της Αναστασίας Βασιλικής Γκολέμη

Ρίχνει 10 δισ. ευρώ ο τουρισμός στην οικονομία

Ενίσχυση τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ αναμένει το υπουργείο Οικονομικών από τον τουρισμό φέτος. Κατά το δεύτερο εξάμηνο τα έσοδα πρόκειται να κάνουν άλμα αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο για αναθεωρήσεις στο ΑΕΠ και τα δημοσιονομικά έως το τέλος του έτους. Πλέον στελέχη του οικονομικού επιτελείου κάνουν λόγο για ανάκαμψη τύπου «V» όπου θα βοηθήσει τις επιπτώσεις της πανδημίας.

Οι οικονομολόγοι της Εθνικής Τράπεζας μάλιστα με νέα μελέτη αναμένουν επίσης ανάκαμψη τύπου V και ανάπτυξη εφέτος στα επίπεδα του 7,50% έναντι 5,7% στην προηγούμενη εκτίμησή τους, καθώς οι επενδύσεις και τα επιχειρηματικά κέρδη το προηγούμενο τρίμηνο υπερέβησαν τις επιδόσεις του 2019.

Αισιοδοξία εκπέμπουν τα έσοδα

Τα έσοδα του Αυγούστου κινήθηκαν ικανοποιητικά καθώς, σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Θεόδωρο Σκυλακάκη, παρουσιάζουν απόκλιση από το στόχο πολύ μικρότερη των επιπτώσεων της αναβολής των δύο δόσεων του φόρου εισοδήματος, που επρόκειτο να εισπραχθούν μέχρι τέλος Αυγούστου (200-250 εκ.).

Πηγές του υπουργείου Οικονομικών εκτιμούν ότι το πρώτο εξάμηνο καταγράφηκαν από τον τουρισμό 1,1 δισ. έσοδα και πως τα συνολικά έσοδα θα επηρεαστούν από τον φετινό τουρισμό που θα προσθέσει άλλα 8 ή 9 δισ. το δεύτερο εξάμηνο και έτσι τα έσοδα μπορεί να ξεπεράσουν φέτος το 10 δισ. ευρώ- ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 55% των αντίστοιχων εισπράξεων του 2019.

Στο 66% του 2019 οι τουριστικές εισπράξεις
Από τον κλάδο του τουρισμού εκτιμάται ότι μπορεί οι εισπράξεις φέτος θα φτάσουν το 66% του 2019, δηλαδή θα ανέλθουν στα 12,6 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με πηγή του υπουργείου Οικονομικών, η πρόσφατη αναθεώρηση του ΑΕΠ από το 3,6% στο 5,9% είχαν ως βάση τις παραδοχές ότι ο τουρισμός θα φτάσει το 2021 το 55% των εσόδων πριν την πανδημία.

Στο υπουργείο δεν συζητούν για πρόσθετα μέτρα ελάφρυνσης καθώς δεν έχει ακόμα στεγνώσει το μελάνι των εξαγγελιών του πρωθυπουργού. Πηγή από το οικονομικό επιτελείο τόνιζε ότι ο σχεδιασμός για τα μέτρα που ανακοινώθηκαν βασίζονταν στο μόνιμο δημοσιονομικό χώρο και όχι στα επιπλέον έσοδα από συγκυριακούς παράγοντες, όπως για παράδειγμα η κατανάλωση. Οι μόνιμοι παράγοντες για την ανάκαμψη είναι η αύξηση των επενδύσεων κατά 1,4 δισ. ευρώ για το πρώτο εξάμηνο και η αύξηση των εξαγωγών αγαθών κατά 16, 4 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τα μέτρα που θα εγκριθούν στο μέλλον θα βασίζονται σε πηγές μόνιμης αύξησης των εσόδων και πως μόνιμα μέτρα δεν μπορούν να ληφθούν πριν από το 2023 λόγω της παράτασης της ισχύος της ρήτρας συνολικής διαφυγής έως το 2022.

