Δημοσιεύτηκε στην ψηφιακή εφημερίδα Ipaper
του Δημήτρη Κυριακόπουλου
Συνεχίζουν την ανηφορική πορεία τους το 2025 οι τιμές των ακινήτων στην Ελλάδα, δείχνοντας, προς το παρόν τουλάχιστον, να μην επηρεάζονται από το κλίμα γεωπολιτικής αστάθειας.
Είναι χαρακτηριστικό, ότι στην έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα, τονίζεται ότι: «Οι προσδοκίες για την ελληνική αγορά ακινήτων για το πρώτο εξάμηνο του 2025 παραμένουν θετικές, αν και ελαφρά πιο συγκρατημένες σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο, για την πλειονότητα των επαγγελματικών χρήσεων».
Πάντως, ο Γιάννης Στουρνάρας επισημαίνει: «Οι υφιστάμενες επισφάλειες σχετίζονται με τη γεωπολιτική αστάθεια, τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο, το υψηλό κόστος κατασκευής παρά τη σχετική υποχώρηση του πληθωρισμού, αλλά και τις πρόσφατες εξελίξεις και την αναμονή περαιτέρω μεταβολών στη νομοθεσία που διέπει την κατασκευή και ανάπτυξη νέων ακινήτων».
Ανέβηκαν οι τιμές και το πρώτο τρίμηνο του 2025
Σύμφωνα, με τα στοιχεία της πλατφόρμας Spitogatos, με αισθητές αυξήσεις στις τιμές πώλησης και ενοικίασης ακινήτων σε όλη την επικράτεια ολοκληρώθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2025. Συγκεκριμένα, η μέση ζητούμενη τιμή πώλησης κατοικιών κατέγραψε αύξηση 8,8% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024, ενώ σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2024 σημείωσε μικρή άνοδο 3,1%. Αντίστοιχα, οι μέσες ζητούμενες τιμές ενοικίασης κατοικιών παρουσίασαν ετήσια αύξηση 6,7%, ενώ σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο αυξήθηκαν κατά 3,7%.
Τα Νότια Προάστια της Αττικής συνεχίζουν να βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης ως η ακριβότερη περιοχή για αγορά κατοικίας κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025. Στη δεύτερη θέση βρίσκονται οι Κυκλάδες, συνεχίζοντας να προσελκύουν έντονο ενδιαφέρον από εγχώριους και διεθνείς αγοραστές. Ακολουθούν τα Βόρεια Προάστια της Αθήνας, γνωστά για το πράσινο και την υψηλή ποιότητα ζωής που προσφέρουν, καθώς και ο Νομός Λευκάδας. Τo top 5 συμπληρώνει ένας από τους δημοφιλέστερους προορισμούς της Κρήτης, τα Χανιά, με μέση ζητούμενη τιμή 2.636 €/τ.μ.
Σε ό,τι αφορά την ενοικίαση κατοικιών, οι Κυκλάδες παίρνουν την πρωτιά των πιο ακριβών περιοχών της χώρας με μέση ζητούμενη τιμή στα 14,2 €/τ.μ. Ακολουθούν τα Νότια και τα Βόρεια Προάστια της Αθήνας, το Κέντρο της Αθήνας και ο Πειραιάς. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Χαλκιδική συνεχίζει να έχει από τις υψηλότερες μέσες ζητούμενες τιμές ενοικίασης σε όλη τη χώρα και το πρώτο τρίμηνο του 2025, γεγονός που οφείλεται στην εκτεταμένη τουριστική περίοδο και την πληθώρα επιλογών βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Δομικά προβλήματα στην προσφορά κατοικιών
Σύμφωνα με τα στοιχεία εκτιμήσεων. που συνέλεξε η Τράπεζα της Ελλάδος από τα πιστωτικά ιδρύματα, το 2024 στην αγορά κατοικιών σε επίπεδο χώρας καταγράφηκε αύξηση των τιμών, με τις τιμές των διαμερισμάτων να ενισχύονται κατά 8,7% σε ετήσια βάση, έναντι σημαντικής αύξησης κατά 13,9% το 2023 και 11,9% το 2022. Ωστόσο, το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών αυξήθηκε με βραδύτερο ρυθμό: 8,1% το 2023 και 5,6% το 2024.
