ESIDIS, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που γνωρίζουν το θέμα, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία ενός συστήματος που χρησιμοποιείται για τη διαχείριση χιλιάδων διαδικασιών υποβολής προσφορών αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ευρωπαϊκή εικόνα
Οι πληροφορίες για την έναρξη των ερευνών προέρχονται κυρίως από θιγόμενους ή και κατηγορούμενους οι οποίοι όπως και στην Ελλάδα τελούν υπό καθεστώς προστασίας μαρτύρων.
Σύμφωνα με την έκθεση της ευρω-εισαγγελίας (EPPO), οι χώρες με τους μεγαλύτερους αριθμούς αναφορών από ιδιώτες ήταν η Γερμανία (719), η Κροατία (458), η Πολωνία (291), η Ελλάδα (250), η Βουλγαρία (238), η Ρουμανία (196) και η Ισπανία (179). Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, περισσότερες από 1.500 νέες έρευνες ξεκίνησαν το 2024 (σχεδόν 10% περισσότερες απ’ ότι το προηγούμενο έτος), που αντιπροσωπεύουν εκτιμώμενη ζημιά 13,07 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αυτή η αύξηση είναι ως επί το πλείστον αποτέλεσμα της βελτιωμένης συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και των αρμόδιων εθνικών αρχών και της αποφασιστικότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να στοχεύσει εγκληματικές οργανώσεις, που δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα στην απάτη για τον ΦΠΑ, αλλά και στην απάτη που αφορά πόρους της ΕΕ.
Μέχρι το τέλος του 2024, η EPPO χειριζόταν 311 ενεργές υποθέσεις , σχεδόν όλες από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η ζημία για τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ αντιπροσωπεύει το 30% της συνολικής ζημίας για απάτη στις επιδοτήσεις.
