της Αναστασίας Βασιλικής Γκολέμη

Δύσκολος μήνας ο Οκτώβρης

Αξιολογήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη με επίκεντρο την ελληνική οικονομία μέσα στον Οκτώβρη. Ο μήνας αυτός προοιωνίζει μία βαριά ατζέντα με δύο μέτωπα για το οικονομικό επιτελείο.

  1. Το ένα σκέλος αφορά την πορεία υλοποίησης των πρώτων 15 οροσήμων που έχουν τεθεί στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης ενώ
  2. το δεύτερο την 12η αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας που βρίσκεται σε καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας.

Ο νυν αρμόδιος για την εποπτεία του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και αναπληρωτής γενικός διευθυντής της διεύθυνσης Οικονομικών Υποθέσεων της Κομισιόν Ντέκλαν Κοστέλο βρίσκεται στην Αθήνα για διαβουλεύσεις που συνδέονται με την δόση των 3,5 δισ. ευρώ του Ελλάδα 2.0. Σύμφωνα με πληροφορίες αναμένεται εντός της εβδομάδας, η δημοσίευση του νέου πακέτου έργων δράσεων.

Στη σειρά επαφών που έχει ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της διεύθυνσης Οικονομικών Υποθέσεων της Κομισιόν με εκπροσώπους της ελληνικής πλευράς και με τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό Θεόδωρο Σκυλακάκη ενδεχομένως να μπει στο τραπέζι και το θέμα της πορείας της χώρας και το πεδίο των μεταρρυθμίσεων.

Η Αθήνα σκοπεύει εντός του Οκτωβρίου να καταθέσει το αίτημα για την καταβολή της δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και τη εκταμίευση προς τα τέλη του έτους. Την ίδια ώρα, έχουν ξεκινήσει οι συζητήσεις με τα τεχνικά κλιμάκια των θεσμών για τη 12η αξιολόγηση και στις 19-20 Οκτωβρίου τη σκυτάλη θα πάρουν οι επικεφαλής.

Στο επίκεντρο βρίσκονται:

  • ο προϋπολογισμός του 2022,
  • η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων σε υγεία και δικαιοσύνη, όπως και
  • το αγκάθι της μείωσης των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς ιδιώτες.

Η έκθεση θα συνοδεύεται από νέα έκθεση βιωσιμότητας του χρέους και συνδέεται με την εκταμίευση δόσης 743 εκατομμυρίων ευρώ.

Τα προαπαιτούμενα για την επόμενη δόση

Πρωταρχικός στόχος της κυβέρνησης είναι να ολοκληρώσει τα προαπαιτούμενα ώστε να ξεκλειδώσει η επόμενη δόση ύψους 3,5 δισ. ευρώ. Το επόμενο βήμα θα είναι το πρόγραμμα των δανείων που συνολικά είναι στα 12,7 δισ. Ευρώ. Το κείμενο επιλεξιμοτήτων δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον αρμόδιο υπουργό Οικονομικών Θεόδωρο Σκυλακάκη τον περασμένο μήνα και αφορά σε σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις που προωθούν την πράσινη, ψηφιακή μετάβαση, την καινοτομία, τις οικονομίες κλίμακος και τις εξαγωγές.

Μεταξύ άλλων προβλέπει, την κάλυψη του 30% – 50% του κόστους των σχεδίων, για πέντε κατηγορίες επιχειρηματικών πλάνων (ψηφιακός μετασχηματισμός, πράσινη μετάβαση, εξωστρέφεια, ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών, εξαγορών και συγχωνεύσεων, καινοτομία – έρευνα και ανάπτυξη) και την αξιολόγηση από ανεξάρτητους ελεγκτές. Ανάμεσα στους όρους περιλαμβάνεται η απαίτηση για τουλάχιστον 20% ίδια συμμετοχή και τουλάχιστον 30% πόρων τρίτων. με διάρκεια του δανείου από 8 έως 12 έτη.

Τα τραπεζικά ιδρύματα αξιολογούν την αξιοπιστία του εκάστοτε επενδυτή και τη βιωσιμότητα της επένδυσης, χωρίς παρέμβαση του κρατικού μηχανισμού, ενώ πιστοποιημένοι ανεξάρτητοι ελεγκτές αξιολογούν την επιλεξιμότητα των επενδύσεων ως προς τις απαιτήσεις και τις κατευθυντήριες γραμμές του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), ενώ παράλληλα ελέγχουν τη συμμόρφωση με τους κατά περίπτωση κανόνες κρατικών ενισχύσεων (ΓΑΚ, De Minimis, κ.λπ.).

