της Αναστασίας Βασιλικής Γκολέμη

Ληξιπρόθεσμες οφειλές

Η αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς ιδιώτες αποτελεί εμπόδιο στην πρόοδο που καταγράφει η ελληνική κυβέρνηση στο οικονομικό πεδίο. Ένα εμπόδιο που επεσήμαναν και οι Θεσμοί στην πρόσφατη αξιολόγησή τους για την ελληνική οικονομία.

Ο επικεφαλής του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ σε δηλώσεις του μετά το Eurogroup της Δευτέρας, ζήτησε από την Αθήνα να καταβάλει μεγαλύτερες προσπάθειες στον περιορισμό των ληξιπρόθεσμων οφειλών ενώ η νέα αποτίμηση θα γίνει στο πλαίσιο της 12η αξιολόγησης στις 19-20 Οκτωβρίου.

Στο προσχέδιο προϋπολογισμού του 2022 αναφέρονται τα περιοριστικά μέτρα που επιβλήθηκαν για την αντιμετώπιση της πανδημίας Covid-19. Δημιουργήθηκαν καθυστερήσεις στους φορείς και στην προσπάθεια αποπληρωμής των οφειλών.

Τον Απρίλιο του 2021 καταρτίστηκε νέο σχέδιο εκκαθάρισης ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και προβλέφθηκε ένα ελάχιστο σταθερό ποσό για κάθε υποτομέα της Γενικής Κυβέρνησης, ενώ παράλληλα συστάθηκε ομάδα εργασίας για την αναμόρφωση, επικαιροποίηση και απλούστευση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τη δημοσιονομική διαχείριση στην Κεντρική Διοίκηση.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία τα κρατικά «χρέη» ανέρχονται σε 1,75 δισ. ευρώ που μαζί με τις εκκρεμείς επιστροφές φόρων ύψους 547 εκατ. ευρώ φθάνουν τα 2,3 δισ. ευρώ.

Το προσχέδιο του προϋπολογισμού

Με βάση με το προσχέδιο του προϋπολογισμού στο πεδίο των ΟΤΑ, οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς τρίτους ανήλθαν τον μήνα Ιούλιο στο ποσό των 153 εκατ. ευρώ και αφαιρουμένων των προσαρμογών (net) σε 107 εκατ. ευρώ. Το αντίστοιχο ποσό τον Ιούλιο του 2020 ήταν 252 εκατ. ευρώ, παρουσίασε δηλαδή μείωση της τάξης του 40%.

Η εν λόγω μείωση απορρέει από την εφαρμογή του προγράμματος ενίσχυσης των ΟΤΑ από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, που για το τρέχον οικονομικό έτος ανήλθε στο ποσό των 72 εκατ. ευρώ. Με βάση το ανωτέρω πρόγραμμα, τα ποσά που έχουν διατεθεί δύναται να μην επιστρέφονται από τους δήμους που θα εκκαθαρίσουν πλήρως τις ληξιπρόθεσμες οφειλές τους.

Επιπρόσθετα, αναμένεται περαιτέρω αποκλιμάκωση του ύψους των υποχρεώσεων και παράλληλα αποφυγή δημιουργίας νέων στο μέλλον, με την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου, που προβλέπει την υποχρέωση δέσμευσης από τους ΟΤΑ ποσού ταμειακών διαθεσίμων ίσου με το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών τους σε τρίτους, σε ειδικό λογαριασμό που θα τηρείται ανά φορέα στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.

Το πρόβλημα και οι αιτίες

Το υπουργείο Οικονομικών αποδίδει το πρόβλημα σε ιδιαίτερα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπισαν νομικά πρόσωπα που ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, λόγω μη είσπραξης των προβλεπόμενων εσόδων, ως συνέπεια της πανδημίας. Αποδίδει  επίσης το πρόβλημα σε συγκοινωνιακούς φορείς, όπως οι εταιρείες Σταθερές Συγκοινωνίες ΑΕ (ΣΤΑΣΥ ΑΕ), Οδικές Συγκοινωνίες ΑΕ (ΟΣΥ ΑΕ), Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών ΑΕ (ΟΑΣΑ ΑΕ) κ.λπ., οδήγησαν σε σημαντική αύξηση των απλήρωτων υποχρεώσεών τους και για τον λόγο αυτό εγκρίθηκε επιχορήγηση από τον κρατικό προϋπολογισμό ύψους 62 εκατ. ευρώ, η οποία χρησιμοποιείται για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων.

Όσον αφορά τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις ύψους 39 εκατ. ευρώ περίπου, των εταιρειών Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα ΑΕ (ΕΑΣ) και Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία ΑΕ (ΕΑΒ), αναφέρεται πως σχεδιάστηκε ένα στοχευμένο πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των φορέων αυτών ως στρατιωτικών βιομηχανιών που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου, που είναι ήδη σε εξέλιξη. Μείωση τέλος καταγράφεται στις οφειλές από εκκρεμείς αιτήσεις συνταξιοδότησης.

