Η δυναμική των πολυμερών συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο διατηρείται με εναλλακτικά σενάρια, καθώς οι τελευταίες εξελίξεις έτειναν σε υποβάθμιση του EastMed με παράκαμψη της Τουρκίας.

Φυσικά, τα σενάρια αυτά προτάσσονται και για λόγους εσωτερικής πολιτικής διαχείρισης μιας και ως φαίνεται ένα πλάνο πάνω στον οποίο είχε επενδύσει πολλά σε γεωπολιτικό επίπεδο ο άξονας Αθηνών – Λευκωσίας ατονεί.

«Πρέπει να βρούμε τρόπους που να είναι βιώσιμοι» σημειώνει στο Βήμα της Κυριακής ο Άμος Χοκστάιν, ειδικός σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για θέματα πολιτικής που αφορούν την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, που ως παλιός γνώριμος από την περίοδο Ομπάμα, έχει ειδικό ρόλο για τις εξελίξεις στην περιοχή.

Ο αμερικανός διπλωμάτης, που από την πρώτη στιγμή είχε εκφράσει τον προβληματισμό του για τη δυνατότητα υλοποίησης του εγχειρήματος του EastΜed, τονίζει στο Βήμα ότι η αμερικανική πλευρά είναι το ίδιο υποστηρικτική για την ενεργειακή διασύνδεση, «τόσο εντός της Ανατολικής Μεσογείου, όσο και της περιοχής με την Ευρώπη. Απλά πιστεύουμε ότι πρέπει να είμαστε ρεαλιστές σχετικά με το πού πηγαίνει ο κόσμος.»

Επίσης, σημειώνει, ότι θα πρέπει να εξεταστούν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, «διότι έτσι οι ανακαλύψεις φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως η αρχική πηγή παροχής ηλεκτρικής ενέργειας από την περιοχή προς την Ευρώπη.

Καθώς αυξάνουμε την εξάρτησή μας από την ανανεώσιμη ενέργεια, αυτές οι διασυνδέσεις μπορούν να μεταφέρουν ανανεώσιμη ενέργεια προς την Ευρώπη.

Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις είναι ουδέτερες από τη χρήση καυσίμων. Δεν έχει σημασία αν η ενέργεια παράγεται από αέριο η από ανανεώσιμες πηγές.

Ένας αγωγός θα διέτρεχε τον κίνδυνο να μετατραπεί σε απομονωμένο περιουσιακό στοιχείο (stranded asset), ειδικά σε μια περιοχή με τόσες μέρες ηλιοφάνειας.

Αυτό που συζητούμε με τις κυβερνήσεις της περιοχής είναι η θέση μας ότι θα ήταν καλύτερο να δούμε ότι οι καιροί αλλάζουν στην ενέργεια και να εστιάσουμε την προσοχή μας στην ηλεκτρική διασύνδεση και όχι στη διασύνδεση με αγωγό φυσικού αερίου.

Η θέση της Ελλάδας

Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη Πέμπτη, στη συνέντευξή του στον Αντ1 ο Πρωθυπουργός αναφερόμενος στον EastΜed και σχολιάζοντας το γνωστό  non paper από την αμερικανική πλευρά που παραπέμπει σε αλλαγή ρότας της υπερδύναμης σε σχέση τη σχεδιαζόμενη όδευση υποβάθμισε το γεγονός και τόνισε:

Ο αγωγός είναι ένα «από τα αρκετά έργα τα οποία συζητούνται αυτή την εποχή προκειμένου η Ελλάδα να καταστεί διαμετακομιστικός κόμβος ενέργειας από την ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη. Περιβάλλεται από ένα διακρατικό κέλυφος, πλην όμως είναι ένα επιχειρηματικό έργο και τελικά η αγορά η ίδια θα κρίνει αν το έργο αυτό μπορεί να είναι βιώσιμο.

Θέλω να θυμίσω ότι ταυτόχρονα με τη συζήτηση για τον EastMed προχωρούν πολύ σημαντικές συζητήσεις για τη μεταφορά φυσικού αερίου σε υγροποιημένη μορφή από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα. Αυτό είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε θεωρητικά να ξεκινήσει άμεσα. Θέλω να θυμίσω ότι ένα μεγάλο κομμάτι του παγκόσμιου στόλου των LNG πλοίων είναι ελληνόκτητος, άρα υπάρχει και ελληνικό ενδιαφέρον από αυτής της πλευράς.