Οι επιδοτήσεις

Συγκεκριμένα, τα 13 ορόσημα του 2021 που συνδέονται με τις επιδοτήσεις είναι:

  • Έναρξη ισχύος υπουργικής απόφασης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την έγκριση του σχεδίου δράσης για την ενεργειακή φτώχεια, με κατηγορίες μέτρων πολιτικής στο σχέδιο:

Μέτρα ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης

Μέτρα για τη βραχυπρόθεσμη προστασία των ενεργειακών φτωχών νοικοκυριών, συμπεριλαμβανομένου: του ορισμού των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια, μέσω συγκεκριμένων ποσοτικών κριτηρίων, και μιας συγκεκριμένης διαδικασίας για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της εξέλιξης της ενεργειακής φτώχειας.

  • Πλαίσιο για εγκατάσταση και λειτουργία υποδομής φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα
  1. Έναρξη ισχύος νομικού πλαισίου και υπουργικών αποφάσεων για λειτουργία υποδομής φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα. Παροχή φορολογικών κινήτρων για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και την εγκατάσταση υποδομής χρέωσης για ηλεκτρικά οχήματα.
  • Δημόσιες συγκοινωνίες – Έναρξη ισχύος αναθεωρημένου νομικού πλαισίου. Το αναθεωρημένο πλαίσιο πρέπει:
  1. να επιβλέπει τον σχεδιασμό,
  2. την οργάνωση και τη λειτουργία των σχετικών δικτύων μεταφορών,
  3. να εξασφαλίσει υψηλή ποιότητα δημόσιων οδικών μεταφορών με το χαμηλότερο δυνατό κόστος,
  4. να ρυθμίσει τη διαδικασία χορήγησης αποκλειστικών δικαιωμάτων για τη λειτουργία δημόσιων περιφερειακών και αστικών δρομολογίων (προγραμματισμένες και σταθερές διαδρομές), και
  5. να ρυθμίσει το επίπεδο αποζημίωσης για την παροχή των προαναφερθεισών υπηρεσιών. Επιπλέον, ο νόμος καθορίζει τα γενικά κριτήρια για μελλοντικές προμήθειες υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών.
  • Αειφόρος χρήση των πόρων, ανθεκτικότητα στο κλίμα και προστασία του περιβάλλοντος.
  1. Νόμος διαχείρισης αποβλήτων για την εφαρμογή βιώσιμης υγειονομικής ταφής και ανακύκλωσης
  2. Έναρξη ισχύος ενός νόμου για την ανακύκλωση και την υγειονομική ταφή καθώς και την εισαγωγή κινήτρων για τους δήμους για την επίτευξη υψηλών ποσοστών επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης και την επιβολή φόρου υγειονομικής ταφής. Ο φόρος υγειονομικής ταφής εφαρμόζεται από το πρώτο τρίμηνο του 2022 και τα τιμολόγια αυξάνονται προοδευτικά έως ότου φτάσουν στο ανώτατο όριο του φόρου υγειονομικής ταφής μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2024.
  • Προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Έναρξη ισχύος του εργατικού νόμου που θα εκσυγχρονίσει:
  1. Τον νόμο για το ατομικό εργατικό δίκαιο,
  2. τον νόμο για τη συλλογική εργασία και τον συνδικαλιστικό νόμο,
  3. το σύστημα «Εργάνη» του υπουργείου Εργασίας που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της αγοράς εργασίας και για τον εντοπισμό της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας, και
  4. το πλαίσιο για την ισορροπία οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.
  • Έναρξη ισχύος της οργανωτικής μεταρρύθμισης του Οργανισμού Απασχόλησης του Ελληνικού Ανθρώπινου Δυναμικού (ΟΑΕΔ), αναδιάρθρωση, ανακαίνιση και μετονομασία των τοπικών δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας, της ικανότητας και της αποτελεσματικότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών.
  • Μείωση clawback και εξορθολογισμός των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης. Έναρξη ισχύος ενός νομικού πλαισίου (πρωτογενές δίκαιο) για τον επιμερισμό των κινδύνων στον υπολογισμό του clawback με τον καθορισμό δεσμευτικού στόχου μείωσης clawback τα επόμενα χρόνια. Στον βαθμό που αυτό δεν επιτυγχάνεται, η διαφορά μεταξύ της στοχευμένης μείωσης και της πραγματικής μείωσης για κάθε έτος δεν θα ανακτηθεί από τη φαρμακευτική βιομηχανία και το σχετικό ποσό θα βαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.
  • Παρεμβάσεις στη φορολογική διοίκηση και την είσπραξη φόρων:
  1. Έναρξη ισχύος της πρωτογενούς νομοθεσίας και του παράγωγου δικαίου για τη θέσπιση υπερ-έκπτωσης για φορολογικούς σκοπούς των επιλέξιμων δαπανών ΜΜΕ για πράσινη οικονομία και επενδύσεις ψηφιοποίησης.
  2. Kωδικοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας.
  3. Απλούστευση του χρονοδιαγράμματος φορολογικής νομοθεσίας για την κωδικοποίηση φόρου.
  • Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και προώθηση των ιδιωτικών επενδύσεων και του εμπορίου.
  1. Σχέδιο νομοθεσίας για την ενθάρρυνση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων.
  2. Επίσης, σχέδια για διαβούλευση πρωτογενούς και δευτερογενούς νομοθεσίας που παρέχουν βελτιώσεις του νομικού πλαισίου φορολογίας, χρηματοοικονομικής και αδειοδότησης, και
  3. κίνητρα για συγχωνεύσεις, μετατροπές και εξαγορές.
  •  Βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος δικαιοσύνης
  1. Σύνταξη λίστας κτιρίων που δεν επηρεάζονται από την αναθεώρηση του δικαστικού χάρτη.
  • Ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού τομέα και των κεφαλαιαγορών με έναρξη ισχύος ενός νέου νόμου για την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η οποία θα τροποποιεί εσωτερικές διαδικασίες και οργάνωση.
  • Οργάνωση μεταρρύθμισης στον τομέα των σιδηροδρόμων
  1. Προετοιμασία ενός χάρτη πορείας με τα βήματα για την πλήρη αναδιοργάνωση των εταιρειών OΣΕ και ΕΡΓΟΣΕ.
  • Προσαρμογή του νομικού πλαισίου για την προσέλκυση στρατηγικών επενδύσεων. Η μεταρρύθμιση του στρατηγικού επενδυτικού πλαισίου θα εισαγάγει διατάξεις για την επιτάχυνση της διοικητικής διαδικασίας που σχετίζεται με την έγκριση και την αδειοδότηση μιας στρατηγικής επένδυσης (δηλαδή για τη βελτίωση της ταχείας διαδικασίας). Νέες κατηγορίες στρατηγικών επενδύσεων θα εισαχθούν στον νόμο βάσει κριτηρίων που ευνοούν την καινοτομία ή τη διάδοση της τεχνολογίας, τη χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τη μετάβαση σε οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ή / και για τη σημαντική προώθηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας σε διεθνές επίπεδο.