Μείωση πρωτογενούς ελλείμματος κατά 3 δισ. στο οκτάμηνο

Στο 8μηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου το πρωτογενές έλλειμμα ήταν μικρότερο κατά σχεδόν 3 δισ. ευρώ και τα καθαρά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα κατά 7,6%, κυρίως λόγω των χρημάτων που ήρθαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και την επιστροφή των ANFA’s Χωρίς, το παραπάνω η μείωση θα ήταν της τάξης του 1,6%. Ελαφρώς μειωμένα (0,5%) είναι και τα φορολογικά έσοδα, ενώ στο σκέλος των δαπανών καταγράφεται υστέρηση 514 εκατ. ευρώ ή 1,1%. Σύμφωνα με πηγές, η πορεία του τουρισμού τον Ιούλιο και Αύγουστο και η αποπληρωμή των υποχρεώσεων του φόρου εισοδήματος αναμένεται να απεικονιστούν στα έσοδα των επομένων μηνών με τις εκτιμήσεις να αποτυπώνονται στο προσχέδιο του προϋπολογισμού στις αρχές Οκτωβρίου.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, για την περίοδο του Ιανουαρίου – Αυγούστου 2021, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 10.523 εκατ. ευρώ έναντι στόχου για έλλειμμα 13.487 εκατ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2021 στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025 και ελλείμματος 9.681 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2020. Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε έλλειμμα ύψους 6.385 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές έλλειμμα 9.405 εκατ. ευρώ και πρωτογενούς ελλείμματος 5.484 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2020.

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 34.682 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 2.450 εκατ. ευρώ ή 7,6% έναντι της εκτίμησης για το αντίστοιχο διάστημα που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025. Ωστόσο στα αυξημένα έσοδα του οκταμήνου περιλαμβάνονται:

  1. Η προκαταβολή, τον μήνα Αύγουστο 2021, από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) ποσού 2.310 εκατομμυρίων ευρώ που είχε προβλεφθεί ότι θα εισπραχθεί τον μήνα Σεπτέμβριο 2021, καθώς και
  2. Τα έσοδα από ANFA’s, ποσού 644 εκατ. ευρώ, που εισπράχτηκαν τον Ιούλιο 2021 τα οποία δεν είχαν προβλεφθεί στο ΜΠΔΣ 2022-2025. Συνεπώς, μη συμπεριλαμβανομένων των ανωτέρω ποσών, τα καθαρά έσοδα παρουσιάζουν μείωση κατά 504 εκατ. ευρώ ή 1,6% έναντι της εκτίμησης που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025, εξαιτίας, κυρίως, των μειωμένων εσόδων του ΠΔΕ.

Τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 37.506 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 2.361 εκατ. ευρώ ή 6,7% έναντι του στόχου. Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 28.758 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 142 εκατ. ευρώ ή 0,5% έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025. Η ακριβής κατανομή μεταξύ των κατηγοριών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού θα πραγματοποιηθεί με την έκδοση του οριστικού δελτίου.

Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού

Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου – Αυγούστου 2021 ανήλθαν στα 45.205 εκατ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 514 εκατ. ευρώ ή 1,1% έναντι του στόχου (45.719 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2022-2025.

Η υποεκτέλεση του Τακτικού

Προϋπολογισμού ύψους 215 εκατ. ευρώ οφείλεται κυρίως στον ετεροχρονισμό των επιχορηγήσεων προς ΟΚΑ ύψους 347 εκατ. ευρώ. Αναμένεται πλήρης απορρόφηση των σχετικών κονδυλίων έως το τέλος του έτους. Αντίθετα, οι ταμειακές πληρωμές που σχετίζονται με τα εξοπλιστικά προγράμματα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (κατηγορία αποκτήσεων παγίων περιουσιακών στοιχείων), κινήθηκαν αυξητικά σε σχέση με τον αρχικό στόχο κατά 760 εκατ. ευρώ, προς εξυπηρέτηση των σχετικών συμβάσεων. Οι πληρωμές στο σκέλος του ΠΔΕ και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας παρουσίασαν μείωση σε σχέση με τον στόχο κατά 299 εκατ. ευρώ ή 5,0%. Επισημαίνεται ότι οι δαπάνες του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας λαμβάνουν χώρα, ακολουθώντας διαδικασίες ανάλογες του εθνικού σκέλους του ΠΔΕ.

Εθνική Τράπεζα -Ανάκαμψη τύπου V με αύξηση ΑΕΠ 7,5% το 2021

Η Εθνική Τράπεζα προχώρησε σε προς τα πάνω αναθεώρηση των προβλέψεών της για την ελληνική οικονομία λαμβάνοντας υπόψιν και τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πριν λίγες ημέρες η ΕΛΣΤΑΤ για την πορεία του ΑΕΠ το β΄ τρίμηνο 2021.

Οι οικονομολόγοι της τράπεζας αναμένουν τύπου V και ανάπτυξη εφέτος στα επίπεδα του 7,50% έναντι 5,7% στην προηγούμενη εκτίμησή τους, καθώς οι επενδύσεις και τα επιχειρηματικά κέρδη το προηγούμενο τρίμηνο υπερέβησαν τις επιδόσεις του 2019.