Ο Τειρεσίας

Η κυβέρνηση προχωράει στη δημιουργία εντός του 2022 του Γραφείου Πιστοληπτικής Αξιολόγησης (credit bureau), όπως ονομάζεται επισήμως ο «κρατικός Τειρεσίας», στον οποίο θα καταγράφονται όλες οι ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις προς το Δημόσιο.

Η λίστα με τα χρέη επιχειρήσεων και νοικοκυριών προς το δημόσιο θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τα τέλη του 2023 και θα περιλαμβάνει οφειλές προς την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους δήμους. Όλες οι παραπάνω οφειλές θα συγκεντρωθούν σε μία βάση δεδομένων προκειμένου να υπάρχει επαρκής πληροφόρηση για τα ληξιπρόθεσμα χρέη που βαραίνουν τόσο τα φυσικά όσο και τα νομικά πρόσωπα, αντίστοιχη με τη λεγόμενη λίστα του Τειρεσία, που περιλαμβάνει τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τις τράπεζες.

Την συγκεκριμένη πρόθεση της κυβέρνησης ανακοίνωσε χθες το απόγευμα ο Ειδικός Γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Φώτης Κουρμούσης, μιλώντας στο πλαίσιο του συνεδρίου NPL Management Group που διοργανώνει το DDC Financial Group στην Αθήνα.

Ο κ. Κουρμούσης επεσήμανε ότι:

«Το Γραφείο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης (credit bureau), όπως ονομάζεται επισήμως ο «κρατικός Τειρεσίας», θα αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο που θα βοηθήσει τις τράπεζες να κατευθύνουν τις νέες πιστώσεις σε υγιείς πελάτες και τις εταιρείες διαχείρισης να προσφέρουν εξατομικευμένες λύσεις ρύθμισης οφειλών στους πελάτες τους. «Η συγκέντρωση δεδομένων σε ψηφιακή μορφή αποτελεί καθοριστικό βήμα για την καλύτερη αξιολόγηση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων σε ό,τι αφορά την πιστοδοτική τους ικανότητα, ενώ περαιτέρω θα βοηθήσει τόσο τις τράπεζες όσο και τις εταιρείες διαχείρισης στην προσπάθειά τους να ρυθμίσουν αποτελεσματικότερα τις οφειλές από δάνεια».

Το ύψος του ιδιωτικού χρέους φτάνει τα 243 δισ. ευρώ και από αυτά τα 108,1 δισ. είναι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία, τα 38 δισ. ευρώ προς τα ασφαλιστικά ταμεία και 97 δισ. ευρώ είναι τα κόκκινα δάνεια που έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους οι τράπεζες και οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις, που διαχειρίζονται τα κόκκινα δάνεια για λογαριασμό είτε των funds είτε των τραπεζών.

Στο πρότυπο του Τειρεσία

Η βάση δεδομένων με το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών που έχουν οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά προς το δημόσιο, θα λειτουργεί κατά το πρότυπο της λίστας του Τειρεσία, στην οποία συγκεντρώνονται οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από δάνεια.

Θα περιλαμβάνει οφειλές προς την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους δήμους. Πρόσβαση στα στοιχεία θα αποκτήσουν όσοι έχουν έννομο συμφέρον, όπως π.χ. οι τράπεζες όταν θέλουν να δώσουν δάνεια ή οι εταιρείες διαχείρισης όταν θέλουν να ρυθμίσουν μια οφειλή. Θα καταγράψει, δηλαδή, τις οφειλές σε καθυστέρηση και όχι το σύνολο των οφειλών που έχει μία επιχείρηση ή ένα νοικοκυριό. Με τον τρόπο αυτό θα αξιολογείται η πιστοληπτική δυνατότητα ενός φυσικού ή νομικού προσώπου και θα κρίνεται π.χ. το κατά πόσον μπορεί να πάρει νέο δάνειο ή να πληρώνει το ύψος της δόσης που έχει συμφωνήσει με μια εταιρεία διαχείρισης στο πλαίσιο της ρύθμισης του δανείου του.

Δύο ακόμη εργαλεία

Το έργο έχει προγραμματιστεί να ενταχθεί προς χρηματοδότηση στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και θα συμπληρωθεί με δύο ακόμη εργαλεία, το Μητρώο παρακολούθησης ιδιωτικού χρέους και το Μητρώο Πιστώσεων.

  1. Το πρώτο, θα καταγράφει όλες τις οφειλές ανά πιστωτή, δηλαδή τις φορολογικές αρχές, τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης, τις τράπεζες, τις εταιρείες διαχείρισης και άλλους πιστωτές, όπως π.χ. οι προμηθευτές.
  2. Το δεύτερο, το Μητρώο παρακολούθησης ιδιωτικού χρέους θα λειτουργήσει στην Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, η οποία θα συλλέγει δεδομένα τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιώτες πιστωτές, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη αξιόπιστη πηγή, σχετικά με τις υφιστάμενες οφειλές.

Το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων (Central Credit Registry) θα λειτουργήσει στην ΤτΕ με τη μορφή ενός πληροφοριακού συστήματος που θα καταγράφει σε λεπτομερή βάση το ιστορικό πληρωμών κάθε μεμονωμένου δανείου που δίνεται στην Ελλάδα.