Δημοσιεύτηκε στην ψηφιακή εφημερίδα Ipaper
Συνέντευξη στη Μάρθα Λεκκάκου
Η διαχείριση των αποβλήτων αποτελούσε για χρόνια την «αχίλλειο πτέρνα» της χώρας. Με ανεδαφικό εθνικό σχεδιασμό, ιδεολογικές εμμονές, απουσία συγκεκριμένης στοχοθεσίας για επίτευξη χαμηλών ποσοστών ταφής, μόλις 3 Μονάδες Επεξεργασίας Αποβλήτων σε λειτουργία και άλλες 5 υπό κατασκευή το 2019, με προβληματική ανακύκλωση και 65 περιπτώσεις προστίμων για ανεξέλεγκτη ταφή απορριμμάτων, η Ελλάδα δεν βρισκόταν τυχαία στις τελευταίες θέσεις σε ό,τι αφορά τους δείκτες διαχείρισης αποβλήτων μεταξύ των εταίρων της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όλα αυτά μέχρι το 2019, οπότε η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη ξεκίνησε μια τιτάνια προσπάθεια να γυρίσουμε οριστικά σελίδα στη διαχείριση των αποβλήτων μας.
Σήμερα, μετά από σχεδόν 5,5 χρόνια, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Η συστηματική δουλειά που έγινε, με αιχμή του δόρατος τη Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, η οποία επέστρεψε στον φυσικό χώρο της, στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έχει φέρει ορατά και μετρήσιμα αποτελέσματα. Έτσι, ήδη βρίσκονται σε λειτουργία 13 Μονάδες Επεξεργασίας Αποβλήτων, ενώ άλλες 24 είναι σε φάση κατασκευής. Παράλληλα, σε τροχιά υπογραφής είναι οι συμβάσεις για άλλες 7 Μονάδες, ενώ ακόμη 4 εκτιμάται ότι θα αρχίσουν να κατασκευάζονται το 2026. Το σύνολο των διαγωνιστικών διαδικασιών για τις εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων στη χώρα μας θα ολοκληρωθεί με τα 4 έργα ΣΔΙΤ που αφορούν στις υποδομές σε Κω και Κάλυμνο, Σύρο και Μύκονο, Λέσβο και Σάμο και Λαμία και Χαλκίδα.
Ταυτόχρονα, από τις 65 περιπτώσεις προστίμων για τις παράνομες χωματερές που παραλάβαμε, σήμερα έχουν απομείνει 20, από τις οποίες μόνο οι 3 αφορούν λειτουργούσες παράνομες χωματερές. Εκτιμούμε ότι στο αμέσως επόμενο διάστημα και οι υπολειπόμενες περιπτώσεις προστίμων θα αποτελούν πλέον παρελθόν για τη χώρα μας, απαλλάσσοντας τους πολίτες από ένα ακόμη αχρείαστο, αλλά και δυσφημιστικό, οικονομικό βάρος.
Βέβαια, η προσπάθειά μας δεν σταματά εδώ. Απεναντίας, στο πλαίσιο της μεγάλης μεταρρύθμισης στην ανακύκλωση που υλοποιεί η Κυβέρνηση, τον επόμενο χρόνο δρομολογούμε:
- Την εφαρμογή του συστήματος εγγυοδοσίας (DRS) για πλαστικές και μεταλλικές φιάλες. Στόχος είναι, στην πλήρη ανάπτυξή του συστήματος, οι πολίτες να έχουν ένα δίκτυο με 15.000 σημεία σε όλη την Ελλάδα, όπου θα μπορούν εύκολα να επιστρέφουν τα πλαστικά και τα μεταλλικά μπουκαλάκια ποτών ώστε να εισπράττουν το εγγυοδοτικό αντίτιμο των 10 ή 15 λεπτών. Λαμβάνουμε έτσι πίσω καθαρά υλικά, με χαμηλό κόστος διαχείρισης, που δεν το επιβαρύνονται οι πολίτες, ενώ ενισχύουμε ουσιαστικά τα ποσοστά ανακύκλωσης στη χώρα μας.
- Την ανάληψη της συλλογής των ανακυκλώσιμων από τους υπόχρεους παραγωγούς, μέσω ενός νέου επιχειρησιακού σχεδίου, το οποίο θα αυξήσει τους σημερινούς διαθέσιμους πόρους από τα 30 εκατ. ευρώ στα 100 εκατ. ευρώ.
- Την υλοποίηση χωριστής συλλογής βιοαποβλήτων και ανακύκλωσης σε περιοχές κάτω των 10.000 κατοίκων (αφορά σε 90 ορεινούς και νησιωτικούς δήμους).
- Την αναβάθμιση των Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων σε Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης.
- Την ολοκλήρωση των ολιστικών προγραμμάτων ανακύκλωσης για κάθε Φορέα Διαχείρισης Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ). Πρόκειται για σχέδια που θα περιλαμβάνουν τις δράσεις ανακύκλωσης, τις ποσότητες που θα συνεισφέρουν, καθώς και τις πηγές χρηματοδότησης.
- Την ολοκλήρωση των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων.
- Τη θεσμοθέτηση των απαραίτητων διατάξεων για την ενεργειακή αξιοποίηση των υπολειμμάτων των αποβλήτων και στη συνέχεια τη διενέργεια της διαγωνιστικής διαδικασίας.
Κεντρικός μας στόχος είναι το 2030 μόλις το 10% των αποβλήτων να καταλήγει σε ταφή.
Η συνεργασία κράτους, τοπικής αυτοδιοίκησης, επιχειρήσεων και πολιτών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του εγχειρήματος κι αυτό θα επιτευχθεί με τη ριζική αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα απορρίμματά μας. Μόνο συνειδητοποιώντας ότι η αλόγιστη διαχείριση των αποβλήτων μας στοιχίζει ακριβά στην εθνική οικονομία, στην επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά και στον οικογενειακό προϋπολογισμό, θα αντιληφθούμε την ανάγκη υιοθέτησης ενός διαφορετικού μοντέλου λειτουργίας. Πετώντας σκουπίδια για ταφή, πατάμε μαζί τις εργατοώρες και τις κιλοβατώρες που χρειάστηκαν να παραχθούν τα προϊόντα που πετάμε.
Προς συμφέρον όλων μας είναι η αξία της κυκλικής οικονομίας να γίνει αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινότητάς μας, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, καθώς μόνο έτσι η Ελλάδα θα καταλάβει τη θέση που της αξίζει μέσα στον σκληρό -από περιβαλλοντικής άποψης- πυρήνα των ευρωπαϊκών κρατών, που επιθυμούν να διασφαλίσουν βιώσιμο επίπεδο ζωής για τις σημερινές, αλλά και τις επόμενες γενιές.
Σε αυτή την κατεύθυνση η Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Αποβλήτων θα συνεχίσει, στο πλαίσιο του κεντρικού στρατηγικού σχεδιασμού της Κυβέρνησης, να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο πόρο, να υλοποιεί τις απαραίτητες επενδύσεις, και να παρέχει κίνητρα και ευκαιρίες, ώστε ο παραπάνω στόχος να επιτευχθεί όσο το δυνατόν συντομότερα.