Όπως σημειώνεται σε μελέτη της Αlpha Bank για το στεγαστικό ζήτημα, ο δείκτης τιμής κατοικίας προς εισόδημα παραμένει πάνω από τον μακροχρόνιο μέσο όρο, υποδεικνύοντας αυξανόμενες πιέσεις στην προσβασιμότητα.
Όσον αφορά τα δομικά προβλήματα της προσφοράς κατοικιών, στην ίδια μελέτη επισημαίνονται:
- Γήρανση του αποθέματος: Το 64% των κατοικιών είναι άνω των 30 ετών. Η ανακαίνιση είναι συχνά οικονομικά ανέφικτη ή καθυστερεί.
- Υψηλό κόστος κατασκευής: Η αύξηση των τιμών υλικών και ενέργειας (ιδίως το 2022) αύξησε το συνολικό κόστος ανέγερσης νέων κατοικιών.
- Περιορισμένη κατασκευαστική δραστηριότητα (2010–2020): Η κρίση μείωσε δραστικά τις νέες οικοδομές. Αν και οι οικοδομικές άδειες αυξάνονται από το 2016, η προσφορά δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
- Βραχυχρόνιες μισθώσεις: Πολλές κατοικίες αποσύρονται από τη μακροχρόνια ενοικίαση, ιδίως σε τουριστικές περιοχές όπως το Νότιο Αιγαίο και η Κρήτη, οδηγώντας σε αύξηση των ενοικίων.
- Κενές κατοικίες: Υπάρχουν περίπου 794.000 κενές κατοικίες στην Ελλάδα, κυρίως σε αστικά κέντρα. Η αξιοποίησή τους αποτελεί πιθανή λύση στο πρόβλημα προσφοράς.
Ανάγκη εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού
Από την πλευρά του, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γ. Στουρνάρας, σημειώνει για το στεγαστικό πρόβλημα:
«Η αύξηση των τιμών των κατοικιών, με υψηλούς ρυθμούς, τα τελευταία έτη έχει αρνητική επίδραση στην οικονομική προσιτότητα της κατοικίας για τα νοικοκυριά μεσαίων και χαμηλότερων εισοδημάτων. Η ενεργοποίηση του Προγράμματος “Σπίτι μου ΙΙ”, αν και εξασφαλίζει πρόσβαση σε κατοικία σε ευάλωτα νοικοκυριά, ενισχύει περαιτέρω τη ζήτηση για παλαιότερα ακίνητα που εμπίπτουν στις προδιαγραφές του προγράμματος.
Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση του περιορισμού της επενδυτικής ζήτησης σε συγκεκριμένες θέσεις, μέσω των πιο πρόσφατων αυστηρότερων πλαισίων για τη βραχυχρόνια μίσθωση και την Golden Visa, στοχεύουν στην απελευθέρωση στεγαστικού αποθέματος για χρήση πρώτης κατοικίας.
Ωστόσο, διαχρονικά ζητήματα γραφειοκρατίας στις μεταβιβάσεις και συχνών μεταβολών στο νομοθετικό και φορολογικό πλαίσιο εξακολουθούν να επηρεάζουν την ελκυστικότητα των νέων έργων ανάπτυξης, περιορίζοντας εν τέλει την εισροή σύγχρονων ακινήτων στην αγορά.
Η επίλυση του στεγαστικού προβλήματος απαιτεί περαιτέρω παρεμβάσεις προς την κατεύθυνση της απλοποίησης και επιτάχυνσης των διαδικασιών που σχετίζονται με τις αγοραπωλησίες και την ανάπτυξη ακινήτων, αλλά και λύσεις οι οποίες, μέσα από έναν εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό, θα στοχεύουν στην οικονομική και επιχειρηματική ενίσχυση της περιφέρειας, στην αποσυμφόρηση των μητροπολιτικών κέντρων και στη διασφάλιση καλύτερης διασποράς της ζήτησης για κατοικία στο σύνολο της χώρας».