Ταυτόχρονα συζητάμε κι ένα εξαιρετικά σημαντικό project το οποίο μακροπρόθεσμα έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία και το οποίο ανοιχτά στηρίζεται και από την Ευρώπη και από την Αμερική και αναφέρομαι στην ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου. Να παράγεται δηλαδή φθηνή ενέργεια από τον ήλιο στην Αίγυπτο και να εξάγεται στην Ελλάδα και από την Ελλάδα προς την Ευρώπη.

Σε αυτό το καλώδιο αποδίδω εξαιρετικά μεγάλη σημασία, γιατί αυτό το καλώδιο θα έρθει και θα πατήσει ακριβώς πάνω στην ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία. Άρα δεν τίθεται κανένα απολύτως ζήτημα γεωπολιτικής αμφισβήτησης αυτής της πρωτοβουλίας.»

Η Κύπρος

«Εάν αυτό το πρόγραμμα είναι πρακτικά εφικτό να υλοποιηθεί, μπορούν να αντιμετωπιστούν οι μεγάλες γεωλογικές απαιτήσεις και είναι ταυτόχρονα και οικονομικά βιώσιμο, υπάρχει η πολιτική βούληση υλοποίησής του», αναφέρει σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» ο Νίκος Αναστασιάδης, κληθείς να σχολιάσει τις τελευταίες τοποθετήσεις των ΗΠΑ, ότι ο EastΜed δεν είναι βιώσιμη και αποτελεσματική λύση. Ξεκαθαρίζει πως αν το σχέδιο δεν είναι εφικτό, ο ίδιος και οι συνεργάτες του είναι έτοιμοι να εξετάσουν υπαλλακτικές επιλογές, οι οποίες δεν θα πλήττουν τα συμφέροντα οποιουδήποτε.

«Εάν το σχέδιο αυτό δεν είναι εφικτό, τότε είμαστε έτοιμοι με τους συνεργάτες μας να εξετάσουμε άλλες υπαλλακτικές επιλογές. Σε κάθε περίπτωση η μελέτη και άλλων επιλογών δεν θεωρώ ότι πλήττει τα συμφέροντα οποιουδήποτε από εμάς, φτάνει βεβαίως η λύση που θα επιλεγεί να σέβεται το διεθνές δίκαιο, κάτι το οποίο για όλους τους εμπλεκομένους είναι εκ των ων ουκ άνευ. Αυτή εξαρχής ήταν η θέση μας και αυτή παραμένει. Προσθέτω εδώ ότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει υιοθετήσει το έργο αυτό ως «κοινού ενδιαφέροντος», και έχει επενδύσει στις μελέτες που το αφορούν. Την ίδια ώρα, να σας υπενθυμίσω ότι η Ε.Ε. μόλις πρόσφατα έχει αναγνωρίσει το φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο προς την ενεργειακή πράσινη μετάβαση» τόνισε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και προσέθεσε : «Οι τριμερείς συναντήσεις δεν έγιναν για να κατασκευαστεί ο EastMed. Γι’ αυτό άλλωστε και ανάλογες συναντήσεις έχουμε με όλες τις χώρες της περιοχής και του Αραβικού Κόλπου. Παρακολουθώ διάφορες αντιδράσεις και σχόλια και επισημαίνω ότι ο αγωγός αυτός είναι ένα μόνο μέρος των όσων αφορά η συνεργασία μας με τις χώρες της περιοχής και εν προκειμένω με την Ελλάδα και το Ισραήλ. Η συνεργασία αυτή εκτείνεται σε δεκάδες άλλους τομείς –οικονομία, επενδύσεις, τουρισμός, πράσινη ανάπτυξη, άμυνα, ασφάλεια κ.λπ.– και σε κάθε περίπτωση η πορεία του συγκεκριμένου προγράμματος δεν θα αλλάξει τις σχέσεις αυτές και το εύρος της στρατηγικής συνεργασίας που έχουμε αναπτύξει.»