Για το γ΄ τρίμηνο του 2021 αναμένεται ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά 12,0% ετησίως και για το τέταρτο 5,50%, καθώς θα υπάρχει ισχυρότερη επίδραση από την επιδημιολογική αβεβαιότητα.

«Η αβεβαιότητα αυτή δεν μπορεί να αρθεί όσο η εμβολιαστική κάλυψη δεν υπερβαίνει αισθητά το 70% του πληθυσμού της Ελλάδας, σε αντιστοιχία με τις εξελίξεις στην ευρωζώνη όπου σε ορισμένες χώρες ήδη υπερβαίνει το 80%» υπογραμμίζουν οι αναλυτές της ΕΤΕ.

Όπως αναφέρουν σχετικά σε νέα τους έκθεση, η αύξηση του ΑΕΠ την υπό εξέταση περίοδο (+16,2% ετησίως και +3,4% σε σύγκριση με το 1ο τρίμηνο του 2021 – στοιχεία διορθωμένα για εποχικότητα) υπερέβη τις προσδοκίες ακόμη και της εκτίμησης που προέκυψε από το δείκτη υψηλής συχνότητας της ΕΤΕ (πρόβλεψη για αύξηση του ΑΕΠ κατά 13,0% ετησίως το 2ο τρίμηνο.

«Η ανάκαμψη έλαβε χαρακτηριστικά σχήματος V, με το ΑΕΠ σε απόλυτους όρους να επιστρέφει στα επίπεδα του 2ου τριμήνου του 2019, τόσο σε σταθερές όσο και σε ονομαστικές τιμές» υποστηρίζει η Εθνική Τράπεζα.

Όπως εξηγούν οι αναλυτές της, «αν και η επίδοση αυτή προφανώς δε θα πρέπει να εκληφθεί ως αναστροφή του πλήγματος από την πανδημία, καθώς υποβοηθήθηκε και από την ενεργοποίηση της καταναλωτικής ζήτησης που είχε ανασταλεί τους προηγούμενους μήνες αλλά και τη συνεχιζόμενη επίδραση των κρατικών μέτρων, ωστόσο συνιστά ένα πολύ αισιόδοξο μήνυμα σχετικά με τις δυνατότητες της οικονομίας, την ανθεκτικότητα του επιχειρηματικού τομέα και την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής στήριξης».

Επίσης, τονίζουν ότι η ανάκαμψη είναι αξιοσημείωτη για τον πρόσθετο λόγο ότι η συνεισφορά του τουρισμού το συγκεκριμένο τρίμηνο ήταν ακόμη περιορισμένη, καθώς το άνοιγμα της τουριστικής αγοράς πραγματοποιήθηκε στα μέσα Μαΐου, ενώ και οι επιδόσεις του Ιουνίου ήταν ακόμη αδύναμες.

Άνοδος για κατανάλωση – επενδύσεις
Αναλυτικότερα, στην ανάλυση της ΕΤΕ επισημαίνονται τα εξής:

Κατανάλωση και επενδύσεις πρωταγωνίστησαν όσον αφορά τη συνεισφορά τους στην αύξηση του ΑΕΠ του 2ου τριμήνου του 2021, όπως προσεγγίζεται από το σκέλος της διάρθρωσης των τελικών δαπανών στην οικονομία. Πιο συγκεκριμένα:

