της Αναστασίας Βασιλικής Γκολέμη 

Ανάγκη δημιουργίας e-μέσων για τη διενέργεια συναλλαγών

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εξετάζει την έκδοση ψηφιακού ευρώ. Αφορμή στάθηκε ο περιορισμός της αυξανόμενης χρήσης των κρυπτονομισμάτων, που εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για τους καταναλωτές.

Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας ανέφερε:

«Τα κρυπτονομίσματα είναι κερδοσκοπικά προϊόντα χωρίς καμιά απολύτως κοινωνική ή συναλλακτική χρησιμότητα. Μέσω των αλγορίθμων που χρησιμοποιούνται για να γίνονται οι απαιτούμενες για τη λειτουργία τους ταυτοποιήσεις, καταναλίσκουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας, σε αντίθεση με τις προσπάθειες όλων των κρατών και κυβερνήσεων σήμερα για εξοικονόμηση ενέργειας».

Στον αντίποδα, υπογραμμίζει ο κ. Στουρνάρας:

«Τα ψηφιακά νομίσματα που ετοιμάζουν οι κεντρικές τράπεζες λειτουργούν τελείως διαφορετικά, ενώ ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες».

Τα ψηφιακά νομίσματα συνδυάζουν την αποδοτικότητα ενός ηλεκτρονικού μέσου πληρωμών με την ασφάλεια του χρήματος μιας κεντρικής τράπεζας. Ταυτόχρονα, βοηθούν στην αντιμετώπιση καταστάσεων στις οποίες οι άνθρωποι δεν επιθυμούν πλέον να χρησιμοποιούν μετρητά και διασφαλίζουν την προστασία των προσωπικών δεδομένων, που αποτελεί για τις νομισματικές αρχές βασική προτεραιότητα, καθώς συμβάλλει στη διατήρηση της εμπιστοσύνης στις πληρωμές.

Αυξημένη χρησιμοποίηση

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι η αυξημένη χρησιμοποίηση κρυπτονομισμάτων ενέχει σημαντικούς κινδύνους που συνδέονται με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής, την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς και την προστασία επενδυτών και καταναλωτών.

Για τη μείωση των παραπάνω κινδύνων, τα τελευταία χρόνια έχουν κυκλοφορήσει σταθερά κρυπτονομίσματα που βασίζονται στην αξία των εξασφαλίσεων που τα συνοδεύουν. Ωστόσο και αυτά δεν καλύπτουν τις αναγκαίες προδιαγραφές. Για παράδειγμα, αν δεν παρέχουν πλήρη κάλυψη, ενδέχεται να δημιουργηθούν συνθήκες βεβιασμένων πωλήσεων οι οποίες θα συμπιέσουν τις τιμές (fire sales), με προφανείς αρνητικές επιπτώσεις στους κατόχους τους.

Ακόμα όμως κι αν η κάλυψη είναι πλήρης, αυξημένη ζήτηση σταθερών κρυπτονομισμάτων θα συνεπάγεται αύξηση και στη ζήτηση των περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν το κάλυμμα, οδηγώντας σε άνοδο των τιμών και μείωση των αποδόσεων. Ετσι, σε ένα περιβάλλον αρνητικών αποδόσεων, για ορισμένα περιουσιακά στοιχεία που χαρακτηρίζονται ασφαλή, γρήγορα η κάλυψη θα μειωθεί σε ποσοστό κάτω του 100%.

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τα σταθερά κρυπτονομίσματα δεν μπορούν να επωφεληθούν από τον θεσμό του δανειστή έσχατης προσφυγής, καθώς είναι αμφίβολο αν σε περιόδους διαταραχών ο «οιονεί» εκδότης έχει τη δυνατότητα και τη θέληση να στηρίξει το νόμισμα. Εξάλλου, σε καμία περίπτωση δεν απολαμβάνουν τα προνόμια του θεσμού της εγγύησης των καταθέσεων.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν ανακοινώσει ότι δεν θα πρέπει να τεθεί σε λειτουργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση κανένας μηχανισμός παγκόσμιου σταθερού κρυπτονομίσματος, τουλάχιστον έως ότου εντοπιστούν και αντιμετωπιστούν επαρκώς οι νομικές, κανονιστικές και εποπτικές προκλήσεις.

Η ΕΚΤ, από την άλλη πλευρά, αν και θεωρεί ότι οι νέες τεχνολογίες μπορεί να πληρούν θεωρητικά τις προϋποθέσεις ενίσχυσης της διαφάνειας και της λογοδοσίας στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, χαρακτηρίζει αναγκαίο τον προσεκτικό χειρισμό στην αντιμετώπισή τους, καθώς εγκυμονούν σημαντικοί κίνδυνοι.

Κρυπτονομίσματα

Σε πρόσφατη έκθεσή της υποστηρίζει ότι για τα σταθερά κρυπτονομίσματα, για τα οποία έχουν επιδείξει αυξημένο ενδιαφέρον πολύ μεγάλες επιχειρήσεις τεχνολογίας, απαιτείται συντονισμένη δράση ώστε να αποσαφηνιστεί το νομικό καθεστώς λειτουργίας τους και να αντιμετωπιστούν με δέουσα επιμέλεια οι κίνδυνοι και οι ανησυχίες.

Η λειτουργία τους, σύμφωνα με την Ευρωτράπεζα, πρέπει να υπόκειται σε σαφή και αναλογικά πλαίσια κανονιστικών ρυθμίσεων και εποπτείας, τα οποία να βασίζονται σε δεδομένα που καλύπτουν όλο το εύρος των σταθερών κρυπτονομισμάτων.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι συζητήσεις για ψηφιακά νομίσματα από τις κεντρικές τράπεζες, καθώς και για βελτιώσεις των συστημάτων πληρωμών προκειμένου να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες της αγοράς και των καταναλωτών για γρήγορες, αποδοτικές και ανέξοδες πληρωμές ιδίως διασυνοριακές.