Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
του Δημήτρη Γιαννακόπουλου
Σε τροχιά συνεχιζόμενης ανάπτυξης -διαγράφοντας σταθερή άνοδο- εισήλθε τα τελευταία χρόνια ο κατασκευαστικός κλάδος και πλέον σε τέτοιο βαθμό ώστε την επόμενη διετία έως τα τέλη του 2026 θα απορροφήσει κονδύλια 31 δις ευρώ, από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Για 6η συνεχόμενη χρονιά, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ταμείου Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΜΕΔΕ) Κωνσταντίνο Μακέδο η δραστηριότητα, στα μεγάλα έργα αλλά και στα μικρά ιδιωτικά όπως οι κατοικίες και οι επαγγελματικοί χώροι, παρουσιάζει πολύ θετικό πρόσημο. Όπως αποτυπώνεται στην τελευταία μελέτη του ΙΟΒΕ για λογαριασμό του ΤΜΕΔΕ , η αξία παραγωγής ανήλθε το 2024 στα 15,7 δις ευρώ από τα 7,2 δις ευρώ το 2020 ενώ οι επενδύσεις σε κατασκευές αντιπροσώπευαν το 6,0% του ΑΕΠ το 2024, έναντι 14,7% το 2007 και 4,0% το 2020.
Ταυτόχρονα το 2024 οι άδειες για νέες οικοδομές και προσθήκες ανήλθαν στις 30,7 χιλιάδες και από το 2016 συνολικά έχουν εκδοθεί 191.000 άδειες για κατοικίες. Μάλιστα ο αριθμός των νέων κατοικιών το 2025 εμφανίζει άνοδο κατά 32% σε σχέση με το 2024. Υπάρχουν πάντως και στοιχεία της μελέτης αποθαρρυντικά τα οποία ενισχύουν την αβεβαιότητα όπως τα προβλήματα όσον αφορά στην πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό και επίσης τα ανεκτέλεστα υπόλοιπα των τεχνικών εταιρειών κυμαίνονται στα 17,3 δις ευρώ.
Η πορεία
Με βάση την ανάλυση των δράσεων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) εκτιμάται ότι τη διετία 2025-2026 επιχορηγήσεις και δάνεια ύψους 6,3 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε έργα που έχουν άμεση σχέση με τις Κατασκευές, κινητοποιώντας συνολικούς πόρους ύψους 8,7 δισ. ευρώ, οι οποίοι θα συμπληρώσουν άλλες επενδύσεις σε κατασκευές με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ και άλλους δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους.
Στον τομέα της χρηματοδότησης τα υπόλοιπα δανείων προς τις Κατασκευές από τα εγχώρια νομισματικά-χρηματοπιστωτικά ιδρύματα διαμορφώθηκαν σε 3,3 δισ. ευρώ το 2024, ποσό που αντιπροσωπεύει το 4,7% του συνόλου των υπολοίπων χρηματοδότησης προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις.
Δανειακές ροές
Το 2024 οι ροές νέων δανείων στις Κατασκευές ενισχύθηκαν στα 555 εκατ. ευρώ, από 349 εκατ. ευρώ το προηγούμενο έτος. Την περίοδο 2020-2024, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου έλαβαν κατά μέσο όρο το 69% των νεών δανείων και οι μεγάλες το υπόλοιπο 31%. Το κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων είναι στην Ελλάδα συστηματικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ την πιο πρόσφατη περίοδο αυξήθηκε κατακόρυφα από 2,72% τον Οκτώβριο του 2022 σε 6,03% τον Απρίλιο του 2024, πριν ξεκινήσει μια πορεία αποκλιμάκωσης στο 4,75% έως τον Φεβρουάριο του 2025.
Η προσδοκώμενη αύξηση του κύκλου εργασιών των τεχνικών και μελετητικών επιχειρήσεων, θα ενισχύσει τις ανάγκες τους για τραπεζικό δανεισμό. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, ο συνολικός καθαρός τραπεζικός δανεισμός των επιχειρήσεων του τομέα την περίοδο 2025-2026 θα μπορούσε να αυξηθεί έως 329 εκατ. ευρώ. Τις ανάγκες αναζήτησης πρόσθετης χρηματοδότησης και ρευστότητας επιτείνουν οι καθυστερήσεις πληρωμών των κατασκευαστικών επιχειρήσεων, κυρίως στον τομέα των δημοσίων έργων. Ανθρώπινο δυναμικό
Πιστοποίηση δεξιοτήτων
Ουσιαστικό ρόλο για την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού έχουν οι πιστοποιήσεις δεξιοτήτων και επαγγελματικής επάρκειας, όπως αυτές που παρέχονται από το Ινστιτούτο ΤΕΕ-ΤΜΕΔΕ, ωστόσο οι νέοι άνθρωποι σε ποσοστό μόλις 3,3% ενδιαφέρονται να απασχοληθούν σε οικοδομικές – τεχνικές εργασίες. Στη μελέτη του ΙΟΒΕ επισημαίνεται επίσης η ανάγκη συστηματικής λειτουργίας του μηχανισμού καθορισμού των συντελεστών αναθεώρησης των τιμών που θα καλύπτει όλο το φάσμα των επιμέρους στοιχείων κόστους, ώστε να περιορίζεται η αβεβαιότητα για τους συμμετέχοντες σε διαγωνισμούς δημοσίων έργων και τα σχετικά προβλήματα που μπορεί να ανακύψουν στη διάρκεια υλοποίησης των έργων.
Αυξημένη προσοχή
«Ενώ η συνολική πορεία του τομέα είναι θετική, οι σημαντικές προκλήσεις δημιουργούν την ανάγκη περαιτέρω παρεμβάσεων και σχεδιασμού ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα. Οι τρέχουσες και αναμενόμενες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου και ενέργειας μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην πορεία του τομέα κατά το υπόλοιπο έτος» υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, καθηγητής Νικ. Βέττας ζητώντας αυξημένη προσοχή από τους φορείς του κλάδου και την Πολιτεία.
Εθνικό Σχέδιο
Στη μελέτη επίσης υπογραμμίζεται η ανάγκη σύνταξης Εθνικού Στρατηγικού Σχεδιασμού Υποδομών και Κατασκευών, μέσω του οποίου θα τίθενται προτεραιότητες, θα καθορίζονται οι επιδιωκόμενες επενδύσεις σε μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές υποδομές, καθώς και η συντήρησή τους, θα εξειδικεύονται οι πόροι χρηματοδότησης, και θα προσδιορίζονται οι ανάγκες σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες. Το εθνικό σχέδιο υποδομών θα επιτρέψει ταυτόχρονα τη συγκράτηση του κόστους υλοποίησης και της μείωσης του χρόνου παράδοσης των έργων. Τέλος, εξίσου κρίσιμος συντελεστής αποτελεί και η εκπαίδευση των μηχανικών και του τεχνικού προσωπικού, σε βιώσιμες και ανθεκτικές τεχνικές, που ενσωματώνουν και αξιοποιούν την ψηφιακή τεχνολογία.
