Δημοσιεύτηκε στην ψηφιακή εφημερίδα Ipaper
του Ιωάννη Παναγιωτόπουλου, Καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών
Η εκλογή νέου Πάπα, εν προκειμένω του Λέοντος ΙΔ´, δεν είναι μόνο ένα καθόλα σημαντικό γεγονός, αλλά έρχεται σε μια περίοδο εσωτερικής διαδικασίας αναδιοργάνωσης του Βατικανού, την οποία είχε εκκινήσει ο προκάτοχός του πάπας Φραγκίσκος (2013-2025). Κάθε αλλαγή εμπεριέχει βαθιές εκκλησιολογικές, θεολογικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις. Άλλωστε η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τη μεταβατική αβεβαιότητα, τις ανθρωπολογικές μεταλλάξεις και την κρίση στην πίστη, από έναν κόσμο που παρατηρεί με προσδοκία και περίσκεψη τα πρώτα βήματα του νέου πνευματικού, και όχι μόνο, ηγέτη.
Το πρώτο ζητούμενο είναι η συνέχεια, η συνοχή και η πορεία προς τη «συνοδικότητα». Η τελευταία υπήρξε κεντρικός άξονας της «εσωτερικής πολιτικής» του προκατόχου του. Ο νέος Πάπας καλείται να ενσαρκώσει τη «θεολογία της ακρόασης», να ενδυναμώσει την αντιπροσωπευτικότητα, να στηρίξει (τουλάχιστον) τους τοπικούς επισκόπους και τις ποικίλες πολιτισμικές εκφράσεις των ανά τον κόσμο πιστών, με τον σεβασμό που απαιτείται για τη διαφύλαξη της ενότητας των χριστιανών.
Αναμένεται, με σχετική βεβαιότητα, ότι θα συνεχιστεί η προσπάθεια διαλόγου με την Ορθοδοξία και τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο (στο πνεύμα, όμως, των αποφάσεων της Β΄ Βατικανής Συνόδου). Η επιδίωξη του κοινού Πάσχα, η κοινή μαρτυρία ενώπιον του σύγχρονου ανθρώπου και η συνάντηση πίστης και πολιτισμικής ταυτότητας παραμένουν καθοριστικοί στόχοι, τοποθετημένοι επί της παπικής τράπεζας. Ένας δρόμος δύσκολος, για μια θέση που προσδιορίζεται από ασφυκτικές κανονιστικές ρυθμίσεις.
Ο νέος Πάπας απαιτείται να καταθέσει λόγο προφητικό και απελευθερωτικό, εναντίον της αδικίας, της εκμετάλλευσης, του πολέμου, της ανισότητας φύλου και φυλής. Μία ποιμαντική τοποθέτηση, που θα συνομιλεί με τον πόνο του κόσμου, με την ανησυχία της νεολαίας, και με την αγωνία διαφύλαξης της Δημιουργίας, του μεγάλου οίκου μας, είτε αυτό έχει οικολογική αναφορά, είτε έχει να κάνει με τον κάθε άνθρωπο προσωπικά. Ακολουθώντας, ίσως το πιο επιτυχημένο παράδειγμα, που δεν είναι άλλο από του οικουμενικού πατριάρχη Βαρθολομαίου.
Ο χριστιανικός κόσμος σήμερα διψά για ένα λόγο που να μεταδίδει όχι φόβο, αλλά ελπίδα· όχι εξουσία, αλλά ευαγγελική αυθεντία· όχι αποκλεισμούς, αλλά ανοιχτή μαρτυρία της βασιλείας του Θεού. Επομένως, η χριστιανοσύνη άπασα από τον νέο Πάπα δεν αναμένει μία κοσμική ηγεμονία, αλλά την παρουσία ενός ταπεινού και προφητικού πατέρα, ικανού να συνοδεύσει τον άνθρωπο του 21ου αιώνα μέσα στο φως της Αναστάσεως. Αναλαμβάνει την μεγάλη ευθύνη να οδηγήσει το σώμα στο οποίο ηγείται και με την παγκόσμια εμβέλεια που έχει, να εκτοπίσει τις φωνές της συντήρησης και να υιοθετήσει κυρίως φωνή μεταμόρφωσης, συμφιλίωσης και ελπίδας. Non est pastor qui oves Domini tacere potest videre (δεν είναι ποιμένας εκείνος που μπορεί να βλέπει τα πρόβατα του Κυρίου και να σωπαίνει) επισήμανε ο πάπας Γρηγόριος ο Μέγας (590-604) με έναν λόγο διαχρονικής αξίας.
