Νίκη της Σαμοθράκης: Πώς βρέθηκε στα χέρια των Γάλλων (pics)

Νίκη της Σαμοθράκης: Πρόκειται για μαρμάρινο γλυπτό άγνωστου καλλιτέχνη της ελληνιστικής εποχής.

Βρέθηκε στο ιερό των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη και παριστάνει φτερωτή τη θεά Νίκη. Ωστόσο, το γλυπτό εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου από το 1884.

Είναι μία από τις τρεις φτερωτές Νίκες που βρέθηκαν στον ναό της Σαμοθράκης. Οι άλλες δύο εκτίθενται στο μουσείο Kunsthistorisches Museum της Βιέννης και στο αρχαιολογικό μουσείο της Σαμοθράκης, αντίστοιχα.

Η αμερικανική αποστολή του Karl Lehmann και της Phyllis Williams-Lehmann, το 1949, εντόπισε τη δεύτερη Νίκη της Σαμοθράκης. Το 1950, το ζευγάρι βρήκε σε ανασκαφές και τμήματα του δεξιού χεριού του αγάλματος.

Το άγαλμα έχει ύψος 3,28 μ. (με τα φτερά) και 5,58 μ. με τη μαρμάρινη πλώρη πλοίου πάνω στην οποία είναι τοποθετημένο σήμερα.

Φιλοτεχνήθηκε για να τιμήσει τη θεά Νίκη αλλά και μια ναυμαχία, αν και δεν είναι βέβαιο ποια. Ήταν αφιερωμένο σε ναό της Σαμοθράκης και χρονολογείται μεταξύ και 220 και 190 π.Χ..

Το άγαλμα εικάζεται ότι κατακρημνίστηκε και έσπασε εξαιτίας μεγάλου σεισμού κατά τον 6ο μ.Χ. αιώνα.

Η στάση του γλυπτού

Η μεν θεά φιλοτεχνήθηκε χωριστά από λευκό παριανό μάρμαρο και ίσως κρατούσε στεφάνι για τον νικητή ή είχε υψωμένο το χέρι της στο στόμα για να διαλαλήσει τη νίκη χωρίς να κρατά τίποτα ή, τέλος, ίσως χαιρετούσε.

Το άγαλμα στο ελληνιστικό σύμπλεγμα ήταν στερεωμένο στην επίσης μαρμάρινη πλώρη ενός πλοίου και έδινε την αίσθηση ότι μόλις είχε «προσγειωθεί» σε αυτό και πατούσε φευγαλέα.

Το πλοίο ήταν από μάρμαρο Ρόδου. Οι ειδικοί εικάζουν ότι το έργο ήταν σχεδιασμένο για να το βλέπει ο κόσμος από τα αριστερά, κατά τα ¾ του προφίλ.

Αυτό θεωρείται επειδή η μία πλευρά του είναι πιο καλοδουλεμένη και στα ελληνιστικά χρόνια συνηθιζόταν για την πλευρά την οποία θα έβλεπε το κοινό.

Ποιος είναι ο δημιουργός

Μία εκδοχή των αρχαιολόγων είναι πως το είχε κάνει ο Δημήτριος ο Πολιορκητής (337-283 π.Χ.) όταν νίκησε τον στόλο του Πτολεμαίου στα ανοιχτά της Κύπρου γύρω στο 290 π.Χ..

Σήμερα, όμως, πολλοί πιστεύουν ότι το αφιέρωσαν οι Ρόδιοι όταν το 191 π.Χ., συμμαχώντας με την Πέργαμο, νίκησαν τον Αντίοχο Γ΄ της Συρίας σε ναυμαχία στα ανοιχτά της Σίδης.

Ποια κομμάτια λείπουν

Το δεξιό φτερό βρέθηκε σχεδόν διαλυμένο εκτός από μικρά κομμάτια του και αποτελεί πρόσθετο έργο ανασύστασης «καθρέφτη» του αριστερού, από εμπειρογνώμονες του Λούβρου.

