Δημοσιεύτηκε στην ψηφιακή εφημερίδα Ipaper
Συνέντευξη Νίκου Γιοβανίδη
Διευθυντή Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδημίας
Παρότι, λαός θαλασσινός και ναυτικός, οι Έλληνες μοιάζουμε να μην σεβόμαστε τους κανόνες της θάλασσας. Νιώθουμε ατρόμητοι, υπερεμπιστευόμαστε τις δυνάμεις μας, ενώ στερούμαστε κολυμβητικών δεξιοτήτων, μοιραίος συνδυασμός με βαρύ κόστος σε ανθρώπινες απώλειες. Ο Νίκος Γιοβανίδης, Διευθυντής της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδημίας, ρίχνει το βάρος στα παιδιά και προτρέπει τους γονείς να τα εκπαιδεύουν από μικρή ηλικία να κολυμπούν σωστά, να τηρούν πιστά τον κανόνα της συνεχούς επιτήρησης και να μην επαναπαύονται σε βοηθήματα επίπλευσης (μπρατσάκια, κουλούρες, τουβλάκια).
Κάθε χρόνο πεθαίνουν από πνιγμό κατά μέσο όρο 353 άνθρωποι στη χώρα μας. Τι συμβαίνει με τους Έλληνες; Δεν ξέρουν να κολυμπούν;
Πράγματι, οι 353 θάνατοι από πνιγμό ετησίως που καταγράφονται στην Ελλάδα, σημαίνουν ότι σχεδόν κάθε μέρα ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του. Είναι δε αξιοσημείωτο, ότι το 95% των πνιγμών συμβαίνουν σε πολύ ρηχά νερά (σε απόσταση 6–7 μέτρων από την ακτή) σε επίπεδο όπου θεωρούμε ότι το νερό είναι ασφαλές. Επιπλέον, οι κολυμβητές δεν τηρούν τους κανόνες ασφαλείας ενώ περίπου το 60% των Ελλήνων δηλώνει ότι δεν ξέρει να κολυμπάει καλά. Συνεπώς, ο συνδυασμός υπερεμπιστοσύνης στη θάλασσα και πραγματικής έλλειψης δεξιοτήτων κολύμβησης, είναι αυτός που οδηγεί στις συχνές τραγωδίες στο νερό.
Ποιες ηλικιακές ομάδες είναι περισσότερες ευάλωτες στον πνιγμό;
Περισσότερο ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι και ακολουθούν τα μικρά παιδιά μαζί με “τους άγριους νεαρούς/ές” — δηλαδή νέους που εμπλέκονται σε επικίνδυνα παιχνίδια. Αυτές οι ηλικιακές ομάδες βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης κινδύνου. Ως προς τις αιτίες, τα παιδιά, έχουν ελλιπή επιτήρηση, περιορισμένη εμπειρία, μικρή ισορροπία, κακή επίγνωση του βάθους, άγνοια των κινδύνων στο νερό και τέλος γρήγορα εξαντλούνται και τα χάνουν. Οι ηλικιωμένοι, συνήθως εμφανίζουν, καρδιακά προβλήματα, εγκεφαλικά ή γενικές φυσιοπαθολογικές διαταραχές. Επίσης έχουν περιορισμένη φυσική αντοχή και δυσκολία στην κίνηση. Συνήθως σε αυτές τις ηλικίες, ο πνιγμός έπεται, αφού προηγουμένως εκδηλωθεί κάτι από τα προηγούμενα. Για την ηλικιακή ομάδα 18-30, η πλειονότητα των πνιγμών συνδέεται με επικίνδυνα παιχνίδια, κατανάλωση αλκοόλ και φαγητού
Βάζουμε στα παιδιά, μπρατσάκια, κουλούρες, τουβλάκια κι όμως πνίγονται. Τι κάνουμε λάθος;
Πολλά παιδιά φοράνε μπρατσάκια, κουλούρες (κακό ελληνικό φαινόμενο) αλλά ακόμη και με αυτά, καταγράφονται πνιγμοί. Αυτό συμβαίνει κατά κύριο λόγο από υπερβολική εμπιστοσύνη στην ασφάλεια. Αντί οι γονείς να είναι σε εγρήγορση, αισθάνονται ότι “όλα είναι καλώς”. Τα μπρατσάκια και τα βοηθήματα κολύμβησης δεν εξασφαλίζουν ασφάλεια στην κολύμβηση. Την ίδια στιγμή η επιτήρησή των παιδιών είναι περιορισμένη. Έχω δει γονείς να συζητούν ή να φωτογραφίζουν, ενώ τα παιδιά είναι στο νερό – χωρίς συνεχή επίβλεψη. Και φυσικά η μάστιγα των κινητών που αποσπά την προσοχή. Η προτροπή μας ως ΕΝΑΚ είναι ” Μάθετε στα παιδιά σας να κολυμπούν σωστά από μικρή ηλικία”.