Ορόσημα για δάνεια

Όσον αφορά στα ορόσημα που συνδέονται με δάνεια, είναι τα εξής:

  • Υπογραφή των επιχειρησιακών συμφωνιών μεταξύ του υπουργείου Οικονομικών και τουλάχιστον ενός διεθνούς χρηματοπιστωτικού ιδρύματος που περιλαμβάνει:
  1. Κριτήρια επιλογής για τη συμμόρφωση με την τεχνική καθοδήγηση των υποστηριζόμενων δραστηριοτήτων, που απαιτούν τη χρήση δοκιμών βιωσιμότητας, μια λίστα αποκλεισμού και υποχρεωτικούς ελέγχους συμμόρφωσης με τη σχετική κοινοτική και εθνική περιβαλλοντική νομοθεσία ανεξάρτητος ελεγκτής,
  2. Δέσμευση να επενδύσει τουλάχιστον το 38,5% των κεφαλαίων για την υποστήριξη της μετάβασης στο κλίμα και το 20,8% των κεφαλαίων για την υποστήριξη της ψηφιακής μετάβασης.
  • Έναρξη ισχύος της νομικής εντολής της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου και καθιέρωση του συστήματος ελέγχου και ελέγχου που:
  1. διασφαλίζουν τη συλλογή δεδομένων και την παρακολούθηση της επίτευξης ορόσημων και στόχων,
  2. επιτρέπουν την προετοιμασία των δηλώσεων διαχείρισης και της περίληψης ελέγχου καθώς και των αιτήσεων πληρωμής, και γ) καθορίζουν τις απαραίτητες διαδικασίες για τη συλλογή και την αποθήκευση δεδομένων για δικαιούχους, εργολάβους, υπεργολάβους και πραγματικούς ιδιοκτήτες, σύμφωνα με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, πριν υποβληθεί το πρώτο αίτημα πληρωμής.