Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Today Press
Σε κάθε εθνική επέτειο η γαλανόλευκη κυματίζει υπερήφανα σε ολόκληρη τη χώρα. Και αν ορισμένοι μπορεί να αντιλαμβάνονται τη σημαία απλώς ως κομμάτι ύφασμα, στην πραγματικότητα η αξία της υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια του υλικού. Αντανακλά την ιστορία και το πνεύμα του έθνους, αναδεικνύεται ως σύμβολο ταυτότητας, ενότητας και ανεξαρτησίας.
Πέραν του συμβολισμού, όμως, η σημαία εκφράζει και μια συλλογική συνείδηση. Κάθε φορά που ανυψώνεται, φέρνει μαζί της το βάρος της ιστορίας και των θυσιών που έγιναν για την ελευθερία και την ανεξαρτησία. Σε κάθε αντίξοο περιστατικό, η παρουσία της σημαίας ενισχύει το πνεύμα αντίστασης και αλληλεγγύης. Με οδηγό τη σημαία, η εθνική επέτειος δεν αποτελεί μοναχά μια ευκαιρία για γιορτή, αλλά την κατάλληλη ευκαιρία ανανέωσης της υπόσχεσης προς τις αξίες και την κληρονομιά του παρελθόντος.
Οι τέχνες του νήματος αφηγούνται την ιστορία των Ελληνικών λαβάρων. Σε μια διαχρονική περιήγηση στον κόσμο των συμβολικών πανιών μας προσκαλεί η Μαιρηλί Χαραμή με την έκθεσή της: ΣΗΜΑΙΕΣ ΜΑΣ, πανιά περίλαμπρα, σημάδια ιστορικά.
Πρόκειται για 50 περίπου αναπαραστάσεις λαβάρων που εμφανίζονται στον Ελλαδικό χώρο, από την αρχαιότητα μέχρι τις αρχές του 1822, όταν δηλαδή καθιερώθηκε πλέον η ενιαία Γαλανόλευκη σημαία μας.
Επίσημα, λάβαρα, φλάμουλες, παντιέρες, θυρεοί, μπαϊράκια, φλάμπουρες, σημαίες.
Ποικίλες ονομασίες για το ίδιο πράγμα. Ένα κομμάτι ύφασμα, ένα αντικείμενο καθημερινότητας, που σε έντονες ιστορικές στιγμές, με τρόπο θαυμαστό, ενσωματώνει συλλογικό όραμα και ταυτότητα. Ένα ταπεινό πανάκι που καθαγιάζεται από συλλογικές ανάγκες τόσο ισχυρές, ώστε η υπεράσπισή του να αξίζει τη θυσία της ίδιας της ζωής.
Η δημιουργός τους, Μαιρηλί Χαραμή ασχολείται με τις τέχνες του νήματος: Υφαντική, κέντημα, ράψιμο, σύνθεση με υφάσματα, φυτικές βαφές. Το καλοκαίρι του 2020 μαθαίνει πως οι αυθεντικές σημαίες της Επανάστασης που εκτίθενται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, δεν επιτρέπεται για λόγους ασφαλείας να βγουν από τις προθήκες και να ταξιδέψουν. Θέλοντας να μνημονεύσει με το δικό της τρόπο την επέτειο των 200 ετών, της γεννιέται η ιδέα να προσπαθήσει να αναπαραστήσει όσο πιο πιστά γίνεται συμβολικά πανιά του Έθνους μας. Πανιά ιστορικά που σώζονται σε μουσεία, πανιά που συναντούμε σε γραπτές πηγές, αλλά και πανιά που θρυλείται πως κάποτε υπήρξαν.
Μια συλλογή που να μπορεί να ταξιδεύει αφιλοκερδώς όπου την προσκαλούν και να προσεγγίζει ανθρώπους που δεν είναι εύκολο να έρθουν στην Αθήνα για να θαυμάσουν τις πρωτότυπες.
Για να φτιάξει τα έργα, χρησιμοποίησε λινά υφάσματα. Βούτηξε τα χέρια της σε καζάνια με ξεχασμένες φυτικές βαφές Κέντησε, επιχρωμάτισε και έραψε αποκλειστικά στο χέρι με τεχνικές του παρελθόντος. Χρονοβόρες διαδικασίες σε αναζήτηση της πιο πιστής απόχρωσης, της πιο πειστικής υφής.
Η δουλειά αυτή ολοκληρώθηκε σε διάστημα ενός έτους υποχρεωτικού εγκλεισμού λόγω covid-19, από τον Σεπτέμβρη 2020 μέχρι τον Οκτώβρη 2021.
Όσοι επισκέπτονται την έκθεση μένουν έκπληκτοι από την ποικιλία των συμβόλων και των λαβάρων. Κάθε ένα διηγείται κάτι διαφορετικό.
Τι ήταν οι Φοινικίδες; Ποιοι ήταν οι Σπαχήδες και τι μας θυμίζει το λάβαρό τους; Πώς να ήταν το μπαϊράκι του Λάμπρου Κατσώνη; Γιατί το χωριό Σαλτίκιοϊ στον Έβρο μετονομάστηκε σε Λάβαρα; Ποια σημαία έγραφε “Α Σύνταγμα Πεζικό”; Πολέμησαν Κύπριοι στην Επανάσταση; Υπάρχει σημαία της χαράς, ή μόνο του πολέμου; Η Γαλανόλευκη ήταν πρωτοποριακή ιδέα του Μαυροκορδάτου, ή μήπως αντανάκλαση συμβολικών πανιών του παρελθόντος;
Η Μαιρηλί Χαραμή μας προσκαλεί περπατήσουμε μαζί σε χρόνους παλιούς. Βελονιά τη βελονιά να αφουγκραστούμε ανάσες, τραγούδια, αγωνίες. Ανώνυμες μικρές στιγμές ιστορίας που διαφεύγουν της επίσημης ιστορίας.
Μια έκθεση διαφορετική που αντιλαμβάνεται τις σημαίες μας ως έκφραση υψηλής λαϊκής τέχνης και εστιάζει στους συμβολισμούς της.
*Η έκθεση παρουσιάζεται στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων (Βας. Σοφίας, Πάρκο Ελευθερίας), κάθε Τρίτη έως Παρασκευή 11:00-19:00 και κάθε Σαββατοκύριακο 10:00-15:00. Συνδιοργανώνεται με τον ΟΠΑΝΔΑ. Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.
