της Αναστασίας Βασιλικής Γκολέμη

Στα ύψη το ελληνικό χρέος

Σε ιλιγγιώδες ύψος αναμένεται να παραμείνει το ελληνικό χρέος για τα επόμενα χρόνια, κάτι το οποίο προκαλεί τεράστια ανησυχία για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σε έκθεσή του που δόθηκε στη δημοσιότητα προβλέπει τη μείωση του δημόσιου χρέους από φέτος και επιστροφή της Ελλάδας στα πρωτογενή πλεονάσματα από το 2023.

Σύμφωνα με την έκθεση Fiscal Monitor του Ταμείου, η Ελλάδα αναμένεται να καταγράψει πρωτογενές έλλειμμα 7,3% του ΑΕΠ, το οποίο περιορίζεται σε 1,3% το 2022. Αφού ανέλθει στο 0,2% το 2023, το πλεόνασμα ανεβαίνει σε 0,6% του ΑΕΠ το 2024, σε 1% το 2025 και 1,5% το 2026. Παράλληλα, φέτος αναμένεται να ξεκινήσει η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους που πέρυσι, κατά τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, ανήλθε στο 211,2% του ΑΕΠ. Υπολογίζεται φέτος να περιοριστεί στο 206,7% και θα μειωθεί κάτω από το όριο του 200% του ΑΕΠ (199,4%) το 2023.

Η αποκλιμάκωση στη συνέχεια αναμένεται θα έχει ως εξής: 192,4% το 2023, 188,2% το 2024, 184% του ΑΕΠ το 2025 και 179,6% το 2026.

Πού βασίζεται η δημοσιονομική προσαρμογή

Η δημοσιονομική προσαρμογή θα στηριχθεί περισσότερο στη μείωση των δημοσίων δαπανών, οι οποίες προβλέπεται να μειωθούν από το 60,7% του ΑΕΠ το 2020 στο 59% φέτος και στο 52,4% το 2022 και να συνεχίσουν να υποχωρούν τα επόμενα χρόνια για να φθάσουν το 48,3% το 2026.

Τα έσοδα του δημοσίου προβλέπεται να μειωθούν ελαφρά το 2022 και το 2023 στο 48,1% του ΑΕΠ από 48,8% φέτος και να υποχωρήσουν στη συνέχεια σταδιακά στο 46,8% το 2026.

Το χρέος της γενικής κυβέρνησης κορυφώθηκε, σύμφωνα με το ΔΝΤ, το 2020 στο 211,2% του ΑΕΠ, ενώ προβλέπεται να υποχωρήσει φέτος στο 206,7% και να συνεχίσει να αποκλιμακώνεται στη συνέχεια για να υποχωρήσει το 2026 στο 179,6%.

Την ίδια ώρα, η Ελλάδα εμφανίζει σταθερά κατά την τριετία 2020 – 2022 το πιο επιβαρυμένο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μαζί με την Κύπρο όχι μόνο στην Ευρωζώνη ή την Ε.Ε. αλλά και σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, ενώ παράλληλα ως ποσοστό επί του ΑΕΠ το έλλειμμα της Ελλάδας είναι από τα 10 υψηλότερα στον κόσμο μαζί με μια ομάδα κυρίως αφρικανικών, αλλά και λίγων ασιατικών χωρών.

Ελλείμματα μέχρι και το 2026 βλέπει για την Ελλάδα το ΔΝΤ

Απαισιόδοξο για την ταχύτητα της δημοσιονομικής προσαρμογής της Ελλάδας για την επόμενη πενταετία, εμφανίζεται το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην έκθεσή του, με εξαίρεση το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, το οποίο αναμένει να αποκλιμακωθεί κοντά στο 180% ως το 2026.

Σε ό,τι αφορά το δημοσιονομικό έλλειμμα, προβλέπει ότι από το 10,3%% του ΑΕΠ που αναμένεται να φτάσει φέτος, θα αποκλιμακωθεί στο 4,3% του ΑΕΠ το 2022, στο 2,8% του ΑΕΠ το 2023 και θα συνεχίσει να μειώνεται με βραδύτερους ρυθμούς στο 2,4% του ΑΕΠ το 2024, στο 2% του ΑΕΠ το 2025 και το 1,6% το 2026.

Οι προβλέψεις έχουν απόκλιση από αυτές του ΥΠΟΙΚ, αφού στο προσχέδιο του προϋπολογισμού προβλέπεται από το 10% του ΑΕΠ για φέτος, να μειωθεί στο 3,3% του ΑΕΠ το 2022. ΟΙ διαφορές ΔΝΤ – ΥΠΟΙΚ γίνονται μεγαλύτερες από το 2023 και μετά.

Στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2022-2025, προβλέπεται ότι το 2023 το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται με ταχείς ρυθμούς, φτάνοντας το 0,5% του ΑΕΠ, ενώ για το 2024 αναμένεται δημοσιονομικό πλεόνασμα 0,5% του ΑΕΠ, το οποίο θα αυξηθεί στο 1,4% του ΑΕΠ το 2025 όπου και σταματά χρονικά η πρόβλεψη.

Σημαντικές είναι οι διαφορές των προβλέψεων του Ταμείου σε σχέση με αυτές του ΥΠΟΙΚ και για την εξέλιξη του πρωτογενούς ισοζυγίου από το 2023 και μετά. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το φετινό έλλειμμα του 7,3% του ΑΕΠ θα μειωθεί το 2022 στο 1,3% του ΑΕΠ .

Για τα δύο αυτά έτη ταυτίζεται σχεδόν με τις προβλέψεις του ΥΠΟΙΚ που περιμένει το πρωτογενές έλλειμμα από το 7,4% του ΑΕΠ να μειωθεί στο 1,1% του ΑΕΠ το 2022.

Για το 2023, το Ταμείο προβλέπει οριακό πλεόνασμα της τάξης του 0,2% του ΑΕΠ το οποίο θα αυξηθεί στο 0,6% του ΑΕΠ το 2024, στο 1% του ΑΕΠ το 2025 και στο 1,5% του ΑΕΠ το 2026. Το ΜΠΔΣ 2022-2025 προβλέπει ότι το 2023 θα έχουμε πρωτογενές πλεόνασμα 2% του ΑΕΠ, το 2024 2,7% του ΑΕΠ και το 2025 3,7% του ΑΕΠ.

Το ΑΕΠ φέτος

Αν και δεν υπάρχει πλήρης αντιστοίχιση των προβλέψεων ΥΠΟΙΚ-ΔΝΤ ως το 2026, η διαφορά των προβλέψεων μέχρι και το 2025 που υπάρχουν επίσημα δημοσιευμένα στοιχεία του ΥΠΟΙΚ οφείλεται κυρίως στην περισσότερο απαισιόδοξη πρόβλεψη του Ταμείου, για την εξέλιξη του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας από το 2023.

Τα δημόσια έσοδα με βάση τις προβλέψεις του ΔΝΤ δεν θα εισπράξουν την ανάκαμψη της οικονομίας και θα βαίνουν μειούμενα ως ποσοστό του ΑΕΠ μέχρι και το 2026.

Συγκεκριμένα από το 48,8% του ΑΕΠ φέτος, θα μειωθούν στο 48,1% το 2022 όπου θα παραμείνουν και στο 2023. Στη συνέχεια, θα μειωθούν οριακά στο 47,8% του ΑΕΠ το 2024, στο 47,2% το 2025 και στο 46,8% του ΑΕΠ το 2026.

Οι δημόσιες δαπάνες, σύμφωνα με το ΔΝΤ, από το 59% του ΑΕΠ που αναμένεται να φτάσουν φέτος με τη συνδρομή και των μέτρων στήριξης ύψους 16,7 δισ., θα μειωθούν στο 54,4% του ΑΕΠ το 2022 (λόγω απόσυρσης μεγάλου μέρους των μέτρων στήριξης) και θα συνεχίσουν να μειώνονται με αργό ρυθμό, στο 50,9% το 2023, στο 50,2% του ΑΕΠ το 2024, στο 49,1% το 2025 και στο 48,3% του ΑΕΠ το 2026.

Το χρέος

Σχετικά με το μέγεθος του χρέους, οι προβλέψεις του ΔΝΤ μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο ως ενδεικτικές μιας τάσης, χωρίς να μπορεί να γίνει απόλυτη σύγκριση.

Με τον όρο μεικτό χρέος που χρησιμοποιεί η έκθεση, το Ταμείο προσθέτει ότι στο χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προστίθενται και οι τόκοι για το χρέος του επίσημου τομέα (EFSF-ESM διμερές δάνειο), οι οποίοι βρίσκονται σε αναστολή πληρωμής.

Πάντως ως τάση, με βάση τις προβλέψεις του ΔΝΤ, το μεικτό χρέος έχει σταθερή καθοδική πορεία από φέτος μέχρι και το 2026. Το συγκεκριμένο μέγεθος από το 206,7% που αναμένεται να φτάσει φέτος, θα μειωθεί στο 199,4% το 2022, στο 192,4 % το 2023, στο 188,2% το 2024, στο 184% το 2025 και στο 179,6% το 2026.