  • Η ιδιωτική κατανάλωση αυξήθηκε κατά 13,2% ετησίως (ή κατά €3,6 δισ. σε σχέση με το 2ο τρίμηνο του 2020), συνεισφέροντας 9,0 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ (ήτοι το 55% της συνολικής αύξησης), σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο όταν είχαν εφαρμοστεί οι αυστηρότεροι περιορισμοί κατά τη διάρκεια της πανδημίας και απείχε μόνο 3,3% από το επίπεδό της κατά το 2ο τρίμηνο του 2019. Σε αυτό το αποτέλεσμα συνέτεινε η πραγματοποίηση των δαπανών των νοικοκυριών που είχαν αναβληθεί τα προηγούμενα τρίμηνα λόγω αβεβαιότητας και περιορισμών.
  • Κομβικός ήταν ο ρόλος της προστασίας που παρείχαν τα μέτρα στήριξης στο διαθέσιμο εισόδημα και την απασχόληση, ενώ δυναμική ήταν και η ανταπόκριση της αγοράς εργασίας στο άνοιγμα των τομέων της οικονομικής δραστηριότητας, καθιστώντας εφικτή την ομαλή απόσυρση αυτών των μέτρων. Το ποσοστό ανεργίας (προσαρμοσμένο για εποχικότητα) μειώθηκε στο 14,2% – χαμηλό 10ετίας – τον Ιούλιο και η απασχόληση αυξήθηκε με επιταχυνόμενο ρυθμό (+4,8% ετησίως τον Ιούλιο από +1,8% ετησίως το 2ο τρίμηνο του 2021). Ως εκ τούτου, το εισόδημα από εργασία ενισχύθηκε κατά 1,6% ετησίως το 2ο τρίμηνο του 2021, έναντι -4,9% ετησίως το 1ο τρίμηνο και -1,1% ετησίως στο σύνολο του 2020.
  • Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου συνέχισαν να υπερβαίνουν τις προσδοκίες, αυξανόμενες κατά 12,9% ετησίως, και πρόσθεσαν 1,5 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ το 2ο τρίμηνο του 2021. Υπογραμμίζεται ότι το ίδιο τρίμηνο οι επενδύσεις, σε απόλυτες τιμές, υπερέβησαν κατά €0,8 δισ. την αξία τους κατά το 2ο τρίμηνο του 2019, καθώς και ότι τόσο κατά το 1ο τρίμηνο του 2021 όσο και το 4ο τρίμηνο του 2020 ήταν επίσης υψηλότερες σε σχέση με το 1ο τρίμηνο του 2019 και το 4ο τρίμηνο του 2019 κατά €0,3 και €0,2 δισ., αντίστοιχα.
  •  Οι εξαγωγές αγαθών επιταχύνθηκαν περαιτέρω στο +17,1% ετησίως, σε σταθερές τιμές, το 2ο τρίμηνο με υπεραπόδοση των εξαγωγών εκτός καυσίμων που ανήλθαν σε νέο ιστορικό υψηλό και ως ποσοστό στο ΑΕΠ (εκτιμώμενο στο 14,5% έναντι 19,2% για το σύνολο των εμπορευματικών εξαγωγών). Η εξέλιξη αυτή επιβεβαίωσε τη συνεπή ανοδική τους τροχιά, που μάλιστα ενισχύθηκε μέσα στην πανδημία.
  • Οι εξαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 29% ετησίως εν μέσω ταχείας ανάκαμψης του τουρισμού από πολύ χαμηλή βάση (αύξηση τουριστικών αφίξεων κατά 320% ετησίως το 2ο τρίμηνο). Οι καθαρές εξαγωγές (εξαγωγές μείον εισαγωγές), ωστόσο, είχαν αρνητική συνεισφορά της τάξης των 1,2 ποσοστιαίων μονάδων στη μεταβολή του ΑΕΠ 2ου τριμήνου, εξαιτίας της επίσης ισχυρής ανόδου των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών κατά 22,5% ετησίως.

Τα επιχειρηματικά κέρδη

Η σημαντική ενίσχυση της ακαθάριστης κερδοφορίας στο σύνολο του επιχειρηματικού τομέα (περιλαμβανομένων και των ατομικών επιχειρήσεων), όπως προσεγγίζεται από το ακαθάριστο λειτουργικό πλεόνασμα και μεικτό εισόδημα, ήταν ο πρωταγωνιστής της αύξησης του ΑΕΠ όσον αφορά τη διάρθρωση των εισοδημάτων των παραγωγικών συντελεστών στην οικονομία.

Συγκεκριμένα, τo ακαθάριστο λειτουργικό πλεόνασμα και μεικτό εισόδημα αυξήθηκε κατά 23,5% σε ετήσια βάση, με το ποσοστό του στο ΑΕΠ να φθάνει το 53%, το υψηλότερο σημείο από το 4ο τρίμηνο του 2013, αντανακλώντας την εκτιμώμενη αύξηση του ακαθάριστου λειτουργικού πλεονάσματος από επιχειρηματική δραστηριότητα στο 31% του ΑΕΠ και του μικτού εισοδήματος στο 22% περίπου την ίδια περίοδο.

Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την ικανότητα των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων να επωφεληθούν από την ταχεία βελτίωση των οικονομικών συνθηκών. Η τάση υποστηρίχθηκε πιθανότατα και από την αυξημένη δυνατότητα πολλών μικρότερων επιχειρήσεων να επωφεληθούν από τη γενικευμένη ενίσχυση των πωλήσεων.

Είναι αξιοσημείωτο είναι ότι η εν λόγω προσέγγιση για τη επιχειρηματική κερδοφορία το 1ο και 2ο τρίμηνο του 2021 υπερέβη αυτή των αντίστοιχων τριμήνων του 2019 κατά €0,7 δισ. (+3,4%) και €1,8 δισ. (+8,4%), αντίστοιχα.