Τα κομμάτια του γλυπτού βρέθηκαν τμηματικά και στην αρχή η Νίκη εκτίθετο στο ξακουστό μουσείο της Γαλλίας δίχως τον κορμό και τα φτερά της αλλά και δίχως την πλώρη.

Το άγαλμα βρέθηκε σε πολλά κομμάτια γιατί στα ελληνιστικά χρόνια οι καλλιτέχνες δούλευαν το γλυπτό τους τμηματικά.

Ο άγνωστος, λοιπόν, γλύπτης είχε επεξεργαστεί το έργο του κατά τμήματα τα οποία τελικά είχε ενώσει.

Το άγαλμα αποτελείται από ένα μεγάλο κομμάτι κάτω από το στήθος μέχρι τα πόδια, από ένα δεύτερο κομμάτι που είναι ο άνω κορμός, το αριστερό φτερό (το δεξί προστέθηκε αντιγράφοντας το αριστερό) και από το κεφάλι.

Αυτό, όμως, δεν βρέθηκε ποτέ από όσο γνωρίζουν οι ειδικοί.

Πώς βρέθηκε στα χέρια των Γάλλων

Η ανεύρεση άρχισε το 1863 από μια αρχαιολογική αποστολή στην οποία επικεφαλής ήταν ο Κάρολος Σαμπουαζό, υποπρόξενος της Γαλλίας στην Αδριανούπολη.

Ενώ έσκαβαν σε μια χαράδρα, στα βόρεια του νησιού, ένας Έλληνας εργάτης φώναξε στον Σαμπουαζό: «Κύριε, εύραμεν μια γυναίκα!».

Ήταν η μισή Νίκη της Σαμοθράκης. Ο Σαμπουαζό ήρθε αμέσως σε επικοινωνία με τον πρέσβη της πατρίδας του στην Κωνσταντινούπολη.

Εκείνος φρόντισε η Υψηλή Πύλη να δώσει τότε έγκριση για να αποπλεύσει γαλλικό πολεμικό πλοίο και να φορτώσει τη Νίκη για τη Γαλλία.

Η Σαμοθράκη είχε σημαντική αυτονομία, αλλά ανήκε ακόμα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το άγαλμα έφτασε στο Λούβρο το 1864 και δύο χρόνια μετά εκτέθηκε για πρώτη φορά.

Να σημειωθεί, πάντως, πως το άγαλμα υπέστη φθορές κατά τη μετακίνησή του από τη Σαμοθράκη στο Παρίσι, σύμφωνα με πόρισμα της ομάδας των συντηρητών που ανέλαβε τον καθαρισμό του, το 2013.

Το 1875 Αυστριακοί αρχαιολόγοι είδαν στον τόπο της ανασκαφής τα μάρμαρα που ο Σαμπουαζό νόμισε ότι ανήκαν σε τύμβο.

Αναλογιζόμενοι ελληνικά νομίσματα που απεικόνιζαν τη Νίκη σε πλώρες πλοίων, κατάλαβαν ότι τα μάρμαρα ήταν τμήματα μαρμάρινης πλώρης.

Ο Σαμπουαζό έμαθε για τα μάρμαρα της πλώρης το 1879 και κατάφερε να τα πάρει κι αυτά στο Λούβρο. Έτσι, η συναρμολόγηση και αποκατάσταση ολοκληρώθηκε το 1884.

Το 1950 συναρμολογήθηκε και η δεξιά παλάμη της, οπότε και εκτέθηκε και αυτή.

Η επάνοδος

Από ελληνικής πλευράς, έχουν γίνει διάφορες κινήσεις και προσπάθειες για την επάνοδο της Νίκης της Σαμοθράκης στην Ελλάδα, αλλά αυτό δεν στάθηκε δυνατό.

Με πληροφορίες από τη Βικιπαίδεια