Μην βασίζεστε σε μπρατσάκια, σε κουλούρες ή “τουβλάκια” που δεν είναι εξειδικευμένα. Αυτά δεν προστατεύουν από πνιγμό – πολλές φορές μάλιστα δίνουν ψευδή αίσθηση ασφάλειας και αφήνουν το παιδί εκτεθειμένο σε κίνδυνο”.
Πριν από δύο καλοκαίρια, σε παραλία της Αττικής, γονείς είχαν 4 ετών κοριτσάκι που έπαιζε στα ρηχά με τα μπρατσάκια της. Φαινομενικά όλα ήταν ασφαλή. Σε μια στιγμή απροσεξίας, το παιδί απομακρύνθηκε λίγο από την ακτή με κίνδυνο να πνιγεί. Ευτυχώς ένας ναυαγοσώστης την πρόλαβε εγκαίρως. Αλλά αυτό δεν είναι η εξαίρεση. Είναι κάτι τρομακτικά συχνό. Και να θυμόμαστε ο παιδικός πνιγμός είναι ΠΑΝΤΑ σιωπηλός! Συνεπώς, δεν φτάνει η σωστή ένδυση, το αντιηλιακό και τα βοηθήματα επίπλευσης. Η συνεχής οπτική επιτήρηση είναι η μόνη ασπίδα. Δεν στέλνουμε τα παιδιά “ποτέ μόνα” στην παραλία ή στην πισίνα. Είμαστε πάντα δίπλα.
Ποια τα σημάδια ενός πνιγμού και τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε;
Οι άνθρωποι που πνίγονται, δεν φωνάζουν ή δεν καλούν σε «βοήθεια». Κινούν τα χέρια τους αργά πάνω-κάτω, σαν να προσπαθούν να σπρώξουν το νερό μακριά τους ή να “σκαρφαλώσουν” στην επιφάνεια ενώ είναι μισοβυθισμένοι. Το σώμα τους στέκεται κατακόρυφα μέσα στο νερό, χωρίς να κινείται μπροστά ή πίσω — δεν κάνουν καμία πρόοδο.
Αν δούμε πνιγμό σε εξέλιξη:
1.Αν δεν είμαστε ναυαγοσώστες δεν επεμβαίνουμε, ειδοποιούμε τον Ναυαγοσώστη.
2.Καλούμε τον αριθμό 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης).
3.Πετάμε ή δίνουμε από ασφαλή απόσταση, αντικείμενα που επιπλέουν.
4.Προεκτείνουμε το χέρι μας με ένα σχοινί ή με ένα κλαδί που θα κόψουμε.
5.Δημιουργούμε μια ανθρώπινη αλυσίδα και πλησιάζουμε το θύμα.
Είναι επαρκής η ναυαγοσωστική κάλυψη στις ελληνικές παραλίες;
Κατά το 2024, η Ελλάδα κάλυψε το 96% των πολυσύχναστων παραλιών με ναυαγοσώστες, αλλά όχι όλη την περίοδο κάλυψης. Για τις πισίνες, η κάλυψη δεν είναι επαρκής αν και είναι υποχρεωτική σε όλες τις πισίνες ανεξαρτήτου βάθους (δεν ισχύει ότι πισίνες με βάθος μικρότερο του 1,5μ δεν απαιτούν ναυαγοσώστη).
