Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
*της Αγάπης Κόρμπε
Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο όπου η φράση «Δίνει το παιδί» συνοδεύεται με τόσο παγωμένο βλέμμα και τόσο επιθετική αλληλεγγύη. Όχι γιατί «το παιδί» είναι το υποκείμενο μιας ατομικής δοκιμασίας, αλλά γιατί είναι συλλογικό project αποκατάστασης της οικογενειακής αποτυχίας. Στην Ελλάδα, δεν δίνει εξετάσεις ένας άνθρωπος. Δίνει όλο το σόι.
Η μάνα δεν κάθεται. Καθαρίζει τα καθαρισμένα, τακτοποιεί τα τακτοποιημένα και εμφανίζεται κάθε 15’ σαν ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ: «Θα φας κάτι; Ένα φρούτο; Ένα αυγό;» Δεν διαβάζει, αλλά είναι πιο εξαντλημένη απ’το παιδί.
Ο πατέρας δε μιλάει πολύ. Κυκλοφορεί στο σπίτι σαν τεχνικός σε βλάβη που δεν καταλαβαίνει και δεν ξέρει πώς να διορθώσει. Πίνει καφέ χωρίς να τον πίνει, κοιτάει το παιδί χωρίς να το κοιτάει και κάθε τόσο ρίχνει ένα «όλα καλά;» χωρίς να θέλει απάντηση, αλλά επιβεβαίωση ότι δεν έχει καταρρεύσει τίποτα. Ακόμα.
Η γιαγιά έχει αναλάβει το μεταφυσικό σκέλος, δίαυλο επικοινωνίας με εκκλησίες και μοναστήρια «που πιάνουν» κι η θεία έχει γίνει ανεπίσημος σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού. Έχει άποψη για όλες τις σχολές, κυρίως γι’αυτές που δεν πέρασε ποτέ.
«Εμείς δίνουμε.» Αυτό το εμείς είναι ηχηρό, βαρύ, αδιαπραγμάτευτο. Δεν δηλώνει ενσυναίσθηση, δηλώνει ιδιοκτησία. Δεν είναι «είμαι μαζί σου», είναι «είμαι από πάνω σου». Εσύ διαβάζεις, αλλά εγώ επένδυσα. Χρήμα, χρόνο, status. Δεν θα μου βγεις τώρα… φωτογράφος.
Πανελλήνιες. Ένα ετήσιο δράμα, όπου 17χρονα παιδιά καλούνται να αποδείξουν αν αξίζουν μια θέση στον ήλιο, ή μια καλοκαιρινή κατάθλιψη.
Και το παιδί; Δεν έχει ιδέα αν θέλει όντως να περάσει εκεί που θέλουν όλοι να περάσει. Κι όμως, αυτό το παιδί –το ίδιο που το μεγαλώσαμε με φράσεις τύπου «να είσαι ο εαυτός σου»- τώρα ακούει ότι δεν έχει το δικαίωμα να αποτύχει. Ότι αν δεν περάσει, κάτι έκανε λάθος. Και κανείς δεν εννοεί τη δομή του εκπαιδευτικού συστήματος.
Η Τράπεζα Θεμάτων, το νέο φετίχ των εκπαιδευτικών «μεταρρυθμίσεων», ήρθε να προσθέσει λίγη ακόμα απόγνωση στον χάρτη. Είναι ίσως η μόνη Τράπεζα που δεν κουρεύτηκε, αλλά κάνει τα παιδιά να κουρεύουν τα όνειρά τους μόνα τους. Λειτουργεί σαν τεχνητή νοημοσύνη: ούτε σκέφτεται, ούτε καταλαβαίνει. Aπλώς σε αξιολογεί.
Οι Πανελλήνιες δεν είναι εξετάσεις. Είναι τελετή ενηλικίωσης με στίγμα. Εκεί που το κράτος, αντί να σε γνωρίσει, σε κατατάσσει. Εκεί που δεν μετράει η δημιουργικότητα, η κρίση, η πρωτοβουλία — μετράει η ορθογραφία, η αποστήθιση και το ποιος είχε πιο καλό φροντιστήριο. Όσο κι αν το σύστημα θέλει να παρουσιάζεται “ισότιμο”, όλοι ξέρουν πως όποιος έχει λεφτά, ξεκινάει με μπόνους 3.000 μόρια.
Είναι η πρώτη σου επαφή με τον ελληνικό τρόπο αξιολόγησης: αυθαίρετος, άτεγκτος και άσχετος με την πραγματική ζωή. Είναι, επίσης, η πρώτη φορά που βλέπεις πώς είναι να έχεις άγχος, ευθύνες και μηδενική αίσθηση ελέγχου.
Το πιο ωραίο με τις Πανελλήνιες δεν είναι οι εξετάσεις. Είναι το μετά. Εκεί που συνειδητοποιείς πως έδωσες μάχη για να μπεις σε ένα πανεπιστήμιο που δε λειτουργεί, με καθηγητές που δεν πληρώνονται καλά, σε κτίρια που ρημάζουν, για ένα πτυχίο που πιθανότατα δε θα σε πάει πουθενά.
Και μετά τις Πανελλήνιες;
Το παιδί θα ξεχάσει την ύλη. Οι γονείς θα θυμούνται την «αποτυχία». Το κράτος θα συνεχίσει να ανακυκλώνει το ίδιο Δελτίο Τύπου για την «επιτυχημένη διεξαγωγή των εξετάσεων»-λες και εξετάστηκε το σύστημα και όχι τα παιδιά.
Το μόνο που αλλάζει, είναι τα παιδιά.
Που μεγαλώνουν μαθαίνοντας πως, στην Ελλάδα, η αξία σου μετριέται σε μόρια.
Και η ζωή σου, σε πόσο ήσυχα ανέχεσαι την ανοησία.
Καλώς ήρθες στην Ελλάδα, παιδί μου.
Εδώ θα χρειαστείς πολύ περισσότερα από μόρια.
Η Αγάπη Κόρμπε είναι Οικονομολόγος/Διεθνολόγος με εξειδίκευση στην Πολιτική Επικοινωνία & τα Media
